Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Waling Dijkstrastraat 6
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915
- Address
- Waling Dijkstrastraat 6, Locatie: Huizum-West, 8932 GB Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19470, 5.79125
- Part of complex
- 519771
- Monument number
- 519788
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BLOK VAN 7 VOLKSWONINGEN, Waling Dijkstrastraat 6-16 en Hollanderstraat 17, deel uitmakende van het COMPLEX HOLLANDERWIJK.
De Hollanderwijk in 1915 in opdracht van de Woningvereeniging Leeuwarden naar ontwerp van Willem Cornelis de Groot in Overgangsstijl gebouwd. De vereniging kocht in 1912 ten zuiden van het spoorwegemplacement een wigvormig stuk grond van bijna 3 ha aan. In een eerste ontwerp vulde de architect het gebied in met 201 woningen in veertien uniforme noord-zuid gerichte bouwstroken. De inspecteur van de volksgezondheid maakte bezwaar tegen de rigide aanpak en het volgend ontwerp met 177 woningen was stedenbouwkundig veel levendiger. De stedenbouwkundige aanpak werd aanleiding om ook de architectuur te variren. De 139 standaardwoningen (met kleine variaties) zijn als tussenwoningen in de stroken geplaatst; de 38 grotere woningen (waarvan twee winkelhuizen) met sterk gevarieerde plattegronden en architectonische vormen zijn aan de randen van de wijk, op de hoeken en aan de ontsluitingsstraat tot stand gekomen.
In 1980/'83 heeft een algehele renovatie van de wijk plaatsgevonden. De indeling van de woningen is daarbij grondig gewijzigd. Aan de achterzijden zijn keukens/bergingen uitgebouwd die stedenbouwkundig en architectonisch veranderingen teweeg hebben gebracht, maar die door beplantingen aardig aan het zicht zijn onttrokken en het geheel slechts in geringe mate verstoren.
Omschijving EXTERIEUR: Het bouwblok van 7 volkswoningen bestaat uit 6 kleine woningen en een hoekwoning. De woningen zijn drie vakken breed voor een deur en twee vensters. Zowel de breedte als de hoogte van deuren en vensters met bovenlichten, voorzien van kleine roeden, verhouden zich evenwichtig met het gevelvlak. De woningen zijn gebouwd van grauwbruine baksteen en verlevendigd met allerlei sierlijkheden van rode strengperssteen. Speklagen ter hoogte van de onder- en bovendorpels van de vensters zijn bij alle woningen te vinden, ook in de geveltoppen. Laten de ontlastingsbogen boven de gevelopeningen al een diversiteit zien, de boogtrommels zijn met grote fantasie met steeds ander metselmozaïek gevuld. Elke straat heeft een eigen, kenmerkend mozaïekpatroon gekregen. Fraai gedetailleerde zinken hemelwaterafvoeren met vergaarbakken verrijkten het beeld eveneens, maar bij de renovatie zijn de meeste vervangen door eenvoudige exemplaren van kunststof. De langskappen die in het zicht liggen zijn gedekt met blauw geglazuurde Friese gegolfde pannen; de achterschilden met de gesmoorde pannen van dit type. Alle zolders zijn verlicht door dakkapellen. De contour van de daken werd oorspronkelijk niet weinig verlevendigd door schoorstenen die uit de naald van de daken gemetseld waren. Bij de vernieuwing van de wijk in de jaren-tachtig zijn de meeste schoorstenen verdwenen. De hoekwoning Hollanderstraat 17 is iets ruimer, heeft een schildkap, een serre onder een doorschietend dakschild en een uit het dak gebouwde kapel met een topgevel.
INTERIEUR: De kleine woningen bestonden oorspronkelijk uit een kamer en een achterliggend alkoof met vaste bedden, een gang met steektrap, een kamer onder de kap en een plaatsje van 5 meter diep met een afdak en een privaat; de grotere woningen hadden een kamer of keuken extra beneden en soms onder de kap ook een extra afgeschoten kamertje. Bij de van 1980 tot 1983 uitgevoerde renovatie zijn de interieurs van alle woningen aangepast aan de eisen van modern wooncomfort. De gangen behielden de oorspronkelijke vorm; sommige met de oorspronkelijke tegelvloer of restanten daarvan. Behoudens deze vloeren vallen de interieurs buiten de bescherming.
WAARDERING
Het blok woningen Waling Dijkstrastraat 6-16 en Hollanderstraat 17 is sociaal-historisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van groot algemeen belang
- als element in de wijk die een belangrijke plaats inneemt in de sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de volkshuisvesting op de kentering van de kwantitatieve naar de kwalitatieve aanpak;
- als woningenstrook in het wijkproject dat in het oeuvre van architect W.C. de Groot een opvallende plaats inneemt als wijk met een eenheid in architectuur die tot op details grote variaties laat zien ter versterking van de stedenbouwkundige levendigheid, kenmerkend voor de Overgangsstijl;
- Als element in de wijk van een levendige stedenbouwkundige aanpak met opvallende en subtiele ruimtelijke variaties in het stratenbeloop en de plaatsing van de woningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
BLOCK OF 7 WORKERS' DWELLINGS, Waling Dijkstrastraat 6-16 and Hollanderstraat 17, forming part of the HOLLANDERWIJK COMPLEX.
The Hollanderwijk was built in 1915 on the orders of the Woningvereeniging Leeuwarden to a design by Willem Cornelis de Groot in Transitional style. The association purchased in 1912, to the south of the railway depot, a wedge-shaped plot of ground of almost 3 hectares. In an initial design the architect filled the area with 201 dwellings in fourteen uniform north-south oriented building rows. The inspector of public health objected to the rigid approach and the following design with 177 dwellings was much more lively from an urban design perspective. The urban design approach provided the occasion to also vary the architecture. The 139 standard dwellings (with minor variations) were placed as semi-detached dwellings in the rows; the 38 larger dwellings (of which two shop-houses) with strongly varied floor plans and architectural forms came into being at the edges of the neighbourhood, on the corners and on the access street.
In 1980/83 a comprehensive renovation of the neighbourhood took place. The layout of the dwellings was substantially altered during this work. Kitchens/storage buildings were extended at the rear which brought about urban design and architectural changes, but these were quite well concealed from view by planting and only slightly disturb the overall appearance.
DESCRIPTION EXTERIOR: The building block of 7 workers' dwellings consists of 6 small dwellings and a corner dwelling. The dwellings are three bays wide with a door and two windows. Both the width and the height of doors and windows with fanlights, furnished with small glazing bars, are in balanced proportion with the facade. The dwellings were built of greyish-brown brick and enlivened with various decorative features of red pressed brick. Courses of brick at the height of the lower and upper sills of the windows are found on all dwellings, also in the gable tops. While the relieving arches above the facade openings already show a diversity, the arch drums are filled with great imagination with always different brick mosaic. Each street has been given its own, characteristic mosaic pattern. Finely detailed zinc gutters with collecting tanks also enriched the appearance, but during the renovation most were replaced by simple plastic examples. The side roofs that are visible are covered with blue glazed Frisian corrugated tiles; the rear roofs with the smothered tiles of this type. All attics are lit by roof lights. The outline of the roofs was originally enlivened considerably by chimneys that were built up from the roof. During the renewal of the neighbourhood in the eighties most of the chimneys disappeared. The corner dwelling at Hollanderstraat 17 is somewhat larger, has a hipped roof, a conservatory beneath an overhanging roof and a chapel built out of the roof with a pointed gable.
INTERIOR: The small dwellings originally consisted of a room and a rear alcove with fixed beds, a passage with straight stairs, a room under the roof and a yard of 5 metres deep with a lean-to and a privy; the larger dwellings had an additional room or kitchen on the ground floor and sometimes under the roof also an extra partitioned room. During the renovation carried out from 1980 to 1983 the interiors of all dwellings were adapted to the demands of modern domestic comfort. The passages retained their original form; some with the original tile flooring or remnants thereof. Apart from these floors the interiors fall outside the protection.
VALUATION
The block of dwellings at Waling Dijkstrastraat 6-16 and Hollanderstraat 17 is of major general importance from the social-historical, architectural-historical and urban design perspectives
- as an element in the neighbourhood which occupies an important place in the social and societal history of workers' housing at the turning point from the quantitative to the qualitative approach;
- as a row of dwellings in the neighbourhood project which in the oeuvre of architect W.C. de Groot occupies a prominent place as a neighbourhood with architectural unity that displays great variations in details to strengthen the urban design liveliness, characteristic of the Transitional style;
- as an element in the neighbourhood of a lively urban design approach with striking and subtle spatial variations in the course of the streets and the placement of the dwellings.
Nearby in the register
- Woonhuis, Winsemiusstraat 5Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Waling Dijkstrastraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Winsemiusstraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Waling Dijkstrastraat 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.