TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Nieuwe Waalse Kerk

Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1854 - 1856
Address
Keizersgracht 676, Locatie: Binnenstad, 1017 ET Amsterdam
Place
Amsterdam
Province
Noord-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.36341, 4.89381
Monument number
518336

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Amsterdam" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Een in twee periodes tot stand gekomen KERK. Voormalige Nieuwe Waalse Kerk. In eerste instantie gebouwd tussen 1854 en 1856. Een gedenksteen naast de trap van de preekstoel vermeldt de eerste steenlegging in het jaar 1855. Tijdens brand in 1861 stortte de kap in. In 1862 in gewijzigde vorm herbouwd. In beide gevallen was A.N. Godefroy de architect. Opdrachtgever was het Kerkbestuur der Waalsch Hervormde Gemeente te Amsterdam. Gebouwd in de stijl van het eclecticisme.

NB.

Van het oorspronkelijke interieur van deze galerijkerk, waarvan de in houtkleur geschilderde galerijen op ijzeren zuilen rustten, is niet veel over. Op de galerijen bevonden zich houten lantaarns met gietijzeren armatuur. De wanden worden nog geleed door rondboognissen en pilasters met kroonlijst. De gepleisterde ijzeren balken, die op korbeelstukken rusten, dragen een houten lichtkap. De oorspronkelijke klapstoeltjes waren deels van 'gehout' gietijzer. In 1912 werd in opdracht van het Kerkbestuur der Waalsch Hervormde Gemeente te Amsterdam door architect H.A.J. Baanders de muziekgalerij 'der Nieuwe Walenkerk aan de Keizersgracht' verbouwd. In 1959 veranderde de gezindte en werd in opdracht van Het Kerkgenootschap der Zevendedags Adventisten, Noord Nederlandse Conferentie, een zeszijdig doopbassin gebouwd. Een dubbele trap leidde naar het bassin van deze toenmalige 'Adventskerk'. In 1989 veranderde de functie in trainingscentrum voor dans met kantoor en kantineruimte. Veel van het voor de eredienst bestemde interieur is toen verloren gegaan. Het orgel werd verwijderd, de borstwering van de galerij is grotendeels verwijderd, alsmede grote delen van het meubilair. Verder is een extra entresol toegevoegd. Tegenwoordig (1995) worden er onder meer dans-, muziek- en zanglessen gegeven. Verder zijn er exposities, concerten, theatervoorstellingen en een café.

Omschrijving

Zaalkerk ontworpen op rechthoekige grondslag met galerijen onder stomp zadeldak met lichtkap. De voorgevel met het middenrisaliet is opgebouwd uit hardsteen (plint met geprofileerde bovenzijde) en zandsteen (overige geveldelen). In het midden van het licht risalerende middendeel van de gevel de hoofdtoegangspartij bestaande uit een eenvoudige dubbele houten deur met lichten met glas-in-lood raamvulling. Deur geplaatst in omlopend geprofileerd kader. In de sokkelzone met geaccentueerde blokken natuursteen links en rechts van het middenrisaliet een enkelvoudige houten toegangsdeur in omlopend kader. Aan weerszijden van de centrale toegang een lantaarn met fraai armatuur.

Boven de sokkelzone een drietal geprofileerde cordonlijsten met tussenliggende onbewerkte friezen. Hierboven in middenrisaliet een hoog halfrond getoogd venster met kruisvorm in de hoofdtracering, verder omlopende tracering en met roedenverdeling van elkaar gescheiden vierkante ruiten. Aan weerszijden een geprofileerde hoekpilaster met basement, kapiteel en schachtveld met cirkelvormig ornament. Om de toging een lijst. Aan weerszijden van dit deel van de middenrisaliet een liseen op basement en met verdiept veld. Twee blokken met verdiept veld bij wijze van kapiteel. Hiertussen een dergelijk fries. Boven een geprofileerde en deels uitkragende lijst bevindt zich het bovendeel van het middenrisaliet. Hierin een centrale vensterpartij bestaande uit een groter en hoger middenvenster en twee flankerende vensters. De halfrond getoogde vensters hebben tracering en roedenverdeling met grotendeels vierkante ruiten. Om de togingen loopt een eenvoudige lijst. Deze lijsten rusten op vier pilasters met basement en kapiteel. Aan de onderzijde van de vensters natuurstenen panelen met geprofileerd spaarveld. Het middenrisaliet wordt afgesloten door lisenen met spaarveld. Hierop korte lijst. Hierop aan meer zijden uitgewerkte vierkante post met trapsgewijs verdiepte velden, vlakke pilasters aan de voorzijde en afgesloten door een op klossen of consoles rustende kroonlijst. Hierop nog een vijfzijdige natuurstenen bekroning met eenvoudig spaarveld. Boven de vensterpartij een oplopende serie lancetvensters met tuimelramen met glas-in-lood vulling. Hierboven nog oplopend boogfries met consoles op langgerekte piëdestals tussen de vensters. Lijst met tuit waarop kroonlijst met bekroning als genoemd.

Aan weerszijden van het middenrisaliet een geveldeel met boven de sokkel een getoogd venster met hoofdgeleding en verder deels omlopende tracering. Grotendeels vierkante ruiten in de vulling. Toging rust op geprofileerde pilasters met basement en kapiteel en verdiept veld. Hierboven een fries met geprofileerde banden en serie verticale kepingen. Hierboven geveldeel met kleine gekoppelde vensterpartij bestaande uit twee lancetvensters met glas-in-lood vulling in tuimelraam. Verder een scheidende pilaster met kapiteel en basement, geprofileerde benedendorpel en uitkragende band op kraagstenen ter accentuering van de toging. Hierboven lijst op consoles en fries met serie van acht vierkante spaarvelden met profilering. Boven verdere lijst serie van zeven lancetvensters met glas-in-lood vulling in de tuimelramen en één blind venster. Lijst op klossen met op de hoek een iets kleinere versie van de post als beschreven bij de hoekbeëindiging van het middenrisaliet. Op deze zijdelen van de voorgevel rust bij wijze van klauwstuk de driezijdige overgang naar het hoger opgetrokken middenrisaliet. In dit 'klauwstuk' profilering en spaarveld.

Waardering

Kerkgebouw van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde. De gedetailleerde behandeling van de in classicistische vormentaal uitgewerkte voorgevel is daarbij van groot belang. De inpassing in de bestaande grachtenwand - in feite de stedebouwkundig-historische waarde - is van belang. De verhoudingen van massa en gevel in de reeds bestaande structuur zijn goed. Verder van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling. Van typologisch belang.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

A CHURCH created in two periods. Former New Walloon Church. Initially built between 1854 and 1856. A commemorative stone beside the pulpit staircase records the laying of the first stone in the year 1855. During a fire in 1861 the roof structure collapsed. In 1862 it was rebuilt in modified form. In both cases the architect was A.N. Godefroy. The client was the Church Council of the Walloon Reformed Congregation in Amsterdam. Built in the eclectic style.

NB.

Little remains of the original interior of this gallery church, in which the galleries painted in wood colour rested on iron columns. On the galleries were wooden lanterns with cast-iron fittings. The walls are still articulated by semicircular arches and pilasters with cornice. The plastered iron beams, which rest on corbels, support a wooden lantern. The original hinged seats were partly made of cast iron. In 1912, at the commission of the Church Council of the Walloon Reformed Congregation in Amsterdam, architect H.A.J. Baanders remodelled the music gallery of the 'New Walloon Church on the Keizersgracht'. In 1959 the denomination changed and, at the commission of The Seventh-day Adventist Church, North Netherlands Conference, a hexagonal baptismal font was built. A double staircase led to the font of this then 'Advent Church'. In 1989 the function changed to a dance training centre with office and canteen space. Much of the interior intended for worship was then lost. The organ was removed, the gallery balustrade was largely removed, as were large portions of the furnishings. Furthermore, an additional mezzanine was added. Currently (1995) dance, music and singing lessons are given among other things. There are also exhibitions, concerts, theatrical performances and a café.

Description

Hall church designed on a rectangular plan with galleries beneath a blunt gabled roof with lantern. The front façade with the central projection is constructed of hardstone (plinth with moulded upper edge) and sandstone (other façade parts). In the centre of the lightly projecting central part of the façade is the main entrance composition consisting of a simple double wooden door with lights with stained-glass window infill. Door set in surrounding moulded frame. In the plinth zone with emphasised blocks of natural stone left and right of the central projection a single wooden entrance door in surrounding frame. On either side of the central entrance a lantern with fine fittings.

Above the plinth zone three moulded stringcourses with intervening undecorated friezes. Above this in the central projection a tall semicircular arched window with cross form in the main tracery, further surrounding tracery and glazing bars separated from each other by square panes. On either side a moulded corner pilaster with base, capital and shaft field with circular ornament. Around the arch a moulding. On either side of this part of the central projection a lisene on base with recessed field. Two blocks with recessed field as it were as capital. A similar frieze between them. Above a moulded and partly projecting moulding is the upper part of the central projection. In it a central window composition consisting of a larger and taller central window and two flanking windows. The semicircular arched windows have tracery and glazing bars with mostly square panes. A simple moulding runs around the arches. These mouldings rest on four pilasters with base and capital. Below the windows natural stone panels with moulded spare field. The central projection is terminated by lisenes with spare field. On this a short moulding. On this on more sides a worked square post with staggered recessed fields, flat pilasters on the front and closed off by a cornice resting on corbels or consoles. On this still a five-sided natural stone coping with simple spare field. Above the window composition an ascending series of lancet windows with casement windows with stained-glass infill. Above this still an ascending arch frieze with consoles on elongated pedestals between the windows. Moulding with spout on which cornice with coping as mentioned.

On either side of the central projection a façade section with above the plinth a semicircular arched window with main division and further partly surrounding tracery. Mostly square panes in the infill. Arch rests on moulded pilasters with base and capital and recessed field. Above this a frieze with moulded bands and series of vertical chasing. Above this façade section with small coupled window composition consisting of two lancet windows with stained-glass infill in casement window. Further a dividing pilaster with capital and base, moulded lower edge and projecting band on corbels to emphasise the arch. Above this a moulding on consoles and frieze with series of eight square spare fields with moulding. Above further moulding series of seven lancet windows with stained-glass infill in the casement windows and one blank window. Moulding on corbels with at the corner a slightly smaller version of the post as described at the corner termination of the central projection. On this side section of the front façade rests as it were a claw-piece, the three-sided transition to the more elevated central projection. In this 'claw-piece' moulding and spare field.

Valuation

Church building of general importance due to its architectural-historical value. The detailed treatment of the front façade executed in classicistic formal language is thereby of great importance. The integration into the existing gracht wall - in fact the urban-design and historical value - is of importance. The proportions of mass and façade in the already existing structure are good. Furthermore of cultural-historical value as a particular expression of a spiritual development. Of typological importance.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map