Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bankgebouw, Keizersgracht 174
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Bankgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904 - 1906
- Address
- Keizersgracht 174, Locatie: Binnenstad, 1016 DW Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37533, 4.88547
- Monument number
- 518354
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "[Amsterdam]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op de hoek van Keizersgracht en Leliegracht in 1904-1906 opgetrokken HOOFDKANTOOR van de Eerste Hollandsche Levensverzekerings-Bank NV in opdracht van de directie van diezelfde bank, naar een ontwerp in Nieuwe Kunst-stijl van G. van Arkel en H.H. Baanders. De uitvoering was in handen van de aannemersfirma D. Cerlijn & Zoon en A.J. de Haan. Het gewapend beton werd geleverd door Bureau Technique Central te Parijs en werd uitgevoerd volgens het systeem Hennebique.
In 1957 volgde er een kleine uitbreiding aan de Keizersgracht door C.B. Posthumus Meyjes Jr. In 1963 werden Keizersgracht 178 en Leliegracht 33 gesloopt ten behoeve van een aan beide zijden van het gebouw geplande, elk uit een travee bestaande, uitbreiding die in 1966, in exact dezelfde stijl als het eerste ontwerp, werd ontworpen door C. Wegener Sleeswijk en S.J.S. Wichers en uitgevoerd door de fa. Cerlijn-De Haan.
Omschrijving
Op een L-vormige plattegrond uit grijskleurige hardsteen opgetrokken bankgebouw op een zwartkleurig hardstenen basement bestaat uit verschillende bouwvolumes van verschillende hoogte. Het oudste op de hoek gesitueerde bouwvolume heeft zeven bouwlagen onder een met koper bedekt ojiefvormig schilddak. De bouwvolumes aan de zijkanten hebben minder verdiepingen en worden gedekt door een afgeknot schilddak met shingles waarbij het dak met een ijzeren balustrade wordt bekroond. De segmentvormige, naar binnen gelegen hoofdingang bevindt zich aan de Keizersgracht en is bereikbaar via een uit twee treden bestaande hardstenen stoep. De eveneens getoogde paneeldeur heeft aan de bovenzijde zes smalle raampjes. Aan beide zijden van de ingang twee smalle langwerpige diep gelegen vensters met schuine dagkanten en decoratief traliewerk. Boven de ingang een getoogd diep gelegen venster in drieen gedeeld door middel van smalle, in het midden zich verjongende, hardstenen pilasters onder een eveneens hardstenen dekplaat waarboven de glas-in-lood bovenlichten. Zowel dit venster als de ingang worden omgeven door in de zwartkleurige hardsteen aangebrachte abstracte reliefvoorstellingen. Links van de ingang een in drieen gedeeld venster. Alle vensters op de beganegrond hebben decoratief traliewerk voor de ramen. Rechts naast de ingang een vanaf de eerste verdieping omhoog lopende erker over drie verdiepingen met bovenliggend balkon met decoratieve ijzeren balustrade. De vensters in de erker zijn in drieen gedeeld en hebben alle glas-in-lood bovenlichten. Deze erkertravee eindigt in een top waarin een mozaiek met daarboven een achter glas geplaatste ronde klok. De top is op de hoeken voorzien van uitkragende en bolvormige pylonen. De mozaiekvoorstelling in het segmentvormige veld toont een beschermengel met twee andere figuren, en duidt hier (enigszins euforistisch) op de 'beschermende' taak van een levensverzekeringsmaatschappij. Het met brons of koper bedekte ojiefvormige schilddak is bekroond met een decoratief ijzeren nokhek met daarin de goudkleurige letters EHLB bij wijze van reclame. De overige vensters in de ingangstravee aan de Keizersgracht zijn per twee gekoppeld en in de linkertravee deels per drie. De hoektravee aan de Leliegracht is nagenoeg identiek aan die aan de Keizersgracht met uitsluiting van de erker, die hier slechts over twee verdiepingen loopt en een venster in plaats van een mozaiek. De naast en ter rechterzijde gelegen travee heeft vanaf de tweede verdieping een erker - op consoles - die vanaf de vierde verdieping sterker uitkraagt om vervolgens ter hoogte van het bronzen of koperen dak uit te monden in een ronde octagonaalvormige opengewerkte toren met een spitsvormige bekroning. Onder de erkerpartij, tussen de consoles, een tweede - identiek aan de hierboven beschreven - maar nu kleiner uitgevoerde mozaiekvoorstelling. Hieronder een thans afgesloten ingang naar het souterrain tussen ijzeren boogvormige leuningen. De vensters - waarvan sommige met segmentvormige bovenlichten; de overige rechthoekig - zijn alle per drie gekoppeld. Een tweede ingang bevindt zich in de meest rechtsgelegen travee van het oudste bouwvolume onder een segmentvormige hardstenen baldakijn en is bereikbaar via een uit drie treden bestaande hardstenen stoep.
In het INTERIEUR is nog een aantal oorspronkelijke onderdelen aanwezig. De ingang aan de Keizersgracht heeft een hal welke overgaat in een trappehuis. Op de eerste verdieping, in het trappehuis, een tegeltableau voorstellende de verlening van tolvrijheid aan Amsterdam door Floris V in 1275. Het tegeltableau komt uit de bakovens van de fa. Rozenburg. Aan de andere zijde een in marmer uitgevoerd tableau met daarop in Nieuwe Kunst-letters de geschiedenis van de bank en het gebouw. De directiekamers op de eerste verdieping zijn nog voorzien van hun oorspronkelijke betimmeringen en (deels) het meubilair zoals de vaste kasten.
Waardering
Voormalig hoofdkantoor van de Eerste Hollandsche Levensverzekerings-bank met bijbehorend interieur is van architectuurhistorische waarde vanwege het bijzondere belang van het object voor de geschiedenis van de architectuur als zijnde een van de eerste kantoortorens in Nederland (en zelfs Europa); vanwege het materiaalgebruik (beton, mozaïek). Eveneens van belang vanwege het nog grotendeels bewaard gebleven oorspronkelijke interieur. Verder van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische betekenis d.i. de verkantorisering van de grachtengordel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the corner of Keizersgracht and Leliegracht, erected in 1904-1906, the HEAD OFFICE of the Eerste Hollandsche Levensverzekerings-Bank NV commissioned by the board of the same bank, designed in Art Nouveau style by G. van Arkel and H.H. Baanders. Execution was carried out by the contractor firm D. Cerlijn & Zoon and A.J. de Haan. The reinforced concrete was supplied by Bureau Technique Central in Paris and executed according to the Hennebique system.
In 1957 a small extension followed on the Keizersgracht by C.B. Posthumus Meyjes Jr. In 1963, Keizersgracht 178 and Leliegracht 33 were demolished for an extension planned on both sides of the building, each consisting of one bay, which in 1966, in exactly the same style as the original design, was designed by C. Wegener Sleeswijk and S.J.S. Wichers and executed by the firm Cerlijn-De Haan.
Description
Constructed on an L-shaped floor plan of grey-coloured hard stone, a bank building on a black-coloured hard stone plinth consisting of various building volumes of different heights. The oldest building volume situated on the corner has seven storeys under a copper-clad ogee-shaped hipped roof. The building volumes on the sides have fewer storeys and are covered by a truncated hipped roof with shingles, the roof being crowned with an iron balustrade. The segmental main entrance, facing inward, is situated on the Keizersgracht and is accessible via a hard stone steps consisting of two treads. The likewise arched panelled door has six narrow small windows at the top. On either side of the entrance two narrow elongated deeply recessed windows with sloped lintels and decorative grillwork. Above the entrance an arched deeply recessed window divided into three by means of narrow, tapering in the centre, hard stone pilasters under likewise hard stone coping above which the leaded fanlight. Both this window and the entrance are surrounded by abstract relief representations set into the black-coloured hard stone. To the left of the entrance a window divided into three. All windows on the ground floor have decorative grillwork in front of the windows. To the right next to the entrance an oriel window rising from the first storey across three storeys with overlying balcony with decorative iron balustrade. The windows in the oriel are divided into three and all have leaded fanlights. This oriel bay ends in a peaked gable in which a mosaic with above it a round clock placed behind glass. The peak is provided at the corners with projecting and bulbous pylons. The mosaic representation in the segmental field shows a guardian angel with two other figures, and indicates here (somewhat euphemistically) the 'protective' task of a life insurance company. The ogee-shaped hipped roof clad with bronze or copper is crowned with a decorative iron roof ridge cresting with the gilt-coloured letters EHLB as a form of advertisement. The remaining windows in the entrance bay on the Keizersgracht are paired in sets of two and in the left bay partly in sets of three. The corner bay on the Leliegracht is nearly identical to that on the Keizersgracht with the exception of the oriel, which here runs only across two storeys and has a window instead of a mosaic. The bay situated next to and to the right has from the second storey an oriel - on consoles - which from the fourth storey projects further to then culminate at the height of the bronze or copper roof in a round octagonal-shaped openwork tower with a pointed finial. Beneath the oriel section, between the consoles, a second - identical to the one described above - but now smaller executed mosaic representation. Below this a now closed entrance to the basement between iron arched railings. The windows - some with segmental fanlights; the others rectangular - are all coupled in sets of three. A second entrance is situated in the rightmost bay of the oldest building volume under a segmental hard stone baldachin and is accessible via a hard stone steps consisting of three treads.
In the INTERIOR a number of original components are still present. The entrance on the Keizersgracht has a hall which leads into a stairwell. On the first storey, in the stairwell, a tile panel depicting the granting of toll freedom to Amsterdam by Floris V in 1275. The tile panel comes from the kilns of the firm Rozenburg. On the other side a tableau executed in marble with upon it in Art Nouveau letters the history of the bank and the building. The director's rooms on the first storey are still provided with their original panelling and (partly) the furniture such as the fitted cabinets.
Valuation
Former head office of the Eerste Hollandsche Levensverzekerings-bank with associated interior is of architectural-historical significance by virtue of its particular importance for the history of architecture as being one of the first office towers in the Netherlands (and indeed Europe); by virtue of the use of materials (concrete, mosaic). Also of significance by virtue of the largely preserved original interior. Furthermore of cultural-historical importance as a special expression of a socio-economic significance, that is the officialisation of the canal belt.
Nearby in the register
- Woonhuis, Keizersgracht 178Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Keizersgracht 182Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Leliegracht 39Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Leliegracht 35Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.