Rijksmonumentenregister · Netherlands
Peertil
Stedum, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Brug
- Function
- Verkeersbrug
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1754
- Address
- Bedumerweg bij 1, 9921 PK Stedum (Eemsdelta 20)
- Place
- Stedum
- Municipality
- Eemsdelta
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.30315, 6.68282
- Monument number
- 517396
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1742 map "Provinces Unies des Pays Bas." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
PAARDENTIL (van het balkbrugtype), oorspronkelijk `Stedumernieuwtil' en tegenwoordig `Peertil' genaamd, gelegen over de Westerwijtwerdermaar, direct ten westen van de splitsing met de Stedumermaar, in het Noord-Groningse wierdengebied. De brug is oorspronkelijk gebouwd voor 1754, blijkens archiefstukken van het waterschap Hunsingo, als beweegbare brug voor trekpaarden. Door de aanleg van deze brug kon het trekpaard van de ene zijde naar de andere zijde overgezet worden, waardoor trekvaart in dit gebied mogelijk werd gemaakt. In 1886 werd de brug vervangen door een vaste loopbrug in opdracht van het waterschap Hunsingo. Aannemer J. Pol uit Stedum werd belast met de uitvoering en het ijzerwerk werd geleverd door G. Bodewes uit Sappemeer. De trekpaden zijn inmiddels verdwenen; in 1996 is de brug geheel gerestaureerd.
Door de hoge ligging is de paardentil een dominerend ruimtelijk element in het omringende landschap. Tegenwoordig heeft de brug haar oorspronkelijke functie verloren en wordt zij gebruikt als loopbrug.
Omschrijving
PAARDENTIL bestaande uit twee gebogen ijzeren I-balken, onderling verbonden door dwarsdragers waarover een niet-origineel wegdek is gelegd. Aan weerszijden van de brug en op de landhoofden een brugleuning van geklonken stalen hoek-, T- en buisprofielen. Centraal op de brug een niet-origineel hekwerk. De brug rust op landhoofden van wulfmuren en kubbestijlen (wanden van ijzeren I- profielen waartussen verticale troggewelven van rode baksteen); de landhoofden zijn opgevuld met aarde. In het landhoofd aan de zuidzijde een niet-originele steen waarin `1666-1996 peertil wat bleev'm is'.
Waardering
Paardentil van het balkbrugtype van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een paardentil uit het vierde kwart van de negentiende eeuw typerend voor het Groninger zeekleigebied
- vanwege de redelijk hoge mate van gaafheid
- vanwege de grote zeldzaamheidswaarde van het type brug
- vanwege de toepassing van een type landhoofd kenmerkend voor de provincie Groningen
- vanwege de bijzondere en beeldbepalende ligging in het omringende landschap
- als herinnering aan de trekscheepvaart die plaats vond in de provincie Groningen
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
HORSE FOOTBRIDGE (of the beam bridge type), originally called 'Stedumernieuwtil' and nowadays called 'Peertil', located over the Westerwijtwerdermaar, directly west of the junction with the Stedumermaar, in the North Groningen terpen region. The bridge was originally built before 1754, as evidenced by archive documents of the Hunsingo water board, as a movable bridge for tow horses. Through the construction of this bridge, the tow horse could be transported from one side to the other, which made tow navigation possible in this area. In 1886 the bridge was replaced by a fixed footbridge at the request of the Hunsingo water board. Contractor J. Pol from Stedum was entrusted with the execution and the ironwork was supplied by G. Bodewes from Sappemeer. The tow paths have since disappeared; in 1996 the bridge was completely restored.
Due to its high position, the horse footbridge is a dominant spatial element in the surrounding landscape. Nowadays the bridge has lost its original function and is used as a footbridge.
Description
HORSE FOOTBRIDGE consisting of two curved iron I-beams, interconnected by cross-members over which a non-original roadway has been laid. On both sides of the bridge and on the abutments a bridge railing of riveted steel angle, T and pipe profiles. Centrally on the bridge a non-original fence. The bridge rests on abutments of wolf walls and cubby timbers (walls of iron I-profiles between which vertical trough vaults of red brick); the abutments are filled with earth. In the abutment on the south side a non-original stone bearing the inscription '1666-1996 peertil wat bleev'm is'.
Valuation
Horse footbridge of the beam bridge type of general importance for reasons of architectural and cultural-historical value:
- as an example of a horse footbridge from the fourth quarter of the nineteenth century typical of the Groningen sea clay region
- for reasons of the reasonably high degree of integrity
- for reasons of the great rarity value of this bridge type
- for reasons of the application of a type of abutment characteristic of the province of Groningen
- for reasons of its special and striking setting in the surrounding landscape
- as a reminder of the tow navigation that took place in the province of Groningen
Nearby in the register
- Archeologie, BarnheemArcheologieunder 1 mi
- Boerderij, Boersterweg 26Boerderijunder 1 mi
- Archeologie, LellensterwegArcheologieunder 1 mi
- Boerderij, Bedumerweg 39Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.