Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kosterijweg 16
Westeremden, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1934
- Address
- Kosterijweg 16, 9922 PK Westeremden (Eemsdelta 20)
- Place
- Westeremden
- Municipality
- Eemsdelta
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.34551, 6.71033
- Monument number
- 517378
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Bevordering van den aanleg van een locaalspoorweg van Winsum naar Zoutkamp en machtiging tot het aangaan van een overeenkomst betreffende de exploitatie van den locaalspoorweg Sauwerd-Roodeschool en den aanleg en de exploitatie van de locaalspoorwegen Winsum-Zoutkamp en Roodeschool-Delfzijl/Appingedam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gereformeerde ZAALKERK met aangebouwde CONSISTORIE, gebouwd in 1934 door architect A. Wiersema uit Bedum in een regionale variant op de Amsterdamse School-stijl. Het interieur is bijna nog geheel intact. Een aantal jaren geleden is de indeling van het achterste travee gewijzigd. Bijzonder in het interieur is het vurenhouten rechthoekige meubilair met geometrische motieven. Het orgel, afkomstig uit de oude kerk, van A. Standaart uit Schiedam wordt wegens te weinig monumentale waarde niet van rijkswege beschermd.
De kerk is gelegen aan de noordzijde van het dorp Westeremden tegenover de oude kerk en pastorie uit 1898 ontworpen door P. Tilbusscher; zowel de kerk als pastorie komen niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking wegens teveel verbouw. De kerk wordt aan de voorzijde van de openbare weg gescheiden door een eenvoudige uit 1934 stammende ERFAFSCHEIDING, bestaande uit een laag bakstenen muurtje en pijlers waartussen ijzeren buizen; centraal een drie treden hoge gemetselde stoep en twee pijlers met ijzeren lantaarn waartussen twee beweegbare delen.
Omschrijving
De symmetrische ZAALKERK op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in een gesinterde baksteen en wordt gedekt door een zadeldak waarop zwarte Gotische pannen; hoge gemetselde schoorsteen aan de achterzijde waarin twee smalle betondecoraties; overkragende houten goot. De gevels worden geleed door staande vensters onder rollaag met roedenverdeling en bakstenen onderdorpel; aan zowel de noord- als zuidzijde vier steunberen waarboven een smalle vooruitspringende betondecoratie.
De entree bevindt zich in een halfrond uitgebouwd portaal in de voorgevel (westzijde) en bestaat uit twee halfronde houten deuren waarin glas en geometrische motieven met ijzeren gehengen onder rollaag; drie treden hoge gemetselde stoep; twee rechthoekige gemetselde volumes. Aan weerszijden van het portaal een rechthoekige uitbouw met plat dak waarin twee liggende vensters; in de gevelsteen in de linker uitbouw `Geref. kerk Eerste steen gelegd door E.M. Bos 24 oct 1934'; in de gevelsteen in de rechter uitbouw `Het woord des Heeren blijft in der eeuwigheid 1 petr. 1:25A'. Zowel aan de linker- als rechterzijde twee staande tweeruits vensters. Boven het portaal vijf staande opklimmende vensters met roedenverdeling waarboven een rooster. Op de top een vierkante dakruiter met naaldvormige spits, verbonden middels hout met zink bekleed, bekroond met een windwijzer in de vorm van een paard.
Aan de noordzijde vier steunberen waartussen twee keer vijf vierruits vensters en vijf tweeruits vensters.
In de top van de achtergevel (oostzijde) een staand rooster. Aan deze zijde is de consistorie aangebouwd.
Aan de zuidzijde vier steunberen waartussen twee keer vijf vierruits vensters en vijf tweeruits vensters.
De aangebouwde vijfzijdige deels onderkelderde CONSISTORIE is opgetrokken in een gesinterde baksteen en wordt gedekt door een tentdak waarop zwarte Gotische pannen; overkragende houten goot.
De entree bevindt zich in noordgevel en bestaat uit een houten deur waarin glas en geometrische motieven, onder een betonnen luifel en met zesruits bovenlicht; gemetselde stoep. Boven de entree een dakkapel met overkragende goot waarin een liggend venster. In de achtergevel (oostzijde) drie staande tweedelige vensters met zesruits bovenlicht en twee keldervensters waarvoor een gemetselde koekkoek. In de zuidgevel een staand venster.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: het paraboolvormige gewelf geheel met hout betimmerd waarin vier roosters, de houten lambrizering, de houten vloer, de vlakke houten deuren waarin glas en geometrische motieven, de rechthoekige houten kansel van paneelwerk met aan weerszijden een zes treden hoge trap, de houten lessenaar, boven de kansel op een vooruitspringende betonnen verdieping het (niet-beschermde) orgel met houten kas, het rechthoekige bankenplan (drie rijen) en de banken aan weerszijden van de kansel, het rechthoekige houten doopvont, de houten psalmborden en het paneel waaraan de collectezakken hangen.
Waardering
Gereformeerde kerk met aangebouwde consistorie en erfafscheiding van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een Gereformeerde kerk uit 1934 in de provincie Groningen in een regionale Amsterdamse School-stijl
- vanwege de opvallende vormgeving en detaillering
- vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de waardevolle interieuronderdelen
- als goed voorbeeld van het oeuvre van architect A. Wiersema
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Reformed HALL CHURCH with attached VESTRY, built in 1934 by architect A. Wiersema from Bedum in a regional variant of the Amsterdam School style. The interior is almost completely intact. A number of years ago the layout of the rear bay was altered. Particularly noteworthy in the interior is the spruce-wood rectangular furnishings with geometric motifs. The organ, originating from the old church, by A. Standaart from Schiedam is not protected by the national government due to insufficient heritage value.
The church is located on the north side of the village of Westeremden opposite the old church and rectory from 1898 designed by P. Tilbusscher; neither the church nor the rectory qualify for national protection due to excessive alterations. The church is separated from the public road on its front side by a simple BOUNDARY FENCE dating from 1934, consisting of a low brick wall and pillars with iron tubes between them; centrally a three-step high brick-laid stoep and two pillars with iron lanterns between which two moveable sections.
Description
The symmetrical HALL CHURCH on an almost rectangular plan is constructed in sintered brick and is covered by a gabled roof with black Gothic tiles; high brick chimney at the rear with two narrow concrete decorations; overhanging wooden gutter. The facades are articulated by vertical windows beneath a roll moulding with glazing bars and brick sill; on both the north and south sides four buttresses above which a narrow projecting concrete decoration.
The entrance is located in a semi-circular projecting portico in the front facade (west side) and consists of two semi-circular wooden doors with glass and geometric motifs with iron hinges beneath a roll moulding; three-step high brick-laid stoep; two rectangular brick-laid volumes. On either side of the portico a rectangular projecting structure with flat roof containing two horizontal windows; in the facade stone in the left projection 'Geref. kerk Eerste steen gelegd door E.M. Bos 24 oct 1934'; in the facade stone in the right projection 'Het woord des Heeren blijft in der eeuwigheid 1 petr. 1:25A'. On both the left and right sides two vertical two-light windows. Above the portico five vertical ascending windows with glazing bars above which a grille. On the top a square roof lantern with needle-shaped spire, connected by means of wood with zinc cladding, crowned with a weathervane in the form of a horse.
On the north side four buttresses between which twice five four-light windows and five two-light windows.
At the top of the rear facade (east side) a vertical grille. On this side the vestry is attached.
On the south side four buttresses between which twice five four-light windows and five two-light windows.
The attached five-sided partly basements VESTRY is constructed in sintered brick and is covered by a tent roof with black Gothic tiles; overhanging wooden gutter.
The entrance is located in the north facade and consists of a wooden door with glass and geometric motifs, under a concrete canopy and with a six-light fanlight; brick-laid stoep. Above the entrance a roof dormer with overhanging gutter containing a horizontal window. In the rear facade (east side) three vertical two-part windows with six-light fanlight and two basement windows in front of which a brick protective structure. In the south facade a vertical window.
In the INTERIOR matters of importance include: the parabola-shaped vault entirely finished in wood containing four grilles, the wooden wainscoting, the wooden floor, the flat wooden doors with glass and geometric motifs, the rectangular wooden pulpit of panelled work with a six-step high stair on either side, the wooden lectern, above the pulpit on a projecting concrete platform the (non-protected) organ with wooden case, the rectangular seating plan (three rows) and the benches on either side of the pulpit, the rectangular wooden font, the wooden hymn boards and the panel from which the collection bags hang.
Valuation
Reformed church with attached vestry and boundary fence of general importance by reason of architectural and cultural-historical value:
- as an example of a Reformed church from 1934 in the province of Groningen in a regional Amsterdam School style
- by reason of the striking design and detailing
- by reason of the very high degree of integrity of both exterior and parts of the interior
- by reason of the valuable interior components
- as a fine example of the work of architect A. Wiersema
Nearby in the register
- Archeologie, Dorpsweg Westeremden (Eemsdelta 20)Archeologieunder 1 mi
- Kerk, Abt Emopad 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Gerechtsgebouw, Pastorieweg 16Gerechtsgebouwunder 1 mi
- Boerderij, Fiveldijk 2Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.