Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Oldeclooster bij 6
Hartwerd, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1928 - 1935
- Address
- Oldeclooster bij 6, 8741 KC Hartwerd (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Hartwerd
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.07696, 5.58229
- Monument number
- 516533
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "10 Sneek" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het rond Hartwerd gelegen weidegebied. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Record, nr 17", is in Nederland vervaardigd en begin 20e eeuw ontworpen door de Gebr. Bakker te IJlst. De molen werd in de dertiger jaren gebouwd op de plaats van een afgebroken traditionele windmolen. Deze molen is een van de grotere overgebleven Record windmotoren op een hoge toren.
Omschrijving
De toren staat in een uit beton opgetrokken funderingsbak, voorzien van houten deksels. In de funderingsbak bevindt zich een stalen waaierpomp voorzien van een houten opleiderpijp met een houten terugslagklep. Aan de polderzijde is een stalen kroosrek aangebracht. De molen maalt uit op de Oude Kloostervaart (Friese boezem). De stalen toren heeft een ladder en een achtkantige stelling, bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een gietstalen motorlichaam aangebracht. Het windrad heeft achttien gegalvaniseerde stalen bladen en heeft een diameter van 5.00 meter. Het rad bestaat uit zes straalarmen, waartussen segmenten met ieder drie bladen, verbonden door twee ringen, zijn aangebracht. De molen is voorzien van één vaan voor de zelfregeling naar de windrichting. De bovenas van de molen is voorzien van een vanginstallatie die automatisch in werking treedt wanneer de molen uit de wind draait. De molen is voorzien van een gietstalen gaand werk en stalen spillen. De waaierpomp wordt hierbij direct aangedreven door de verticale spil.
Waardering
De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit de eerste helft van de 20e eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland, in het bijzonder van die der in Nederland ontworpen en gebouwde windmotoren;
- vanwege de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaans model windmolens;
- als voorbeeld voor de overgang van de bemaling van kleine bemalingsgebieden door traditionele windmolens naar die door "moderne" amerikaanse windmotoren;
- vanwege zijn voorbeeld voor de overgangsfase tussen windmolenbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van het bemalingsgebied van het waterschap "Marne-Middelsee";
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt in het weidegebied rond Hartwerd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The AMERICAN WIND MOTOR is a distinctive landmark in the pasture area situated around Hartwerd. The windmill of the "Record, no. 17" type, based on an American model, was manufactured in the Netherlands and designed in the early 20th century by the Brothers Bakker of IJlst. The mill was built in the nineteen-thirties on the site of a demolished traditional windmill. This mill is one of the larger remaining Record wind motors on a tall tower.
Description
The tower stands on a foundation basin constructed in concrete, provided with wooden lids. In the foundation basin there is a steel impeller pump provided with a wooden suction pipe with a wooden check valve. On the polder side a steel trash rack is fitted. The mill discharges into the Oude Kloostervaart (Frisian boezem). The steel tower has a ladder and an octagonal platform, consisting of steel beams, a wooden deck and a steel railing. At the top of the tower a cast-steel motor body is fitted. The wind wheel has eighteen galvanized steel blades and has a diameter of 5.00 meters. The wheel consists of six radial arms, between which segments with three blades each, connected by two rings, are fitted. The mill is provided with one vane for self-regulation according to wind direction. The upper shaft of the mill is provided with a locking device which operates automatically when the mill turns out of the wind. The mill is provided with cast-steel gear wheels and steel shafts. The impeller pump is hereby directly driven by the vertical shaft.
Evaluation
The so-called American wind motor from the first half of the 20th century is of general cultural-historical and industrial-archaeological significance:
- for the history of industrial archaeology in the Netherlands, in particular that of wind motors designed and built in the Netherlands;
- because of the development of early 20th-century Dutch pumping technology using American model windmills;
- as an example for the transition from pumping of small pumping areas by traditional windmills to that by "modern" American wind motors;
- because of its example for the transitional phase between wind mill pumping and motor pumping;
- because of its role in the development of the pumping history of the pumping area of the Waterschap "Marne-Middelsee";
- because of its landscape significance as a distinctive landmark in the pasture area around Hartwerd.
Nearby in the register
- Vanwege onderdelen kerk, Kloosterweg 2Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Boerderij, Buorren 4Boerderijunder 1 mi
- OegekleastermoleIndustrie- en poldermolen1 mi
- RispensIndustrie- en poldermolen1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.