Rijksmonumentenregister · Netherlands
Apotheek, Tweebaksmarkt 28
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Apotheek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Tweebaksmarkt 28, 8911 KX Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20251, 5.80068
- Monument number
- 516490
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
APOTHEEK MET BOVENWONING, gebouwd in 1895 voor C.Sonnega als apotheek en wijnhandel in Neo-Hollandse-Renaissancestijl door een onbekende architect. Op stijlkritische gronden in vergelijking met de gevel van het Fries Museum valt te denken aan Hendrik Kramer. In 1863 vestigde Sonnega zich op deze plek in een huis, dat als Franse kostschool in gebruik was. In 1895 liet hij op dit perceel een nieuw pand bouwen. Het is tot op heden als apotheek en woning in gebruik. In de jaren vijftig werd het interieur geheel verbouwd, de binnenplaats overkapt en een bouwvolume in de achtertuin bij de apotheek getrokken. De voorgevel bleef ongewijzigd, behoudens het etalageraam. Het beeldhouwwerk is misschien van J.H. Schröder.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand op rechthoekige grondslag met een breedte van drie traveeën en een hoogte van drie bouwlagen en een kap. De ingangstravee ligt iets terug ten opzichte van de andere traveeën. Het basement is van natuursteen. Daarboven paarse baksteen, doorspekt met banden en blokken van kunststeen. De versieringen van de geveltop zijn weer van natuursteen. In de linker travee bevindt zich de ingang, die omlijst is met kunststeen en bekroond wordt door een radiaal gegroefd veld kunststeen. Hierin zit een korfbogig veld, dat gevuld is met een uit natuursteen gehouwen cartouche omgeven door bladwerk op een verguld fond. In de cartouche staat de naam C. Sonnega in vergulde letters. Rechts zit een etalagevenster van twee traveeën breed, dat op dezelfde wijze als de deur geëncadreerd is. Het etalagevenster, dat in de jaren vijftig veranderd is, wordt overspannen door een I-balk met ornamenten. Daarboven zit een radiaal gegroefd veld kunststeen, waarin een korfboog, gevuld met beeldhouwwerk. Ook hier een verguld fond met beeldhouwwerk in natuursteen. In hoogreliëf zijn van links naar rechts weergegeven: een medaillon met een portret van Aesculapius, omgeven door planten ( waarvan een te identificeren is als vingerhoedskruid), daarnaast een uil op een papaver. In het midden drie putti, die zich onledig houden met artsenijbereidkunde: de linker houdt een oliekruikje op (met op de bodem het getal 250), de middelste bedient een vijzel (met daarop `MDCCCXCV') en de rechter vult een flesje met daarop een doodshoofd met gekruiste beenderen. Daarnaast staat een haan met uitgespreide vleugels op een papaver en uiterst rechts zit een medaillon met een portret van Hygiea, omgeven door niet geïdentificeerde planten. De pui wordt afgesloten door een forse geprofileerde lijst. De eerste verdieping telt drie T-vensters met korfbogige ontlastingen, die gevuld zijn met metselmozaïek. De bogen hebben kunststenen negblokken. De tweede verdieping heeft drie T-vensters, die bekroond worden door hanekammen, die afwisselend uit baksteen en kunststeen gemetseld zijn. De linker travee wordt afgesloten door een fries, waarbij de gootlijst gedragen wordt door bewerkte klossen. De andere traveeën worden afgesloten door een zware cordonband, waarboven een trapgevel. Te weerszijden van de geboorte van die topgevel bevinden zich gebeeldhouwde koppen van een niet nader geïdentificeerde man en vrouw. Op de trappen van de gevel liggen gebeeldhouwde voluten. Er is een kruisvenster met een bekroning identiek aan die van de tweede verdieping. Het topstuk wordt bekroond door een gebogen fronton. Een afgeknotte schildkap met leien dekt het pand. In de achtergevel resteren slechts sporen van de oorspronkelijke vensters.
INTERIEUR: Na een aantal ingrijpende verbouwingen resteren slechts een deur tussen het ingangsportaal en de apotheek met op een geëtste ruit het woord `APOTHEEK' in omkadering; een schoorsteenfragment in de voorkamer op de tweede bouwlaag en een ingetimmerd vertrek, waarschijnlijk een dienstbodenkamer op de zolder en eenvoudige paneeldeuren.
Waardering
Apotheek met bovenwoning van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- vanwege de rijke architectuur in Neo-Hollandse Renaissancestijl;
- vanwege het iconografisch programma van het beeldhouwwerk, betrekking hebbend op de artsenijbereidkunde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
PHARMACY WITH UPPER DWELLING, built in 1895 for C. Sonnega as a pharmacy and wine business in Neo-Dutch Renaissance style by an unknown architect. On stylistic grounds in comparison with the facade of the Frisian Museum, one might think of Hendrik Kramer. In 1863 Sonnega established himself at this location in a building that was in use as a French boarding school. In 1895 he had a new building constructed on this plot. It has remained in use as a pharmacy and residence to this day. In the 1950s the interior was completely rebuilt, the courtyard roofed over and a volume added to the rear building adjacent to the pharmacy. The front facade remained unchanged, except for the display window. The sculpture is perhaps by J.H. Schröder.
Description
EXTERIOR: Building on rectangular plan with a width of three bays and a height of three storeys and a roof. The entrance bay is set slightly back in relation to the other bays. The basement is of natural stone. Above this purple brick, interspersed with bands and blocks of artificial stone. The decorations of the gable crown are again of natural stone. In the left bay is the entrance, which is framed with artificial stone and crowned by a radially grooved field of artificial stone. Within this is a segmental field filled with a cartouche carved from natural stone surrounded by foliage on a gilded background. In the cartouche is the name C. Sonnega in gilded letters. To the right is a display window two bays wide, framed in the same manner as the door. The display window, which was altered in the 1950s, is spanned by an I-beam with ornaments. Above it is a radially grooved field of artificial stone, in which is a segmental arch filled with sculpture. Here too a gilded background with sculpture in natural stone. In high relief are shown from left to right: a medallion with a portrait of Aesculapius, surrounded by plants (one of which can be identified as foxglove), next to it an owl on a poppy. In the middle three putti engaged in pharmaceutical work: the left one holds up an oil flask (with the number 250 on the bottom), the middle one operates a mortar (with `MDCCCXCV' on it) and the right one fills a bottle with a skull and crossed bones on it. Next to it stands a rooster with spread wings on a poppy and at the far right is a medallion with a portrait of Hygiea, surrounded by unidentified plants. The shop front is closed off by a strong moulded band. The first storey has three cross windows with segmental relieving arches filled with brick mosaic. The arches have artificial stone coping blocks. The second storey has three cross windows crowned by stepping stones alternately of brick and artificial stone. The left bay is closed off by a frieze, with the drip moulding supported by worked corbels. The other bays are closed off by a heavy band, above which is a stepped gable. On either side of the birth of that gable are sculpted heads of an unidentified man and woman. On the steps of the gable are sculpted volutes. There is a cross window with a crown identical to that of the second storey. The top section is crowned by a curved pediment. An hipped roof with slates covers the building. In the rear facade only traces of the original windows remain.
INTERIOR: After a number of major alterations, only a door between the entrance vestibule and the pharmacy remains, with the word `APOTHEEK' in a frame on an etched pane; a fireplace fragment in the front room on the second storey and a built-in room, probably a servant's room on the attic storey, and simple panel doors.
Valuation
Pharmacy with upper dwelling of general architectural-historical and cultural-historical significance:
- by virtue of the rich architecture in Neo-Dutch Renaissance style;
- by virtue of the iconographic programme of the sculpture, relating to pharmaceutical work.
Nearby in the register
- Winkel (G2), Koningsstraat 10Winkelunder 1 mi
- Woonhuis, Tweebaksmarkt 32 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Koningsstraat 25Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Tweebaksmarkt 34Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.