Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Rijnstroom / Hajenius
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Sigarenwinkel
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1914 - 1915
- Address
- Rokin 92, Locatie: Binnenstad, 1012 KZ Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36967, 4.89198
- Monument number
- 518452
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een in 1914-1915 gebouwde SIGARENWINKEL met magazijn, kantoren en inpandige conciërgewoning. De voormalige percelen Rokin 92,94,96 werden hiertoe gesloopt door de firma Staal & Haalmeyer. De opdrachtgever was A.J.N. Nyman. Sinds 1856 waren leden van de familie Nyman vennoten in de firma Hajenius. Gebouwd naar een ontwerp van de Gebr. van Gendt ALzn. Gebouwd in de Um 1800-stijl. De naam 'De Rijnstroom' in de gevel herinnert aan het gelijknamige hotel aan de Dam waar Pantaleon Gerhard Coenraad Hajenius vanaf 1826 een sigarenwinkel dreef. Een groot deel van het interieur van het pand aan het Rokin is intact gebleven: delen van de met marmer beklede wanden, toonbanken en mahoniehouten kasten. Zeer bijzonder is de tegenwoordige 'klimaatkamer', destijds bestemd voor het proeven van de sigaren. Aan de achterzijde bevond zich een lagere bebouwing van één bouwlaag, hierin oorspronkelijk een deel van de opslagruimte, de pakruimte en de showroom. Tussen dit deel en de winkel lag de grote magazijnruimte.
Omschrijving
Winkelbedrijf met magazijn en kantoren op een grotendeels rechthoekig grondplan tot stand gekomen. Gevel is opgebouwd uit blokken Obernkirchener zandsteen. De plint is opgebouwd uit blokken graniet. In het gebouw laten zich aan de voorzijde zes bouwlagen onderscheiden: kelder, begane grond en vier verdiepingen onder een kap. Achter deze kap bevindt zich een deel afgesloten met een plat dak. Tegen de achtergevel is nog een lagere bebouwing. Op het platte dak de lantaarn ter verlichting van het centrale trappenhuis. De voorzijde van het pand wordt door een schilddak afgesloten. De noklijn heeft de vorm van een zeer scherpe wig. Versterkte kepers en nok. Dekking met shingles. Pirons op de uiteinden van de nok. Drie kleine dakkapellen met stompe beëindiging en dubbele en gelede draairamen in het venster. De voorgevel is asymmetrisch en toont aan de rechterzijde een lichte risalering van één travee. Dit risalerende deel loopt door in een geveltop in de vorm van een driepas. De gevel laat zich verder verdelen in een vlak deel onder de cordonlijst en een d.m.v. pilasters geleed deel boven die lijst. De risalering rechts heeft op het niveau van de begane grond een kleine toegangsdeur in portiek met hardstenen stoeptrede. Oorspronkelijke eikehouten gestoken deur, profilering in het natuursteen en decoratieve lijst. Hierboven drie gekoppelde verticale lichten, verdiept geplaatst in nissen. Geometrische decoraties en lijstwerk. Hierboven een verdiept geplaatst venster met vierdelig geleed bovenlicht. Aan de linkerzijde op het niveau van de begane grond de centrale toegangspartij met oorspronkelijke dubbele openslaande deur. Boven het kalf een horizontaal licht met bijzondere houten tracering. Aan weerszijden van de deurpartij brede pijlers met decoratieve 'kapiteel'. Hierboven een grote gevelsteen met in- en uitzwenkende afsluitende lijst aan de bovenzijde. Onder het veld de naam 'P.G.C. HAJENIUS' en 'ANNO''1914'. In het veld het koninklijk wapen: leeuwen ondersteunen een gekroond schild waarop leeuw met zwaard, banderol met 'je maintiendrai'. Aan weerszijden van de toegangspartij de winkeletalages. Hierboven een breed venster met drievoudige verticale geleding. Ook de bovenlichten zijn op deze wijze verder geleed. Winkeletalage en venster daarboven zijn ten opzichte van de toegangspartij en venster daarboven iets teruggezet. Het venster boven de toegangspartij is smaller en is onder het kalf ongeleed. Het bovenlicht is vijfvoudig geleed. Cordonlijst met profilering. Hierboven drie verdiepingen. Het rechter risalerende deel toont over drie verdiepingen een getrapte nis met hierin verdiept geplaatst op elke verdieping één venster. Venster is ongeleed onder het kalf en heeft een meervoudig geleed bovenlicht. Gevelbeeindiging met top in de vorm van een driepas en hierin een centraal rond venster met geprofileerde lijst en hijsinstallatie van gebogen stangen. Afsluitende geprofileerde lijst. Het linkerdeel van de gevel toont op de hoeken en tussen de traveeën pilasters; deze zorgen voor een sterke verticale geleding van dit geveldeel. Pilasters hebben in het midden een geblokte stijl en verder een fantasie- kapiteel. De vensters zijn verdiept geplaatst. Links en rechts op de verdiepingen brede vensterpartijen met middenvensters met middels verticale roeden vierdelig gelede bovenlichten. Aan weerszijden van deze vensterdelen smalle vensters met bovenlichten. Posten zijn van natuursteen. Vensters van de middentravee zijn ongeleed aan de onderzijde en hebben boven het kalf vierdelig gelede bovenlichten. Op de horizontale delen tussen de vensters series van twee of drie decoratieve cassettes. Gevelbeeindiging met profilering, onbewerkt fries en kroonlijst met sierlijst.
Interieur: Het rijke en stijlvolle interieur is eveneens van de broers A.D.N. van Gendt en J.G. van Gendt. Het gedecoreerde en in goud- en bronskleur geschilderde plafond is plaatselijk ingedeeld in vakken. Twee kroonluchters van messing. De wanden en toonbanken zijn bekleed met diverse soorten marmer en voorzien van houten panelen met decoratief bronswerk. Aan weerszijden van de entree onttrekken twee omtimmeringen met roosters de verwarmingsradiatoren aan het zicht. In de betimmeringen zijn stipjes parelmoer opgenomen. De tabakspotten op de schappen zijn van Delfts aardewerk en verder beschilderd met Chinese voorstellingen. Reeds eerder is de klimaatkamer genoemd. Rechts achter bevindt zich tegenwoordig de expositieruimte met twee fraaie met houtwerk ingelegde sigarenkasten.
Waardering
Sigarenwinkel met magazijn, kantoren en inpandige conciërgewoning van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling. Voorts van architectuurhistorische waarde vanwege het bijzondere belang voor de geschiedenis van de architectuur, vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp, vanwege het bijzondere matriaalgebruik en vanwege de samenhang tussen interieur en exterieur. Zowel exterieur als interieur zijn redelijk gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A cigar shop with storehouse, offices and caretaker's accommodation built in 1914-1915. The former plots Rokin 92, 94, 96 were demolished for this purpose by the firm Staal & Haalmeyer. The client was A.J.N. Nyman. Since 1856, members of the Nyman family had been partners in the firm Hajenius. Built to a design by the brothers van Gendt ALzn. Built in the circa 1800 style. The name 'De Rijnstroom' in the facade recalls the hotel of the same name at the Dam where Pantaleon Gerhard Coenraad Hajenius operated a cigar shop from 1826 onwards. A large part of the interior of the property at the Rokin has remained intact: sections of walls clad in marble, counters and mahogany cabinets. Particularly remarkable is the present-day 'climate room', originally intended for tasting cigars. On the rear side there was a lower building of one storey, originally containing part of the storage space, the packing room and the showroom. Between this section and the shop lay the large warehouse space.
Description
A retail business with storehouse and offices on a largely rectangular ground plan. The facade is constructed from blocks of Obernkirchener sandstone. The plinth is constructed from blocks of granite. In the building, six storeys can be distinguished at the front: basement, ground floor and four storeys under a roof structure. Behind this roof structure is a section closed off with a flat roof. Against the rear facade there is still a lower building. On the flat roof the lantern providing light to the central stairwell. The front of the property is closed off by a hipped roof. The ridge line has the form of a very sharp wedge. Reinforced rafters and ridge. Covering with shingles. Crested finials at the ends of the ridge. Three small roof dormers with blunt termination and double and articulated pivot windows in the opening. The front facade is asymmetrical and shows on the right side a slight projection of one bay. This projecting section extends upward into a gable top in the form of a trefoil. The facade can be further divided into a flat section below the stringcourse and a section above that line articulated by means of pilasters. The projection on the right has at ground floor level a small entrance door in a portico with stone step. Original oak wooden door, moulding in the natural stone and decorative moulding. Above this three coupled vertical lights, recessed in niches. Geometric decorations and moulding. Above this a recessed window with four-part articulated fanlight. On the left side at ground floor level the central entrance bay with original double hinged doors. Above the transom a horizontal light with special wooden tracery. On either side of the doorway broad pillars with decorative 'capital'. Above this a large facade stone with inward and outward curving terminal moulding at the top. Under the field the name 'P.G.C. HAJENIUS' and 'ANNO 1914'. In the field the royal arms: lions supporting a crowned shield on which a lion with sword, banderol with 'je maintiendrai'. On either side of the entrance bay the shop display windows. Above these a broad window with threefold vertical articulation. The fanlights are further articulated in this manner as well. The display window and window above are set back slightly in relation to the entrance bay and window above. The window above the entrance bay is narrower and is unartaculated below the transom. The fanlight is fivefold articulated. Stringcourse with moulding. Above this three storeys. The right projecting section shows across three storeys a stepped niche with a recessed window on each storey. The window is unartaculated below the transom and has a multiply articulated fanlight. Gable termination with top in the form of a trefoil and within it a central round window with moulded surround and lifting installation of curved rods. Terminal moulded moulding. The left section of the facade shows pilasters at the corners and between the bays; these provide strong vertical articulation of this facade section. Pilasters have in the middle a blocked style and otherwise a fantasy capital. The windows are recessed. On the storeys left and right broad window sections with centre windows with vertically roded fourfold articulated fanlights. On either side of these window sections narrow windows with fanlights. Posts are of natural stone. Windows of the centre bay are unartaculated at the lower section and have above the transom fourfold articulated fanlights. On the horizontal sections between the windows series of two or three decorative cassettes. Gable termination with moulding, plain frieze and cornice with ornamental moulding.
Interior: The rich and stylish interior is likewise by the brothers A.D.N. van Gendt and J.G. van Gendt. The decorated ceiling painted in gold and bronze colour is locally divided into panels. Two brass chandeliers. The walls and counters are clad in various types of marble and provided with wooden panels with decorative bronzework. On either side of the entrance two enclosures with grilles conceal the heating radiators. In the enclosures are incorporated mother-of-pearl studs. The tobacco jars on the shelves are of Delft earthenware and further decorated with Chinese depictions. The climate room has already been mentioned. To the rear right is currently the exhibition space with two fine cigar cabinets with inlaid woodwork.
Valuation
Cigar shop with storehouse, offices and caretaker's accommodation of general importance due to cultural-historical value as a distinguished expression of a typological development. Furthermore of architectural-historical importance due to the particular significance for the history of architecture, due to the high aesthetic qualities of the design, due to the special use of materials and due to the coherence between interior and exterior. Both exterior and interior have been reasonably well preserved.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rokin 98Woonhuisunder 1 mi
- Restaurant, Rokin 84Horecaunder 1 mi
- LeesmuseumVergadering en verenigingunder 1 mi
- Woonhuis, Kalverstraat 107Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.