Rijksmonumentenregister · Netherlands
Post en Telegraafkantoor
Hoorn, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Overheidsgebouw
- Function
- Postkantoor
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1876
- Address
- Grote Oost 28, 1621 BW Hoorn (and others)
- Place
- Hoorn
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63938, 5.06125
- Monument number
- 517439
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
POSTKANTOOR in 1876 gebouwd in Neo Renaissancestijl. Het direct aan de straat gelegen pand is gesitueerd aan de zuidoostzijde van het Grote Oost. Het vermoedelijk door de toenmalige rijksbouwmeester ontworpen post- en telegraafkantoor is kort na de bouw aan de rechterzijde uitgebreid met een aanbouw van twee bouwlagen in dezelfde stijl onder een afzonderlijk dak.
Afgezien van de moderne ingangspartij in de achtergevel en de binnen de bestaande kozijnen vernieuwde ramen in dezelfde gevel verkeert het exterieur nagenoeg in de originele staat. Het interieur is gemoderniseerd.
Omschrijving
Het postkantoor is gebouwd op een langgerekte rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen onder een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de straat en een dekking van zwarte opnieuw verbeterde Hollandse pannen. De buitengevels zijn opgetrokken in rode baksteen.
De brede voorgevel (NW) heeft een sokkel met een hardstenen waterlijst en op de verdiepingsscheiding een waterlijst van gele profielsteen. De verhoogde middenrisaliet wordt bekroond door een trapgevel waarachter een zadeldak dat insnijdt in het hoofddak. De gevelvlakken ter weerszijden van de middenrisaliet worden afgesloten door een op uitkragend siermetselwerk van gele en rode baksteen rustende houten bakgoot waarboven een dakkapel met vierruits schuifraam, zijden en schilddak gedekt met leien in Maasdekking en bekroond door een piron. De gevelvlakken aan weerszijden tellen drie vensterassen met zowel in de eerste als in de tweede bouwlaag T-vensters. De buitenste vensteras links is meer naar buiten geplaatst en heeft linksonder geen venster maar een rondbogige paneeldeur, afgesloten door een rondboog voorzien van kalkstenen sluit- en aanzetstenen met diamantkop. Boven de rondboog bevindt zich een driedelig bovenlicht met getoogde ramen en in de segmentboog erboven een kalkstenen sluitsteen met diamantkop. De T-vensters hebben in getrapte lagen aangebrachte bruingeglazuurde raamdorpeltegels en worden ontlast door een rondboog van afwisselend gele en rode baksteen. In de boogtrommel bevindt zich een rond gietijzeren ventilatierooster. Ter hoogte van de bovendorpels van de vensters én de wisseldorpels van de verdiepingvensters heeft de voorgevel een overhoekse muizentand, waarboven en deels ook waaronder, zich een metsellaag van gele baksteen bevindt. Ter hoogte van de wisseldorpels van de benedenvensters wordt de voorgevel verlevendigd door een band van gele baksteen.
In de middenrisaliet bevindt zich centraal in de eerste bouwlaag de terugliggende hoofdingang waarboven een driedelig bovenlicht voorzien van rondboogramen en een segmentboog met natuurstenen sluitsteen. Ter weerszijden van de hoofdingang bevinden zich twee schuifvensters waarvan de korfbogen samengebracht zijn onder een gemeenschappelijke korfboog van afwisselend gele en rode baksteen. In de tweede bouwlaag vier T-vensters als genoemd. De trappen van de met banden van gele baksteen verlevendigde trapgevel zijn om en om voorzien van een voluutvormige klauwstukken. Ter hoogte van de zolderverdieping is de middenrisaliet voorzien van een natuurstenen reliëf met het Rijkswapen en ter weerszijden een vierruits schuifvenster onder een strek met in het midden en bij de aanzetten gele baksteen. De vliering wordt verlicht door twee kleine tweeruits vensters onder één rondboog van afwisselend gele en rode baksteen. Onder laatstgenoemde vensters bevindt zich een natuurstenen gevelsteen met het opschrift "POST en TELEGRAAFKANTOOR". De door banden van gele baksteen verlevendigde trapgevel heeft op de tweede, vierde en bovenste trap een voluutvormig klauwstuk van natuursteen. De bovenste klauwstukken flankeren een pilaster die de trapgevel bekroont en voorzien is van een fors en rijk uitgevoerd muuranker. Ter hoogte van de gordingen en de verdiepings- en zoldervloer bevinden zich rijkgekrulde muurankers.
Het rechts aangebouwde volume telt twee bouwlagen onder een met gesmoorde, deels verbeterde en opnieuw verbeterde, Hollandse pannen gedekt zadeldak waarvan de noklijn haaks staat op de straat. Naar achteren toe wordt het halfvrijstaande pand smaller en het dak trapsgewijs lager. Zowel in vormgeving als materiaalgebruik is aansluiting gezocht bij het bestaande gebouw. De risalerende voorgevel (NW) heeft op de begane grond en de eerste verdieping naast elkaar twee T-vensters waarvan de korfbogen samengebracht zijn onder een gemeenschappelijke korfboog van afwisselend gele en rode baksteen. De voorgevel wordt bekroond door een met de middenrisaliet vergelijkbare trapgevel, maar minder groot en voorzien van een tweeruits venster waarboven een strek met in het midden en bij de aanzetten gele baksteen. Boven dit venster bevindt zich een verkleinde versie van de gevelsteen bovenin de middenrisaliet, echter zonder tekst.
De rechterzijgevel (ZW) heeft op de begane grond voornamelijk (gekoppelde) schuifvensters en op de verdieping T-vensters. Links bevindt zich een lage uitbouw onder een met gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse pannen gedekt lessenaardak met in de voorzijde een paneeldeur onder een segmentvormig bovenlicht, en opzij een tweedelig getoogd venster voorzien van diefijzers. Rechts van deze uitbouw heeft de rechterzijgevel een smalle toiletuitbouw die zich over beide bouwlagen uitstrekt en voorzien is van enkel- en tweeruits toiletramen.
Tegen de als tuitgevel vormgegeven achtergevel (ZO) van het aangebouwde volume bevindt zich een uitbouw van één bouwlaag onder een met gesmoorde Hollandse pannen gedekt zadeldak. De linkerzijgevel (NO) van het betrekkelijk diepe pand heeft op de begane grond onder meer drie paneeldeuren, waarvan er een toegang geeft tot de uitgebouwde trapopgang met lessenaardak naar de bovenwoning.
Door de aangrenzende bebouwing wordt de linkerzijgevel (NO) van het postkantoor aan het oog onttrokken.
De door een bakgoot op klossen afgesloten achtergevel (ZO) heeft een band van gele baksteen halverwege de begane grond, sierrondjes van gele baksteen en rijkgesmede muurankers ter hoogte van de verdiepingsvloer, en vlak daarboven een overhoekse muizentand. De vensters zijn voorzien van segmentbogen waarin gele baksteen is toegepast. Rechts en links op de verdieping bevindt zich een smalle rondboognis. De achtergevel heeft in het midden een zich over beide bouwlagen uitstrekkende liseen die uitmondt in de in overstand gemetselde tuitgevel van de Vlaamse gevel die de middenas bekroont. Deze is evenals enkele segmentbogen boven de verdiepingvensters voorzien van rijkgesmede muurankers. Op het in het hoofddak insnijdende zadeldak van de Vlaamse gevel staat een vierkante schoorsteen met een getrapte opbouw en geel siermetselwerk. Rechts (NO) hiervan staat op het hoofddak een vergelijkbare rechthoekige schoorsteen.
Waardering
Het postkantoor is van algemeen belang wegens cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als grotendeels gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een post- en telegraafkantoor uit de jaren '70 van de 19de eeuw, opgetrokken in Neo Renaissancestijl. Tevens heeft het pand situationale waarde vanwege de beeldbepalende ligging temidden van de overige bebouwing van het Grote Oost.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
POST OFFICE built in 1876 in Neo Renaissance style. The building, situated directly on the street, is located on the south-east side of the Grote Oost. The post and telegraph office, presumably designed by the then State Architect, was shortly after its construction extended on the right side with an annex of two storeys in the same style under a separate roof.
Apart from the modern entrance section in the rear facade and the windows renewed within the existing frames in the same facade, the exterior is in virtually its original condition. The interior has been modernised.
Description
The post office is built on an elongated rectangular plan and comprises two storeys under a gabled roof with the ridge line parallel to the street and covering of black newly restored Dutch tiles. The external facades are constructed in red brick.
The wide front facade (NW) has a plinth with a sandstone drip moulding and on the storey division a drip moulding of yellow moulded stone. The raised central risalite is crowned by a stepped gable behind which a gabled roof cuts into the main roof. The facade surfaces on either side of the central risalite are terminated by a wooden gutter resting on projecting decorative brickwork of yellow and red brick, above which a dormer window with four-pane sash window, sides and hipped roof clad with slate in Maas bond and crowned by a roof finial. The facade surfaces on either side have three window bays with T-windows in both the first and second storey. The outermost window bay on the left is positioned further outward and has no window on the lower left but a round-arched panel door, closed by a round arch fitted with limestone closing and setting stones with diamond point. Above the round arch is a three-part fanlight with arched windows and in the segmental arch above it a limestone closing stone with diamond point. The T-windows have brown glazed window sill tiles applied in stepped layers and are relieved by a round arch of alternating yellow and red brick. In the arch drum is a round cast-iron ventilation grille. At the height of the lintels of the windows and the intermediate lintels of the first-floor windows, the front facade has an offsetting brick pattern, above which and partly also below, there is a masonry layer of yellow brick. At the height of the intermediate lintels of the ground-floor windows, the front facade is enlivened by a band of yellow brick.
In the central risalite, centrally on the first storey is the recessed main entrance above which a three-part fanlight provided with round-arched windows and a segmental arch with natural stone closing stone. On either side of the main entrance are two sash windows, the basket arches of which are brought together under a common basket arch of alternating yellow and red brick. On the second storey four T-windows as mentioned. The flights of the stepped gable, enlivened with bands of yellow brick, are alternately provided with scrolled corner pieces. At the height of the attic storey, the central risalite is provided with a natural stone relief with the Royal Coat of Arms and on either side a four-pane sash window under a lintel with yellow brick in the middle and at the setting points. The attic is lit by two small two-pane windows under one round arch of alternating yellow and red brick. Below the last-mentioned windows is a natural stone fascia stone with the inscription "POST and TELEGRAPH OFFICE". The stepped gable, enlivened with bands of yellow brick, has on the second, fourth and top flight a scrolled corner piece of natural stone. The top corner pieces flank a pilaster which crowns the stepped gable and is provided with a substantial and richly executed ornamental wall anchor. At the height of the beams and the storey and attic floor are richly scrolled ornamental wall anchors.
The volume built on to the right comprises two storeys under a gabled roof clad with suppressed, partly restored and newly restored Dutch tiles, the ridge line of which is perpendicular to the street. Towards the rear, the semi-detached building becomes narrower and the roof stepped progressively lower. In both design and material use, connection has been sought with the existing building. The projecting front facade (NW) has on the ground floor and first floor next to each other two T-windows, the basket arches of which are brought together under a common basket arch of alternating yellow and red brick. The front facade is crowned by a stepped gable comparable to the central risalite, but smaller and provided with a two-pane window above a lintel with yellow brick in the middle and at the setting points. Above this window is a reduced version of the fascia stone at the top of the central risalite, but without text.
The right side facade (SW) has predominantly (coupled) sash windows on the ground floor and T-windows on the first floor. On the left is a low extension under a lean-to roof clad with suppressed newly restored Dutch tiles with a panel door under a segmental fanlight on the front, and to the side a two-part arched window fitted with security bars. To the right of this extension, the right side facade has a narrow toilet extension that extends over both storeys and is provided with single and two-pane toilet windows.
Against the rear facade (SE) of the attached volume, formed as a spout gable, there is an extension of one storey under a gabled roof clad with suppressed Dutch tiles. The left side facade (NE) of the relatively deep building has on the ground floor, among other things, three panel doors, one of which provides access to the extended staircase extension with lean-to roof to the upper dwelling.
Due to the adjacent buildings, the left side facade (NE) of the post office is hidden from view.
The rear facade (SE), terminated by a gutter on corbels, has a band of yellow brick halfway up the ground floor, small ornamental roundels of yellow brick and richly wrought ornamental wall anchors at the height of the first-floor level, and just above a offsetting brick pattern. The windows are provided with segmental arches in which yellow brick is used. On the right and left on the first floor there is a narrow round-arched niche. The rear facade has in the middle a lisene extending over both storeys which leads into the spout gable of the Flemish facade constructed in overstand that crowns the central axis. This, like some segmental arches above the first-floor windows, is provided with richly wrought ornamental wall anchors. On the gabled roof of the Flemish facade cutting into the main roof stands a square chimney with stepped construction and yellow decorative brickwork. To the right (NE) of this stands a comparable rectangular chimney on the main roof.
Valuation
The post office is of general importance due to its cultural-historical and architectural-historical value as a largely well-preserved example of a post and telegraph office from the 1870s of the 19th century, constructed in Neo Renaissance style. Furthermore, the building has situational value due to its prominent location among the other buildings of the Grote Oost.
Nearby in the register
- Woonhuis, Grote Oost 35Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Oost 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Oost 33Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Oost 37Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.