Rijksmonumentenregister · Netherlands
Halte Zaanbrug
Zaandam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Brugwachterswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1883
- Address
- Westzijde 428, 1506 GM Zaandam (Zaanstad 27) (and others)
- Place
- Zaandam
- Municipality
- Zaanstad
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.45479, 4.81191
- Monument number
- 518065
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Blok met drie uit circa 1883 daterende BRUGWACHTERSWONINGEN gelegen aan de noordwestzijde van de in 1884 geopende spoorlijn Zaandam-Hoorn-Enkhuizen, tussen de draaibrug over de Zaan en de spoorbrug over de Westzijde (beide vernieuwd). Het op de spoordijk gebouwde pand behoort tot het toenmalige standaardtype van de Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM). De woningen verkeren op enkele vernieuwde vensters en deuren na nog grotendeels in de oorspronkelijke staat. Tegen de kopse zuidwestgevel bevond zich oorspronkelijk een houten haltegebouwtje onder plat dak.
Omschrijving
Op L-vormig grondplan opgetrokken blok met drie brugwachterswoningen, van één bouwlaag onder een samengesteld dak bestaande uit twee haakse zadeldaken gedekt met gesmoorde en rode kruispannen (oorspronkelijk in een ruitpatroon). Het zadeldak van het evenwijdig aan de spoorlijn gesitueerde hoofdvolume waarin twee woningen zijn ondergebracht, sluit aan tegen het linker (ZW) dakschild van het dwarsvolume (de basis van de "L"). In het dwarsvolume, dat aan de spoorzijde enigszins en aan de achterzijde sterk risaleert, bevindt zich een grotere woning. Het buitenmuurwerk is gepleisterd en gewit boven een lichtgrijs geverfde plint. De drie kopse gevels zijn uitgevoerd als topgevel en, evenals de noordoostgevel, ter hoogte van de verdiepingsbalklaag voorzien van smeedijzeren schootankers met een gekruld ondereinde. Boven de topgevels heeft het zadeldak een op geprofileerde balkeinden rustend overstek waarlangs rechte windveren die samenkomen in een makelaar. Onderlangs beide zadeldaken bevinden zich zinken mastgoten. Het merendeel van de vensters heeft afgebiljoende dagkanten en dito getoogde ontlastingsbogen.
De voorgevel (ZO) telt drie driedelige vensters voorzien van drie gekoppelde tweeruits onderramen en enkelruits bovenlichten: één in de licht risalerende topgevel rechts en twee in het hoofdvolume. Tussen beide laatste bevinden zich naast elkaar twee voordeuren met bovenlicht. De topgevel rechts is voorzien van een verdiepingsvenster. Op het voorschild van het hoofdvolume staat ter hoogte van beide driedelige vensters een kleine dakkapel voorzien van een stolpraam en een overstekend schilddak met een uitgeknikt voorschild bekroond door een piron.
Onder het middelste van de drie vensters in de rechterzijgevel (NO) bevindt zich een klein keldervenster en links hiervan een voordeur met bovenlicht.
De linkerzijgevel (ZW) is gesloten. De achtergevel (NW) heeft halverwege het hoofdvolume een kleine, nagenoeg vierkante uitbouw waarboven het zadeldak zich lager voortzet. In de lage noordwestgevel van de uitbouw bevinden zich twee toiletraampjes en in beide zijgevels een achterdeur met bovenlicht. Ter weerszijden van de uitbouw is de achtergevel voorzien van een paar vensters. Het meest linkse venster heeft nog het originele zesruits schuifraam. Onder dit venster en het rechter venster van het andere paar bevindt zich een klein keldervenster. De topgevel (van de dwarsbouw) links heeft op de verdieping een vierruits schuifvenster. Rechts om de hoek van deze topgevel bevindt zich een achterdeur met bovenlicht waarnaast links een toiletraampje.
Inwendig verkeren de woningen nog grotendeels in de oorspronkelijke staat. De drie woningen hebben onder meer op de begane grond een woonkamer aan de spoorzijde (nrs. 428 en 430 nog met originele schouw) en naast de aan de achterzijde gelegen keuken een onderkelderde opkamer.
Waardering
De drie aaneengeschakelde brugwachterswoningen zijn van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als grotendeels gaaf bewaard gebleven brugwachterswoningen uit het laatste kwart van de 19de eeuw, volgens gestandaardiseerd ontwerp van de HIJSM. Daarnaast heeft het pand situationele waarde vanwege de beeldbepalende en historisch-functionele ligging op een spoordijk tussen de spoorbruggen over de Westzijde en de Zaan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Block with three bridgekeeper's dwellings dating from circa 1883 located on the north-west side of the railway line Zaandam-Hoorn-Enkhuizen opened in 1884, between the swing bridge over the Zaan and the railway bridge over the Westzijde (both renewed). The building erected on the railway embankment belongs to the standard type of the Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij (HIJSM) of that time. The dwellings are still largely in their original state apart from some renewed windows and doors. Against the gabled south-west facing gable originally stood a wooden shelter building with flat roof.
Description
Block erected on an L-shaped ground plan with three bridgekeeper's dwellings, of one storey under a composite roof consisting of two perpendicular gabled roofs covered with dampened and red plain tiles (originally in a diamond pattern). The gabled roof of the main volume situated parallel to the railway line, in which two dwellings are accommodated, adjoins against the left (SW) roof slope of the transverse volume (the base of the "L"). In the transverse volume, which projects somewhat on the railway side and strongly on the rear side, a larger dwelling is located. The external brickwork is plastered and whitened above a light grey painted plinth. The three gabled end walls are executed as stepped gables and, like the north-east facade, are provided at the level of the floor beam layer with wrought-iron ornamental wall anchors with a curled underside. Above the stepped gables the gabled roof has an overhang resting on profiled beam ends along which straight wind braces converge in a ridge board. Below both gabled roofs are zinc gutters. Most of the windows have bevelled day edges and likewise arched relieving arches.
The front facade (SE) has three three-part windows provided with three coupled two-light lower sashes and single-light fanlights: one in the slightly projecting stepped gable on the right and two in the main volume. Between these latter two are two front doors with fanlights adjacent to one another. The stepped gable on the right is provided with a floor window. On the front slope of the main volume at the level of both three-part windows stands a small roof dormer provided with a skylight window and an overhanging hipped roof with a curved-out front slope topped by a finial.
Below the middle of the three windows in the right-hand facade (NE) is a small cellar window and to its left a front door with fanlight.
The left-hand facade (SW) is closed. The rear facade (NW) has halfway along the main volume a small, nearly square outbuilding above which the gabled roof continues at a lower level. In the low north-west facade of the outbuilding are two toilet windows and in both side facades a rear door with fanlight. On either side of the outbuilding the rear facade is provided with a pair of windows. The leftmost window still has the original six-light sash window. Below this window and the right window of the other pair is a small cellar window. The stepped gable (of the transverse building) on the left has on the upper floor a four-light sash window. To the right around the corner of this stepped gable is a rear door with fanlight next to which on the left is a toilet window.
Interiorly the dwellings are still largely in their original state. The three dwellings have among other things on the ground floor a living room on the railway side (nos. 428 and 430 still with original fireplace) and next to the kitchen located on the rear side a cellaried upper room.
Valuation
The three adjoining bridgekeeper's dwellings are of general importance due to architectural and cultural-historical value as bridgekeeper's dwellings from the last quarter of the 19th century preserved largely intact, according to standardised design of the HIJSM. Moreover the building has situational value due to its character-defining and historically-functional location on a railway embankment between the railway bridges over the Westzijde and the Zaan.
Nearby in the register
- Woonhuis, Zuideinde 20Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zuideinde 13 15Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zuideinde 32Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Zuideinde 50Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.