Rijksmonumentenregister · Netherlands
Telecommunicatiegebouw, Hogestraat 27
Dieren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Overheidsgebouw
- Function
- Telecommunicatiegebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1906
- Address
- Hogestraat 27, 6953 AR Dieren (Rheden 25) (and others)
- Place
- Dieren
- Municipality
- Rheden
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04272, 6.10603
- Monument number
- 519428
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1888 map "03. Doesburg (1888)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Dit voormalige TELEFOONBUREAU met woning en TUINHEK werd in de periode 1905-1906 gebouwd op de plaats van het oude gemeentehuis van Dieren in opdracht van de gemeente en naar een ontwerp van de architect G. Bijlsma. In 1903-1904 kreeg Dieren haar eerste telefoonaansluiting. De dienst telefoon die eerst in handen van de gemeente was ging in 1905-1906 over naar het Rijk. Enkele jaren later in 1915 werd de dienst in het postkantoor aan de Prinsenstraat gevestigd waarna het telefoonbureau de functie van politiepost kreeg. Tegenwoordig fungeert het pand als dubbel woonhuis.
Het pand is een goed voorbeeld van de Overgangsarchitectuur uit de eerste jaren van de twintigste eeuw waarbij de architect sterk beïnvloed is door het werk van H.P. Berlage (1856-1934). Zo doet de hoekoplossing door middel van torentjes denken aan het gebouw voor de Nederlanden van 1845 (1895-1896, 1901-1902 en 1908-1909) te Den Haag. De enigszins kruisvormige openingen in de bakstenen balustrade van de linker toren kan men terug vinden in de Beurs van Berlage te Amsterdam (1896-1903). Andere kenmerken van werk van Berlage die toegepast zijn in het gebouw zijn het gebruik van natuurstenen hoekblokken en sluitstenen op ontmoetingspunten van boogconstructies en het gebruik van natuurstenen lateien. Het pand is gelegen op een perceel aan de Hogestraat dat de hoek Hogestraat/Viëtorstraat omvat en aan die zijde wordt omgeven door een tuin met geboomte, van de weg gescheiden door een oorspronkelijk ijzeren tuinhek.
Omschrijving
Het pand is gebouwd op een nagenoeg L-vormige plattegrond en heeft één bouwlaag en een zolderverdieping met torenachtige licht uitgebouwde hoekrisalieten van twee bouwlagen. In het rechter deel van het pand (nr.29) was oorspronkelijk het telefoonbureau gevestigd. Het gebouw bezit een omlopende licht uitgemetselde plint. De gevels worden afgesloten door houten bakgoten op gesneden klossen. Het pand bezit een samengesteld dak gedekt met rode Tuile du Nord pannen. De linker hoektoren is voorzien van een tentdak bekroond door een piron, de kleinere rechter hoektoren heeft een plat dak. De gevels zijn opgetrokken in baksteen gemetseld in kruisverband. De vensters zijn voorzien van gedecoreerde hardstenen lateien en lekdorpels. De gevels worden verder verlevendigd door halfsteens segmentboogvormige rollagen van rode verblendsteen boven de lateien en horizontaal lopende banden van twee lagen verblendsteen, meestal ter hoogte van de lateien en lekdorpels.
Het middendeel van de asymmetrisch VOORGEVEL bestaat uit een gelijkvloerse arcadeloggia gevormd door twee gekoppelde, in rode verblendsteen uitgevoerde rondbogen met natuurstenen aanzetstenen die de bogen naar beneden voortzetten zodat uiteindelijk twee hoefijzerbogen ontstaan. De twee bogen worden gedragen door een bakstenen middenpijler op een natuurstenen basement. De via twee natuurstenen treden te bereiken loggia heeft links en rechts twee balustrades die voorzien zijn van een hardstenen afdekking en worden beëindigd door deels uit hardsteen opgebouwde kolommen. Boven de bogen een band van gele verblendsteen waarop nog enigszins leesbaar de in zwarte letters geschilderde tekst 'TELEFOONBUREAU'. Boven de band een boogfries bestaande uit in rode verblendsteen uitgevoerde boogjes en in natuursteen uitgevoerde bewerkte kraagstenen. Zowel links als rechts bevindt zich in het dakschild een lage, vanuit de dakgoot aangekapte, dakkapel met een stolpraam. Tussen beide dakkapellen bevindt zich een niet-oorspronkelijk dakraam. In het door de loggia gevormde van een terazzovloer voorziene portiek bevinden zich twee ingangsdeuren uit de bouwtijd. Boven iedere deur bevinden zich twee kleine rechthoekige bovenlichten. Tussen de deuren zijn twee smalle rechthoekige vensters geplaatst waarin ramen met een bovenlicht met drie verticaal geplaatste roeden. De linker hoektoren heeft op de begane grond twee rechthoekige vensters met enkelruits schuiframen. De verdieping bezit een loggia met twee bogen en een bakstenen balustrade met enigszins kruisvormige openingen. De bogen van de loggia zijn gevat in rondboognis waarvan de boog in rode verblendsteen is uitgevoerd. Ter hoogte van de aanzet van de rondboog verjongt de toren zich en zijn de hoeken afgeschuind tot het hoofdgestel (begin en einde van de afschuining wordt benadrukt door natuurstenen blokjes). De toren wordt beëindigd door een natuurstenen architraaf, een fries bestaande uit afwisselend verdiept liggende vlakken in het metselwerk hetgeen het effect van kantelen geeft en een gootlijst die om de licht uitgemetselde hoeken gekornist is. In de loggia dubbele openslaande balkondeuren worden ter weerszijden geflankeerd door smalle rechthoekige 8-ruits ramen. De rechter hoektoren heeft op de begane grond twee vensters met enkelruits schuiframen en tweeruits bovenlichten. Op de verdieping twee rondboogvensters in een rondboognis als in de voorgevel.
De linkertravee van de LINKER ZIJGEVEL heeft een over anderhalve verdieping driezijdig uitgebouwde erker. De erker heeft op de begane grond vernieuwde gewijzigde dubbele tuindeuren met een vierruits bovenlicht. In beide korte zijden bevindt zich een enkelruits schuifraam met een tweeruits bovenlicht. Op de verdieping bevinden zich vernieuwde en gewijzigde dubbele openslaande ramen. In beide korte zijden bevindt zich telkens een draairaam. Boven de blinde middentravee bevindt zich een dakkapel als boven beschreven. De rechtertravee (hoektoren) heeft vensters en een indeling als de rechter hoektoren van de voorgevel.
Op de begane grond van de ACHTERGEVEL bevindt zich een later aangebouwde garage en schuurtje. Oorspronkelijk bevonden zich links twee vensters waarvan de nog zichtbare lateien en segmentboogjes getuigen. De gevel bezit een eenvoudige rechtgesloten deur. In het dakschild een dakkapel als boven beschreven.
De RECHTER ZIJGEVEL van de vooruitspringende linker bouwmassa bezit op de begane grond drie kleine vensters met een deels gewijzigde indeling. Op de verdieping links een venster waarin zich oorspronkelijk dubbele openslaande luiken met vierruits bovenlichten bevonden. Dit is recent gedeeltelijk dichtgezet en deels voorzien van een enkelruits raam. Rechts bevindt zich een iets hoger gelegen klein getralied venster met een vierruits draairaam. In terugliggende rechter geveldeel bevindt zich een deur met daarnaast een klein toiletraampje. Rechts bevindt zich een vergroot keukenvenster. Op de verdieping bevinden zich links twee vensters met enkelruits ramen met drieruits bovenlichten.
Het INTERIEUR van het oorspronkelijke woonhuis (nr.27) is grotendeels bewaard gebleven en bevat ondermeer fraaie gesneden deuren met omlijstingen, een tochtpui en een trappenhuis. De genoemde interieur- elementen vertonen invloeden van de geometrische variant van de Jugendstil.
De tuin wordt omgeven door een ijzeren tuinHEK
Waardering
Voormalig TELEFOONBUREAU naar ontwerp van architect G. Bijlsma uit 1905-1906 met TUINHEK
Architectuurhistorische waarden:
- Het pand is van belang omwille van de gaaf bewaarde hoofdvorm, de detaillering en het bijzondere materiaalgebruik.
- Het pand is van belang vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp.
- Het pand vormt een opmerkelijk en zeldzaam voorbeeld van de Overgangs- architectuur uit de eerste jaren van de twintigste eeuw waarbij de invloed van Berlage onmiskenbaar is.
Stedebouwkundige waarden:
- Het pand is mede door de situering op de hoek van de Hogestraat van de Hogestraat en de Viëtorstraat van bijzonder belang voor het aanzien van de historische dorpskern van Dieren.
Cultuurhistorische waarden:
- Het pand is als voormalig Telefoonbureau van bijzonder belang als bijzondere uitdrukking van de typologische en technische ontwikkeling van ten behoeve van moderne telecommunicatiemiddelen opgetrokken gebouwen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This former TELEPHONE EXCHANGE with residence and GARDEN FENCE was built in the period 1905-1906 on the site of the old town hall of Dieren on commission of the municipality and designed by architect G. Bijlsma. In 1903-1904 Dieren received its first telephone connection. The telephone service, which was initially managed by the municipality, was transferred to the State in 1905-1906. A few years later in 1915 the service was relocated to the post office on the Prinsenstraat, after which the telephone exchange functioned as a police station. Today the building serves as a double residence.
The building is a fine example of Transitional Architecture from the early twentieth century in which the architect was strongly influenced by the work of H.P. Berlage (1856-1934). The corner solution by means of small towers recalls the building for the Nederlanden van 1845 (1895-1896, 1901-1902 and 1908-1909) in The Hague. The somewhat cross-shaped openings in the brick balustrade of the left tower can be found in Berlage's Beurs in Amsterdam (1896-1903). Other characteristics of Berlage's work applied in the building are the use of natural stone corner blocks and keystones at the meeting points of arch constructions and the use of natural stone lintels. The building is situated on a plot on the Hogestraat which covers the corner of Hogestraat/Viëtorstraat and on that side is surrounded by a garden with trees, separated from the road by an original iron garden fence.
Description
The building is constructed on an approximately L-shaped floor plan and has one storey and an attic storey with tower-like slightly projecting corner risalits of two storeys. In the right part of the building (no. 29) the telephone exchange was originally located. The building has a continuous lightly rendered plinth. The facades are finished with wooden gutters on carved brackets. The building has a composite roof covered with red Tuile du Nord tiles. The left corner tower is fitted with a pyramidal roof crowned by a weather vane, the smaller right corner tower has a flat roof. The facades are constructed in brick laid in cross bond. The windows are fitted with decorated stone lintels and drip moulds. The facades are further enlivened by half-brick segmental arch corbels of red facing brick above the lintels and horizontally running bands of two layers of facing brick, usually at the height of the lintels and drip moulds.
The central section of the asymmetrical FRONT FACADE consists of a ground-floor arcade loggia formed by two coupled round arches executed in red facing brick with natural stone springer stones which continue the arches downward so that ultimately two horseshoe arches are created. The two arches are supported by a brick central pillar on a natural stone basement. The loggia, accessible via two natural stone steps, has balustrades on the left and right which are provided with a stone coping and are terminated by columns partly constructed of stone. Above the arches a band of yellow facing brick on which the text 'TELEFOONBUREAU' in black letters is still somewhat legible. Above the band an arch frieze consisting of small arches executed in red facing brick and worked corbels in natural stone. Both left and right there is in the roof panel a low roof dormer, started from the eaves, with a roof window. Between both roof dormers there is a non-original roof light. In the portico formed by the loggia, provided with a terrazzo floor, there are two entrance doors from the building period. Above each door are two small rectangular fanlights. Between the doors are two narrow rectangular windows placed in which sashes with a fanlight with three vertically placed glazing bars. The left corner tower has on the ground floor two rectangular windows with single-pane sash windows. The upper storey has a loggia with two arches and a brick balustrade with somewhat cross-shaped openings. The arches of the loggia are set in round arch recesses of which the arch is executed in red facing brick. At the height of the spring of the round arch the tower tapers and the corners are bevelled to the main cornice (the beginning and end of the bevelling is emphasised by natural stone blocks). The tower is terminated by a natural stone architrave, a frieze consisting of alternately recessed surfaces in the brickwork which gives the effect of crenellation and a gutter moulding which is corniced around the slightly rendered corners. In the loggia double opening balcony doors are flanked on both sides by narrow rectangular 8-pane windows. The right corner tower has on the ground floor two windows with single-pane sash windows and two-pane fanlights. On the upper storey two round arch windows in a round arch recess as on the front facade.
The left bay of the LEFT SIDE FACADE has a three-sided projecting bow window extending over one and a half storeys. The bow window has on the ground floor renewed and modified double garden doors with a four-pane fanlight. In both short sides there is a single-pane sash window with a two-pane fanlight. On the upper storey there are renewed and modified double opening windows. In both short sides there is respectively a casement window. Above the blind central bay there is a roof dormer as described above. The right bay (corner tower) has windows and a layout as the right corner tower of the front facade.
On the ground floor of the REAR FACADE there is a later added garage and shed. Originally there were two windows on the left of which the still visible lintels and segmental arch corbels testify. The facade has a simple rectangular closed door. In the roof panel a roof dormer as described above.
The RIGHT SIDE FACADE of the projecting left building mass has on the ground floor three small windows with a partly modified layout. On the upper storey on the left a window in which originally double opening shutters with four-pane fanlights were located. This has recently been partly closed and partly provided with a single-pane window. On the right there is a slightly higher positioned small barred window with a four-pane casement window. In the recessed right facade section there is a door with next to it a small toilet window. On the right there is an enlarged kitchen window. On the upper storey there are on the left two windows with single-pane windows with three-pane fanlights.
The INTERIOR of the original residence (no. 27) has been largely preserved and contains among other things finely carved doors with surrounds, a draught porch and a stairwell. The mentioned interior elements show influences of the geometric variant of Jugendstil.
The garden is surrounded by an iron garden FENCE
Valuation
Former TELEPHONE EXCHANGE designed by architect G. Bijlsma from 1905-1906 with GARDEN FENCE
Architectural-historical values:
- The building is of significance due to its well-preserved main form, the detailing and the special use of materials.
- The building is of significance due to the high aesthetic qualities of the design.
- The building is a remarkable and rare example of Transitional Architecture from the early twentieth century in which the influence of Berlage is unmistakable.
Urban planning values:
- The building is particularly significant for the appearance of the historic village core of Dieren, partly due to its location on the corner of the Hogestraat and the Viëtorstraat.
Cultural-historical values:
- As a former Telephone Exchange the building is of particular significance as a special expression of the typological and technical development of buildings constructed for the purpose of modern telecommunication facilities.
Nearby in the register
- Woonhuis, Hogestraat 54Woonhuisunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Kerkstraat 41 aKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kantoorwoning, Hogestraat 7Werk-woonhuisunder 1 mi
- (oorspr. Daniël)Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.