Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Heuvel 12
Oosterhout, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1901
- Address
- Heuvel 12, 4901 KC Oosterhout
- Place
- Oosterhout
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.64316, 4.85598
- Monument number
- 520026
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 24 Dordrecht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Vrijgelegen voormalig HERENHUIS uit 1901 aan de noordzijde van de lintbebouwde Heuvel, gelegen binnen de als stadsgezicht beschermde kern van Oosterhout. Aan de Heuvel een kleine hardstenen voorstoep met gietijzeren schoenschraper. Aan de rechter gevel grenst een houten opgeklampte inrijpoort die toegang verschaft tot het achtererf, aan de linkergevel een poort van het belendende pand. P.C. Fick gaf opdracht voor de bouw van het pand dat werd uitgevoerd in Neo-Renaissance stijl met detaillering in Art Nouveau stijl. Thans is het pand als woonhuis annex bedrijfsruimte in gebruik.
Omschrijving.
Het zeer diepe, onderkelderde bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen en een kapverdieping onder een licht hellend schilddak met steile voor-, zij- en achterschilden gedekt met blokleien in Maasdekking. Crête verdwenen. In de dakschilden diverse ranke schoorstenen en rijk versierde bakstenen dakkapellen met topgevels voor aankappende zadeldakjes. De dakkapellen zijn deels voorzien van gekleurde glas-in-lood vensters. Onderlangs het herenhuis loopt een deels hardstenen en deels gecementeerde plint; bovenlangs een geprofileerde, overstekende en aan de voorzijde gekorniste goot op klossen, die in de voorgevel rijk zijn uitgewerkt en opgenomen in een fries met siermetselwerk en knopornamenten. Dit patroon wordt in de drie overige gevels voortgezet in de vorm van een dubbele bloktandlijst.
De asymmetrische voorgevel bestaat uit rode, voornamelijk in koppenverband gemetselde strengperssteen en telt vier traveeën plus een rond uitgebouwde hoektoren aan de rechter zijde. De linker twee traveeën risaleren. Ingangsportiek op de begane grond met hardstenen trap, jaartalsteen en beglaasde en betraliede paneelvoordeur. Balkon op de verdieping met uitbuikende smeedijzeren balustrade op sierlijk bewerkte consoles. Kapverdieping met samengestelde topgevel (nog deels met siervazen) ter bekroning van de risaliet en octogonale toren (spits verdwenen) ter bekroning van de ronde hoekuitbouw. De voorgevel wordt verder geleed en verlevendigd door het gebruik van zandstenen speklagen en diamantkoppen, (doorgetrokken) hardstenen lekdorpels en cordonlijst, gebosseerde blokken en sierlijk gehouwen blokken met diamantkopmotief in de borstweringen op de verdieping. Al het siersmeedwerk vertoont de invloed van de Art Nouveau. Gevelopeningen met zandstenen omlijstingen onder segmentbogen met rechtgesloten kozijnen voorzien van gedecoreerd boogveld of getoogd kozijn, waarin schuifvensters, deels voorzien van houten rolluiken, of een samengesteld venster met openslaande balkondeuren. In de ronde hoekuitbouw gebogen vensters. Keldervensters met geprofileerde omlijsting waarin hoekpijlertjes met sierlijk smeedijzeren traliewerk. Octogonale bovenbouw hoektoren met vensters voorzien van gekleurd glas-in-lood onder rondboogjes. Trapgevel met rechtgesloten vensters waarin gedeeld bovenlicht. De overige gevels zijn met hardgrauw baksteen en geknipte voeg in kruisverband gemetseld. Relatief rijke achtergevel van drie traveeën breed en een rijk geornamenteerde schoorsteen aan de linker zijde, bestaande uit drie boven elkaar geplaatste en met tandlijsten en profielstenen omzoomde blindnissen waarin siermetselwerk. De schoorsteen wordt bekroond met een bakstenen, vierdelig gekoppelde pijp. De gevel wordt verder geleed en verlevendigd door speklagen in gele verblendsteen en doorgetrokken lekdorpels. T-vormige schuifvensters (deels vervangen) met kleurig siermetselwerk in het boogveld. Kroonlijst met casementen boven een van gebrandschilderde vensters voorziene pui op de begane grond. Gietijzeren kelderroosters.
Rechter gevel met een grote verscheidenheid aan gevelopeningen, geplaatst onder segmentbogen voorzien van aanzet- en sluitstenen in gele verblendsteen en op hardstenen (lek-)dorpels. Rechtgesloten kozijnen met gedecoreerd boogveld als voornoemd waarin een grote verscheidenheid aan vensters en deuren, beglaasd met diverse glassoorten. Onder andere enkele Franse balkons met uitbuikende smeedijzeren balustrades, vensters met getordeerde en rechte diefijzers (kelderkoekoeken), vensters met gekleurd glas-in-lood in Art Nouveau stijl, een opgeklampte kelderdeur met visgraatmotief, een paneeldeur met kleine roedenverdeling naar de voormalige bijkeuken en een door de goot heenschietend hijsluik met versoberde balk. Tegen de gevel een smeedijzeren handpomp met houten zuiger.
Linker gevel soberder gedetailleerd. Hardstenen cordonlijst, slechts onderbroken door een schoorsteen op uitkragend metselwerk. T-vormige schuifvensters met detaillering als voornoemd, op de begane grond met gekleurd glas-in-lood in Art Nouveau stijl. De indeling van het interieur is herkenbaar bewaard gebleven. Diverse rondom een gang gegroepeerde kelderruimten. Begane grond (thans als bedrijfsruimte in gebruik) met voorkamer, hal, trappenhuis en gang naar voormalige keuken, waaraan keldertoegang, privaat, voormalige bijkeuken en enkele voormalige woonvertrekken. Verdieping met overloop en gang waaraan diverse slaapkamers, badkamer, privaat, en voormalige ontbijt-, kinder- en gouvernantekamer. Kapverdieping met zolder en voormalige dienstbodenkamers.
Het zeer rijke interieur is uitgevoerd in eclectische stijl met veel elementen van de Neo-Renaissance en detaillering in Art Nouveau. Hiervan zijn onder andere vermeldenswaard: de kelderruimten met grijszwarte plavuizen, troggewelven, voorraadvakken en trap naar de rechter gevel; de hal met marmeren vloerplaten en gebosseerde lambrizering; de bordestrap in het trappenhuis met decoratief gesneden balusters (vooral begin- en hoekbalusters), lijstwerk in stuc tegen de onderzijde van de trapboom en vensters met gekleurd glas-in-lood; de gang en het tochtportaal met puien voorzien van geëtst glas; de voormalige keuken met restanten van schouwboezem en -balk, witte facettegels en terrazzovloer; diverse vertrekken met rijke gepolychromeerde stucplafonds en cassetteplafond, paneeldeuren -deels met originele krukken- met geprofileerde lijstwerk en kroonlijsten, schuifdeuren met facetgeslepen glas, vouwbare paneelschuifdeuren, decoratief gesneden houten lambrizeringen en diverse rijk gedecoreerde marmeren schouwen.
Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden. Het vormt als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden een bijzondere uitdrukking van de sociale segregatie aan het begin van de twintigste eeuw. Daarnaast vanwege het belang van de opmerkelijk langgerekte plattegrond en opzet voor de typologische ontwikkeling van het herenhuis. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp, de zeer verzorgde en afwisselende ornamentiek en verfijnde detaillering van alle gevels en grote delen van het interieur. Daarnaast vanwege de bijzondere stilistische samenhang tussen het ex- en interieur.
Het object heeft ensemblewaarden als karakteristiek onderdeel van de historische bebouwing aan de Heuvel. Daarnaast omdat de representatieve status van het object nauw verbonden is met situering in stedenbouwkundige context.
Het object is van belang wegens de gaafheid van de hoofdvorm en de vele bewaard gebleven elementen uit het interieur en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de als stadsgezicht beschermde kern van Oosterhout.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Detached former MANSION built in 1901 on the north side of the ribbon development of the Heuvel, located within the townscape-protected core of Oosterhout. On the Heuvel a small bluestone front step with cast-iron boot scraper. On the right facade borders a wooden bolted-on carriage entrance providing access to the rear yard, on the left facade a gate of the adjoining property. P.C. Fick commissioned the construction of the building which was executed in Neo-Renaissance style with detailing in Art Nouveau style. The building is currently in use as a residence combined with business premises.
Description.
The very deep, sub-cellared brick building occupies a rectangular ground plan and comprises two storeys and a roof space under a slightly pitched hipped roof with steep front, side and rear hipped sections covered with slate tiles in Maas roof coverage. Ridge disappeared. In the roof slopes various slender chimneys and richly decorated brick roof dormers with stepped gables for abutting saddle roof tiles. The roof dormers are partly fitted with coloured glass-in-lead windows. Along the underside of the mansion runs a partly bluestone and partly cemented plinth; along the top a profiled, projecting cornice with dentil moulding on corbels, which on the front facade are richly worked out and incorporated in a frieze with decorative brickwork and knot ornaments. This pattern is continued on the three other facades in the form of a double dentil course.
The asymmetrical front facade consists of red brick, mainly laid in header bond and comprises four bays plus a round projecting corner tower on the right side. The left two bays project. Entrance portico on the ground floor with bluestone steps, date stone and glazed and latticed panelled front door. Balcony on the first floor with projecting wrought-iron balustrade on elegantly worked consoles. Roof space with composite stepped gable (still partly with ornamental urns) crowning the projecting section and octagonal tower (spire disappeared) crowning the round corner projection. The front facade is further articulated and enlivened by the use of sandstone banding and rustication, (continuous) bluestone water-tables and string course, bossed blocks and elegantly carved blocks with rustication motif in the parapets on the first floor. All decorative ironwork shows the influence of Art Nouveau. Window openings with sandstone surrounds under segmental arches with straight-sided frames fitted with decorated arch panels or arched frames, in which sash windows, partly fitted with wooden roller shutters, or a composite window with opening French doors. In the round corner projection curved windows. Cellar windows with profiled surrounds in which small corner pillars with elegant wrought-iron lattice work. Octagonal upper part of corner tower with windows fitted with coloured glass-in-lead under small round arches. Stepped gable with straight-sided windows in which divided fanlights. The remaining facades are built with hard-grey brick and cut mortar joint in cross bond. Relatively rich rear facade of three bays wide and a richly ornamented chimney on the left side, consisting of three blinds placed above each other and surrounded with dentil courses and profile stones in which decorative brickwork. The chimney is crowned with a brick, four-part coupled flue. The facade is further articulated and enlivened by banding in yellow facing brick and continuous water-tables. T-shaped sash windows (partly replaced) with coloured decorative brickwork in the arch panel. Cornice with casements above a shop fitted with fired-glass windows on the ground floor. Cast-iron cellar grilles.
Right facade with a large variety of window openings, placed under segmental arches fitted with springing and closing stones in yellow facing brick and on bluestone (water-)tables. Straight-sided frames with decorated arch panels as aforementioned in which a large variety of windows and doors, glazed with various types of glass. Amongst others some French balconies with projecting wrought-iron balustrades, windows with twisted and straight fire irons (cellar cuckoo windows), windows with coloured glass-in-lead in Art Nouveau style, a bolted-on cellar door with herringbone motif, a panelled door with small glazing bars to the former scullery and a hoist shutter passing through the gutter with a simplified beam. Against the facade a wrought-iron hand pump with wooden piston.
Left facade more soberly detailed. Bluestone string course, only interrupted by a chimney on cantilever brickwork. T-shaped sash windows with detailing as aforementioned, on the ground floor with coloured glass-in-lead in Art Nouveau style. The interior layout has been recognizably preserved. Various cellar rooms grouped around a corridor. Ground floor (currently in use as business premises) with front room, hall, staircase and corridor to former kitchen, to which cellar access, privy, former scullery and several former living rooms. First floor with landing and corridor to which various bedrooms, bathroom, privy, and former breakfast, children's and governess rooms. Roof space with attic and former servants' rooms.
The very rich interior is executed in eclectic style with many elements of Neo-Renaissance and detailing in Art Nouveau. Of this the following are noteworthy: the cellar rooms with grey-black paving, barrel-vaulted ceilings, storage compartments and staircase to the right facade; the hall with marble floor tiles and bossed wainscoting; the main staircase in the stairwell with decoratively carved balusters (especially starting and corner balusters), stucco moulding against the underside of the string and windows with coloured glass-in-lead; the corridor and the draught vestibule with shop fronts fitted with etched glass; the former kitchen with remains of chimney breast and beam, white facetted tiles and terrazzo floor; various rooms with rich polychromed stucco ceilings and coffered ceiling, panelled doors -some with original handles- with profiled moulding and cornices, sliding doors with facet-cut glass, folding panelled sliding doors, decoratively carved wooden wainscoting and various richly decorated marble fireplaces.
Appreciation.
The former mansion is of general importance. The object possesses cultural-historical values. As an example of a residence for the more wealthy it forms a particular expression of social segregation at the beginning of the twentieth century. Furthermore on account of the importance of the remarkably elongated ground plan and layout for the typological development of the mansion. The object has architectural-historical values on account of the aesthetic qualities of the architectural design, the very carefully executed and varied ornamentation and refined detailing of all facades and large parts of the interior. Furthermore on account of the particular stylistic coherence between the exterior and interior.
The object has ensemble values as a characteristic component of the historical buildings on the Heuvel. Furthermore because the representative status of the object is closely connected with its situation in the urban planning context.
The object is of importance on account of the integrity of the main form and the many preserved elements from the interior and contributes to the visual and structural integrity of the townscape-protected core of Oosterhout.
Nearby in the register
- Woonhuis, Heuvel 14Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Heuvel 10Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Heuvel 16Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Heuvel 8Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.