Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kerkstraat 13
Moergestel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1931
- Address
- Kerkstraat 13, 5066 AS Moergestel (Oisterwijk 30)
- Place
- Moergestel
- Municipality
- Oisterwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.54470, 5.18280
- Monument number
- 519970
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
R.K. KERK uit het interbellum met zestiende-eeuwse TOREN. Aan de rond 1500 tot stand gekomen laatgotische toren van de in 1931 gesloopte dorpskerk van Sint Jan de Doper is naar tekeningen van H.W. Valk een eenbeukige kruiskerk aangebouwd, in een mengeling van Streekeigen Ambachtelijk-traditionele vormen en Neogotiek.
Omschrijving
De toren is een fraai bouwwerk uit omstreeks 1500, behorend tot de Kempische school, verwant aan de toren van Hilvarenbeek, met rijke toepassing van natuursteen, dubbele steunberen en uitgemetselde traptoren. De toren heeft een hoge, van vier- tot achtkant ingesnoerde spits. Eenbeukige kruiskerk met smaller en lager koor en nevenruimten, opgetrokken uit imitatie handvorm kloostermoppen met spaarzaam gebruik van Römer tufsteen, met leien zadeldaken. Het schip telt zes vakken, het koor heeft een vak en een viertiende sluiting. Het schip heeft links en rechts van de toren in het eerste vak laag doorgetrokken kapellen met lessenaarsdaken. Deze kapellen worden aan de oostzijde afgesloten door getrapte schildmuren, die de overgang vormen naar de schipwanden. Deze hebben in de volgende drie vakken smalle spitsboogramen met vorktracering in aan de Kempense laatgotiek ontleende topgeveltjes met steekkappen, geflankeerd door forse getrapte steunberen met ezelsruggen. De twee vakken nabij de transeptarmen gaan schuil achter nevenruimten met aan het schip aangekapte lessenaarsdaken en gevels met vlechtingen. Het smallere en lagere koor is aan de noord- en zuidzijde ingesloten door de transeptarmen en de sacristie. De transeptarmen hebben topgevels met vlechtingen en spitsboogramen met vierdelige vorktraceringen. Op de scheiding tussen koor en schip een bakstenen klokkengevel. De koorsluiting heeft versneden steunberen en hoge spitsboogramen met vorktraceringen. De sacristie aan de noordzijde heeft een zadeldak en topgevels met vlechtingen en is door een plat afgedekte ruimte met het koor verbonden. In de oostgevel vijf gekoppelde tudorboogramen.
Het inwendige is uitgevoerd in schoon metselwerk. Het schip heeft rechte zijmuren, vanwaaruit hoge paraboolbogen in baksteen opgaan, die meloenvormige gewelven dragen waarin met hoge steekkappen de spitsboogramen zijn uitgesneden. De gewelfvelden tonen afwisseling van liggende en op hun kant gemetselde moppen. Aan de westzijde zijn de forse steunberen van de toren in de kerkruimte zichtbaar. De vijfde travee van het schip gaat door middel van een spitsboog over in de nevenruimten ten westen van het transept, de zesde travee sluit door schuingeplaatste muren met een spitsboog aan op de triomfboog, die boven een brede spitsboog twee smalle blindnissen heeft. Het koor heeft in de eerste vierkante met een koepelgewelf overkluisde travee brede spitsbogen, die openen naar de transeptarmen. De koorsluiting heeft een graatgewelf. De transeptarmen zijn overwelfd met graatgewelven en hebben aan de oostzijde een altaarnis met spitstongewelf. Het inwendige is typerend voor de wijze waarop Valk de expressionistische baksteenvormen uit zijn eerste periode mengt met traditionele neomiddeleeuwse baksteenvormen. Door de ingenieuze, vloeiende gewelfvormen rondom transept en koor realiseert hij zijn ideaal van de Christocentrische kruiskerk met ongebroken zicht op het altaar, ook voor de gelovigen in de kruisarmen. In de kerk een aantal kunstwerken: beelden van St. Rochus en St. Jan de Doper, vermoedelijk zestiende-eeuws; beeldje van St. Ermelindus (Everlijn); schilderij op doek van St. Joris, Zuidnederlands zeventiende-eeuws; vroeg negentiende-eeuwse beelden van Ambrosius en andere kerkvaders.
Waardering
De kerk met toren is van algemeen belang. Het kerkgebouw heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de geestelijke ontwikkeling van het katholicisme in het Interbellum en de typologische ontwikkeling van de Christocentrische volkskerk. Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde vanwege het belang voor de geschiedenis van de bouwtechniek met name het bijzondere materiaalgebruik van de gewelven en markeert in het werk van de architect de overgang van expressionistische naar traditionele, middeleeuwse vormen, aansluitend aan de rijk uitgevoerde laatgotische toren. De kerk heeft kunsthistorisch belang vanwege de aanwezige kunstwerken. Het gebouw heeft ensemblewaarde vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van het dorp. Het is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
R.C. CHURCH from the interwar period with sixteenth-century TOWER. To the late Gothic tower dating to around 1500 of the village church of Sint Jan de Doper demolished in 1931, a single-aisle cruciform church has been added according to designs by H.W. Valk, in a mixture of Regional Craft-traditional forms and Neogothic.
Description
The tower is a fine structure from around 1500, belonging to the Kempen school, related to the tower of Hilvarenbeek, with rich application of natural stone, double buttresses and rendered stairturrets. The tower has a high spire tapered from square to octagonal. Single-aisle cruciform church with narrower and lower choir and ancillary rooms, built of imitation handmade monastery bricks with sparing use of Römer tufa stone, with slate gabled roofs. The nave comprises six bays, the choir has one bay and a fourteenth closure. The nave has on both sides of the tower in the first bay low passage chapels with lean-to roofs. These chapels are closed on the east side by stepped stepped end walls, which form the transition to the nave walls. These have in the following three bays narrow ogival windows with forked tracery in stepped gables with splayed capping stones borrowed from Kempen late Gothic, flanked by strong stepped buttresses with arris edges. The two bays near the transept arms are concealed behind ancillary rooms with lean-to roofs attached to the nave and gables with lattice pattern. The narrower and lower choir is enclosed on the north and south sides by the transept arms and the sacristy. The transept arms have stepped gables with lattice pattern and ogival windows with four-part forked tracery. On the division between choir and nave a brick bell gable. The choir closure has chamfered buttresses and high ogival windows with forked tracery. The sacristy on the north side has a gabled roof and stepped gables with lattice pattern and is connected to the choir by a flat-roofed space. In the east gable five coupled Tudor windows.
The interior is executed in fair-faced masonry. The nave has straight side walls, from which high parabolic arches in brick rise, carrying melon-shaped vaults in which the ogival windows are cut out with high splayed capping stones. The vault fields show alternation of bricks laid lengthwise and on their edge. On the west side the strong buttresses of the tower are visible in the church space. The fifth bay of the nave transitions by means of an ogival arch into the ancillary rooms to the west of the transept, the sixth bay closes by means of angled walls with an ogival arch to the triumphal arch, which above a wide ogival arch has two narrow blind recesses. The choir has in the first square bay covered with a barrel vault wide ogival arches which open to the transept arms. The choir closure has a groin vault. The transept arms are covered with groin vaults and have on the east side an altar niche with ogival vault. The interior is typical of the way Valk mixes expressionistic brick forms from his first period with traditional neo-medieval brick forms. Through the ingenious, flowing vault forms around transept and choir he realises his ideal of the Christocentric cruciform church with unbroken sight to the altar, also for the faithful in the transept arms. In the church a number of artworks: statues of St. Rochus and St. Jan de Doper, presumed sixteenth-century; statuette of St. Ermelindus (Everlijn); painting on canvas of St. George, Southern Netherlandish seventeenth-century; early nineteenth-century statues of Ambrosius and other Church Fathers.
Valuation
The church with tower is of general importance. The church building has cultural-historical value as a particular expression of the spiritual development of Catholicism in the Interwar period and the typological development of the Christocentric parish church. The building has architectural-historical value because of its importance for the history of building techniques, in particular the exceptional use of materials in the vaults and marks in the architect's work the transition from expressionistic to traditional, medieval forms, connecting to the richly executed late Gothic tower. The church has art-historical importance because of the artworks present. The building has ensemble value because of its location, linked to the development of the village. It has been preserved intact.
Nearby in the register
- Woonhuis, Sint Jansplein 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Sint Jansplein 3 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Postelstraat 13 HWoonhuisunder 1 mi
- Gedenkteken, Bosstraat Moergestel (Oisterwijk 30)Gedenktekenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.