TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Helios

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Winkel
Function
Winkel (G2)
Category
onroerend gebouwd
Built
1895 - 1897
Address
Spui 15, 1012 WX Amsterdam (and others)
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.36867, 4.89060
Monument number
518439

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1891 map "Amsterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Een in 1895-1897 tot stand gekomen WINKEL (kunsthandel) met bovengelegen ATELIERWONING. Gebouwd in opdracht van M. Büttinghausen, die op de twee bovenste verdiepingen zijn 'photografisch atelier' vestigde. Zijn naam staat in mozaïek op het fries boven de begane grond. Het geheel staat als 'Gebouw Helios' bekend en is in de stijl van de art nouveau gebouwd naar ontwerp van architect G. van Arkel. Het ontwerp werd in 1900 ingestuurd naar de architectuurcompetitie van de wereldtentoonstelling in Parijs, alwaar het een bronzen medaille behaalde. De reliëfs zijn vervaardigd door de kunstenaars Van den Bossche en Crevels. Het pand is diverse malen verbouwd. De voorgevel van het pand ligt aan het Spui; de zijgevel ligt aan de Voetboogsteeg. Reeds in 1899 werd aan de rechterzijde van de vensters van het trappenhuis aan de Voetboogsteeg een smal geveldeel bij het pand gevoegd. De zijgevel werd hierdoor verbreed. In 1903 werd de binnenplaats overdekt en in 1909 verbouwde Van Arkel het interieur tot lunchroom 'Maison Ledeboer', dat in 1969 als 'Formosa' zijn deuren zou sluiten.

Omschrijving

Op een samengesteld rechthoekig grondplan tot stand gekomen gebouw. In het geheel laten zich boven het maaiveld vijf bouwlagen onderscheiden: begane grond, drie verdiepingen en een iets teruggezette bovenverdieping. Aan de rechterzijde nog een zeer smalle en minder hoge bouwlaag. Dit smalle deel wordt afgesloten door een met rode pannen gedekt zadeldak met afgewolfde voorzijde. Op dit smalle dak een tweetal kleine dakkapellen. Het grote bouwvolume ter linkerzijde wordt gedekt door een schuinopgaand schild met pannen waarachter plat dak. Aan de oostzijde een schoorsteen. De gevels zijn witgepleisterd. Begane grond als sokkelzone opgevat, met gebruik van grijze natuursteen. Natuursteen ook gebruikt bij dorpels, kraagstenen en ornamentiek.

De voorgevel aan de zijde van het Spui toont op de begane grond het natuurstenen geveldeel op donkergekleurd en hoog basement. Diverse profileringen en accenten. Centraal een brede opening met latei op consoles. Aan weerszijden een smalle licht getoogde toegangspartij. Rond deze ingangen is een bas-reliëf met afbeelding van vrouwen die naar een fruitboompje reiken. Tussen twee lijsten ingeklemd natuurstenen fries met florale ornamenten op de hoeken. Op het fries in mozaïek geometrische en florale decoratie en tekst: 'M. Büttinghausen Fotografie Artistique'. Op het niveau van de eerste verdieping vier vensters met getoogd kalf, schuifraam en bijzonder meerruits geleed bovenlicht. Accenten in glas-in-lood. Aan de rechterzijde de overhuiving van het segmentvormige natuurstenen basement van de erker. Basement met florale decoratie in reliëf. Natuurstenen dorpels en lijstwerk. Op het niveau van de tweede verdieping aan de linkerzijde vensters als omschreven. Aan de bovenzijde van de muurdammen tussen de vensters bevinden zich met bloemmotieven gedecoreerde kapitelen. Meer decoratieve toepassing van de glas-in-lood raamvulling. Aan de rechterzijde de segmentvormige erker over tweede en derde verdieping. Driedelige vensterpartij op beide verdiepingen met gebogen ruiten, bovenlichten met meerruits roedenverdeling en op de tweede verdieping glas-in-lood raamvulling. Natuurstenen dorpels en stijlen. Op het niveau van de derde verdieping aan de linkerzijde een drietal T-vensters. De muurdammen tussen die vensters rusten op de kapitelen daaronder en maken een geringe voorsprong. Rechts het venster van de erker waarboven segmentvormig balkon met balustrade van natuurstenen regel en stijlen en smeedijzeren hekwerk. Een dubbele openslaande deur met bovenlicht verleent op de vierde verdieping toegang tot dit balkon. IJzeren hijsinstallatie. Hierboven spaarveld met decoratieve vulling en venster van de bovenste bouwlaag. Natuurstenen dorpel, hoekstenen, akroterie en uitkraging. Op de westhoek van deze afgeknotte geveltop een meerzijdige opbouw met ijzeren bekroning. Aan de linkerzijde boven de vensters van de derde verdieping bevindt zich een natuurstenen beëindiging met drie toppen met spaarveld met florale decoratie in reliëf, ruitvormige bekroning en getoogd spaarveld met respectievelijk van links naar rechts: 'Gebouw', afbeelding van zonnebloemen, 'Helios'. Hiertussen natuurstenen uitkragingen. Geheel links een natuurstenen meerzijdige opbouw. Achter deze natuurstenen beëindiging of borstwering bevindt zich een plat waarachter het teruggezette deel van de vierde verdieping. Hier aaneengesloten rij deuropeningen en vensters en meerruits gelede bovenlichten. Eenvoudige gootlijst.

De zijgevel aan de Voetboogsteeg toont links een voortzetting van het natuurstenen geveldeel op donkergekleurde en hoge basement. Hierin twee hoge openingen met gelede bovenlichten en met latei en consoles als bij de voorgevel. Fries met geometrische versiering in mozaïek. Verschillende vensters in het bovengelegen geveldeel. Aan de linkerzijde vensters met op twee verdiepingen getoogd kalf en meerruits geleed bovenlicht. Overige vensters smaller. Venster van de bovenste bouwlaag minder hoog. In series van drie per verdieping oplopende lancetvensters ter verlichting van het trappenhuis. Op de begane grond hieronder een mozaïek met afbeelding van fruitboom, geometrische versiering en tekst: Zum Barbarossa. Rechter geveldeel met getoogde toegang en verdere opening. Hierboven op de verdiepingen hoge vensters.

Waardering

Voormalige winkel (kunsthandel) en atelierwoning (fotografisch atelier) van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde. Bijzonder belang van het object voor de geschiedenis van de architectuur, voor het oeuvre van de architect, wegens de bijzondere ornamentiek, wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en wegens de in oorsprong bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur. Voorts van belang vanwege de typologische waarde, mede door het fotografische atelier. Het exterieur heeft ondanks vele werkzaamheden zijn oorspronkelijke karakter behouden.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

A SHOP (art dealership) with STUDIO APARTMENT above, built in 1895-1897. Built at the commission of M. Büttinghausen, who established his 'photographic studio' on the two upper storeys. His name appears in mosaic on the frieze above the ground floor. The whole is known as 'Gebouw Helios' and was built in the art nouveau style after a design by architect G. van Arkel. The design was submitted in 1900 to the architecture competition of the world exhibition in Paris, where it won a bronze medal. The reliefs were executed by the artists Van den Bossche and Crevels. The building has been renovated several times. The front facade of the building faces the Spui; the side facade faces the Voetboogsteeg. As early as 1899, a narrow facade section was added to the right side of the windows of the staircase on the Voetboogsteeg. The side facade was thereby widened. In 1903 the courtyard was covered and in 1909 Van Arkel renovated the interior as a lunchroom 'Maison Ledeboer', which would close its doors in 1969 as 'Formosa'.

Description

A building erected on a composite rectangular ground plan. In total, five storeys above ground level can be distinguished: ground floor, three storeys and a slightly recessed top storey. On the right side a very narrow and lower storey. This narrow section is terminated by a gabled roof covered with red tiles with half-hipped front. On this narrow roof two small roof dormers. The large building volume on the left is covered by an inclined hipped roof with tiles behind which is a flat roof. On the east side a chimney. The facades are rendered white. Ground floor conceived as a plinth zone, using grey natural stone. Natural stone also used for sills, corbels and ornamental details.

The front facade on the Spui side shows on the ground floor the natural stone facade section on a dark-coloured and high basement. Various mouldings and accents. Centrally a wide opening with lintel on consoles. On either side a narrow slightly arched entrance section. Around these entrances a bas-relief depicting women reaching towards a fruit tree. Between two mouldings enclosed natural stone frieze with floral ornaments on the corners. On the frieze in mosaic geometric and floral decoration and text: 'M. Büttinghausen Fotografie Artistique'. At the level of the first storey four windows with arched head, sash window and particularly multi-railed glazed fanlight. Accents in stained glass. On the right side the overhang of the segmental natural stone basement of the oriel. Basement with floral decoration in relief. Natural stone sills and moulding work. At the level of the second storey on the left side windows as described. At the top of the wall sections between the windows are capitels decorated with floral motifs. Further decorative application of the stained glass window infill. On the right side the segmental oriel over the second and third storeys. Three-part window section on both storeys with curved panes, fanlights with multi-railed glazing bars and on the second storey stained glass window infill. Natural stone sills and mullions. At the level of the third storey on the left side three T-windows. The wall sections between those windows rest on the capitels beneath and make a slight projection. On the right the oriel window above which a segmental balcony with balustrade of natural stone rail and mullions and wrought-iron railwork. A double opening door with fanlight provides access on the fourth storey to this balcony. Iron hoisting installation. Above this spandrel with decorative infill and window of the top storey. Natural stone sill, corner stones, acroterion and corbel. On the west corner of this truncated gable top a multi-sided structure with iron crest. On the left side above the windows of the third storey is a natural stone termination with three peaks with spandrel with floral decoration in relief, diamond-shaped crest and arched spandrel with respectively from left to right: 'Gebouw', depiction of sunflowers, 'Helios'. Between these natural stone corbels. Far left a natural stone multi-sided structure. Behind this natural stone termination or parapet is a flat surface behind which the recessed section of the fourth storey. Here a continuous row of door and window openings and multi-railed glazed fanlights. Simple cornice.

The side facade on the Voetboogsteeg shows on the left a continuation of the natural stone facade section on a dark-coloured and high basement. In this two high openings with railed fanlights and with lintel and consoles as in the front facade. Frieze with geometric ornamentation in mosaic. Various windows in the facade section above. On the left side windows with on two storeys arched head and multi-railed glazed fanlight. Other windows narrower. Window of the top storey less high. In series of three per storey ascending lancet windows for the lighting of the staircase. On the ground floor below this a mosaic with depiction of fruit tree, geometric ornamentation and text: Zum Barbarossa. Right facade section with arched entrance and further opening. Above this on the storeys high windows.

Valuation

Former shop (art dealership) and studio apartment (photographic studio) of general importance due to its architectural historical value. Particular importance of the object for the history of architecture, for the oeuvre of the architect, due to the exceptional ornamental work, due to the high-quality aesthetic qualities of the design and due to the originally particular coherence between exterior and interior. Furthermore of importance due to its typological value, also through the photographic studio. The exterior has retained its original character despite many works.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map