Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Marssumerstraat 12
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1919 - 1921
- Address
- Marssumerstraat 12, 8913 AH Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20409, 5.77904
- Part of complex
- 519798
- Monument number
- 519807
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Rij van vier WONINGEN deel uitmakende van een COMPLEX van 70 MIDDENSTANDSWONINGEN, in 1919-1921 in Interbellum stijl gerealiseerd voor de Coöperatieve Vereniging Woningbouw naar ontwerp van Doeke Meintema. 17 Grote woningen van twee bouwlagen met flauwe schildkappen aan de Harlingerstraatweg 45 t/m 73 en Marssumerstraat 1 en 2 en 53 kleine woningen van één bouwlaag met hoge, gebroken schildkappen aan Marssumerstraat 4 t/m 18 en 3 t/m 9, Franekerstraat 68 t/m 74, Menaldumerstraat 2 t/m 18, Bildtsestraat 7 t/m 25 en 14 t/m 32 en Engelumerstraat 1 t/m 15.
Architect Doeke Meintema stond een eenvoud van architectuur voor; zijn bouwwerken moesten een beeld oproepen waarvan kon worden afgelezen hoe de gebruiksruimten in elkaar staken en ook moesten laten zien hoe ze gebouwd waren en welke bouwmaterialen waren toegepast. Hij noemde zijn bouwwerken een heel klein beetje kunst. Naar aanleiding van een herdenkingstentoonstelling na zijn overlijden werd geschreven: "Juist het pretentielooze, het afwijzen van modieuze stroomingen, het prijs stellen op eigen, stoer karakter, is in het werk van Meintema zoo aantrekkelijk".
Het complex van 70 woningen is stedenbouwkundig levendig in het grotere geheel van de wijk geweven. De karakteristieke architectuur van zowel de grote als de kleine woningen en de levendige geleding in verspringende blokjes van twee en vier woningen en enkele langere stroken zorgen niettemin voor een sterke architectonische en ruimtelijke coherentie. Die levendige groepering met voortuintjes van verschillende diepte aan straten met voor die tijd brede profielen roept enigszins de sfeer van een tuinstad op. Bij een renovatie aan het einde van de jaren zeventig is de oorspronkelijke inrichting van de woningen gemoderniseerd zonder dat de indeling erg heeft geleden. De nieuwe buitendeuren en raamindelingen hebben toen een andere vorm gekregen, waardoor het metrum van vensters en deurlichten niet meer overeenkomen.
Omschrijving
EXTERIEUR: De woningrij maakt deel uit van een groep van 53 woningen aan Marssumer-, Franeker-, Menaldumer- Bildtse- en Engelumerstraat van één bouwlaag met grote, gebroken kappen. De groepen woningen verspringen ten opzichte van elkaar. De woningen zijn gebouwd op rechthoekige plattegronden. Ze hebben losstaande bergingen van één laag en gebouwd van baksteen en van pannen voorziene schilddakjes. De muren zijn gemetseld licht gemêleerde rode baksteen in Vlaams verband zonder verdiept voegwerk. De koppenlagen ter ontlasting van deur en vensters zijn tot een iets uitgemetselde laag over volle breedte en diepte doorgetrokken. De oorspronkelijke deuren zijn tijdens de renovatie in 1978 vervangen door deuren, eveneens met vierruitslicht, maar met andere verhoudingen; binnen de kozijnen lage, vierledige bovenlichten. Alleen de woning Bildtsestraat 23 heeft nog een oorspronkelijke deur met aan de bovenzijde van de lichten hoekvullingen. De woningen zijn op de begane grond verder geopend met (gerenoveerde) dubbele of drievoudige zesruitsvensters. In vrijliggende zijgevels een zesruitsvenster. De achtergevel geopend met openslaande deuren met roeden en een achter(keuken)deur met een smal staand venster. Alle woningen hebben hoge gebroken kappen waar de onderschilden licht hol gebogen zijn. De daken zijn voorzien van zinken mastgoten. Elke woning heeft een flinke kapel op voor- en achterschild, voorzien van een dubbel vierruitsvenster met een houten geveltopje en een zadeldak met overstek.
INTERIEUR: De woningen hebben oorspronkelijk op de begane grond een indeling van gang annex trappenhuis; daarachter de keuken en daarnaast de kamers en suite en onder de kap drie, vrij kleine slaapkamers. De suite-structuur is in vrijwel alle woningen uitgebroken tot een grote woonkamer. De inrichting met onder meer paneeldeuren is overigens hoogst eenvoudig. De interieurs vallen buiten de bescherming. Verder hebben bij de renovatie nog wat vernieuwingen plaatsgevonden. Zo zijn de achter de keuken aanwezige luifels weggenomen.
WAARDERING
De rij middenstandswoningen is als element van het complex van 70 woningen van algemeen historisch, architectuurhistorisch, architectonisch en stedenbouwkundig belang
- als relatief vroeg voorbeeld van corporatieve bouw van middenstandswoningen vlak voor de financiële kentering in de volkshuisvesting;
- vanwege de belangrijke plaats die de complex woningen inneemt in het oeuvre van de vooraanstaande architect Doeke Meintema;
- vanwege de uitwendig nagenoeg (op deuren en ramen na) gave Interbellum stijl op een ingetogen en nieuwe, niet meer naar historische stijlen verwijzende architectuur, waarbij dit type woning gekarakteriseerd is door de opmerkelijke gebroken kap;
- vanwege de levendige groepering van de woningen, waarbij de architect met bloksgewijze, maar ook gekoppelde verspringingen in de straten met toch al brede profielen en vooral bij de hoeken zoveel ruimte heeft gesuggereerd dat een tuinstad-achtig resultaat is bereikt, een beeld dat nader vorm heeft gekregen door de afgrenzingen met ligusterhagen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Row of four DWELLINGS forming part of a COMPLEX of 70 MIDDLE-CLASS DWELLINGS, realised in 1919-1921 in Interbellum style for the Coöperatieve Vereniging Woningbouw according to a design by Doeke Meintema. 17 large dwellings of two storeys with shallow hipped roofs at Harlingerstraatweg 45 through 73 and Marssumerstraat 1 and 2 and 53 small dwellings of one storey with high, broken hipped roofs at Marssumerstraat 4 through 18 and 3 through 9, Franekerstraat 68 through 74, Menaldumerstraat 2 through 18, Bildtsestraat 7 through 25 and 14 through 32 and Engelumerstraat 1 through 15.
Architect Doeke Meintema favoured simplicity of architecture; his buildings were to evoke an image from which one could read how the usable spaces fitted together and also were to show how they were built and which building materials had been applied. He called his buildings a very little bit of art. Following a commemorative exhibition after his death it was written: "Precisely the unpretentious, the rejection of fashionable trends, the appreciation of its own, sturdy character, is so attractive in the work of Meintema".
The complex of 70 dwellings is woven in a lively urban-planning manner into the larger whole of the district. The characteristic architecture of both the large and small dwellings and the lively articulation in staggered blocks of two and four dwellings and some longer stretches nonetheless provide a strong architectural and spatial coherence. This lively grouping with front gardens of varying depth along streets with broad profiles for that time evokes somewhat the atmosphere of a garden city. During a renovation at the end of the seventies the original layout of the dwellings was modernised without the division suffering greatly. The new external doors and window divisions were given a different form at that time, as a result of which the metre of windows and door-lights no longer correspond.
Description
EXTERIOR: The dwelling row forms part of a group of 53 dwellings on Marssumer-, Franeker-, Menaldumer-, Bildtse- and Engelumerstraat of one storey with large, broken roofs. The groups of dwellings are staggered in relation to each other. The dwellings are built on rectangular ground plans. They have detached storage buildings of one storey and constructed of brick and roof-tiled hipped roof structures. The walls are laid in light mottled red brick in Flemish bond without recessed jointing. The header courses for the relief of door and windows are drawn through to a slightly raised course over full width and depth. The original doors were replaced during the 1978 renovation by doors, likewise with four-light lights, but with different proportions; within the frames low, four-part fanlights. Only the dwelling at Bildtsestraat 23 still has an original door with corner fillings at the top of the lights. The dwellings are further opened on the ground floor with (renovated) double or triple six-light windows. On detached gable walls a six-light window. The rear gable opened with glazed doors with glazing bars and a rear (kitchen) door with a narrow tall window. All dwellings have high broken roofs where the under-roof slopes are slightly hollowed. The roofs are fitted with zinc gutters. Each dwelling has a substantial gable on front and rear roof, fitted with a double four-light window with a wooden gable top and a gabled roof with overhang.
INTERIOR: The dwellings originally had a layout on the ground floor of hallway combined with staircase; behind that the kitchen and adjoining it the rooms en suite and under the roof three, quite small bedrooms. The suite structure has been removed in virtually all dwellings to create a large living room. The layout with, among other things, panel doors is otherwise extremely simple. The interiors fall outside the protection. Furthermore, some alterations took place during the renovation. For example, the verandas located behind the kitchen were removed.
VALUATION
The row of middle-class dwellings is as an element of the complex of 70 dwellings of general historical, architectural-historical, architectural and urban-planning importance
- as a relatively early example of corporate construction of middle-class dwellings shortly before the financial turning point in housing provision;
- because of the important place the complex of dwellings occupies in the oeuvre of the prominent architect Doeke Meintema;
- because of the externally virtually intact (except for doors and windows) Interbellum style based on restrained and new architecture no longer referring to historical styles, this type of dwelling being characterised by the remarkable broken roof;
- because of the lively grouping of the dwellings, whereby the architect with block-wise but also coupled staggerings in streets with already broad profiles and especially at the corners suggested so much space that a garden-city-like result was achieved, an image which took further form through the boundaries with privet hedges.
Nearby in the register
- Woonhuis, Marssumerstraat 4Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Menaldumerstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Marssumerstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Harlingerstraatweg 65Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.