Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ohabe Thora
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerkelijk centrum
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905
- Address
- Speelmansstraat 2, 8911 GP Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20293, 5.79669
- Monument number
- 516475
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
RELIGIEUS VERENIGINGSGEBOUW, met beneden een conciërgewoning, in 1905 in de Overgangsstijl met het opvallend decoratieve materiaalgebruik van de Vernieuwingsstijl in de voorgevel, ontworpen door W.C. de Groot en uitgevoerd door de aannemers Oudendijk en Nauta in de half gesloten gevelwand van de smalle straat. In juli 1905 kon dit opvallende gebouw van het Israëlitisch pieus genootschap 'Ohabé Thora' ingewijd worden.
W.C. de Groot (1853- 1939) was in de ruime eeuwwisselingsperiode een van de meest opvallende architecten van Leeuwarden en wijde omgeving, te meer daar hij vast architect was van veel instituties. Ontwierp hij voor de eeuwwisseling vooral in een decoratieve Neo-Renaissance-stijl, daarna is hij in een vernieuwingsstijl gaan werken die soms Art Nouveau-trekjes vertoonde. In deze periode maakte hij met kennelijk genoegen gebruik van nieuwe, kleurige bouwmaterialen waar hij zijn representatieve decoratiedrang mee kon botvieren. Het Gabbemagasthuis in de Wybrand de Geeststraat in Leeuwarden is daar het opvallendste voorbeeld van, maar Ohabé Thora-gebouw is ook een staal van deze aanpak. Zelfs in de complexen van vroege volkshuisvesting die De Groot voor de Woningvereeniging Leeuwarden ontwierp, met de Hollanderwijk als fraaiste voorbeeld, paste hij deze stijl toe.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand met een hoofdvolume op een nagenoeg rechthoekige grondslag en een kleine, oudere, onregelmatige achterbouw, verweven in de achterbouw van het monumentale pand van Eewal 43. Drie vakken breed en twee volledige bouwlagen met een hoge kap met voor- en achterschild hoog. De oostelijke zijgevel is gemetseld van gemêleerd gele steen, niet netjes afgewerkt en kennelijk niet bedoeld om in het zicht te blijven.
De representatieve voorgevel is van opvallend kleurige bouwmaterialen in decoratieve vormen aangepakt. Gefrijnde hardstenen plint en borstwering, overigens metselwerk van rode en gele verblendsteen, verlevendigd met onderdelen van groen geglazuurde baksteen. De muurdammen zijn van rode steen; tussen deze dammen en vensters en deur terugliggend geel metselwerk. De muurdammen dragen op de tweede laag ter hoogte van de onderdorpels een band van geglazuurde steen en ter hoogte van de tussendorpel geglazuurde, geprofileerde banden voor dubbele uitkraging waarna het muurwerk geheel van gele verblendsteen is gemetseld. Op de begane grond rechtgesloten schuifvensters met bovenlichten met sporen van imitatie glas-in-lood. Hardstenen onderdorpels en lateien van kunststeen. Voordeur met getoogd gesloten deurlicht en bovenlicht. Op de tweede laag boven borstweringen van vlechtwerk met gele koppen en rode klezoren, getoogd gesloten schuifvensters met bovenlichten met geel gekleurd decoratief glas tussen kleine roeden. De bovenlichten met ontlastingen en dagkanten volledig omlijst met groen geglazuurde steen. Groen geglazuurde profiellijst bij wijze van aanduiding van een kroonlijst. Fors dakoverstek, ondersteund door een zestal gepaarde, gesneden, schoorvormige consoles. Voorschild met blauw geglazuurde Friese gegolfde pan. Twee flinke kajuiten voorzien van vensters met kleine roedenverdeling en met lezenaarskappen met zelfde pannen.
INTERIEUR: De muur tussen Speelmansstraat 2 en het monument Kleine Hoogstraat 8 is grotendeels doorgebroken en weer met een wandje van niet stenig materiaal dichtgezet. Ook de muur tussen de benedenkamer en de gang naar de trap voor de bovensalon is weggebroken, waarbij een stalen I-balk de structuur opvangt. Beneden oorspronkelijke vensteromlijstingen en enkele deuren; overigens nog enkele sporen waar de woningstructuur van is af te leiden, onder andere van een bedstede. Onder de achterbouw een diepe kelder met een gemetselde spiltrap met één zandstenen trede en andere oude sporen, onder meer een zijdeur. De bovenzaal over de volle breedte en nagenoeg de volledige diepte, de zaal voor de bijeenkomsten van het Israelitisch pieus genootschap, deels in oorspronkelijke staat, maar wel op onderdelen beschadigd. Plafond van moerbalken en kinderbinten met schroten in de vakken; onder de balken sleutelstukken met rolwerk in de Neo-Renaissance-stijl, alles donker gelakt. Brede vensteromlijstingen met kroonlijsten en consoles en paneeldeuren, alles donker gehout. Rond de wanden een gegroefde lambriseringlijst met daarboven een decoratief, met florale motieven in Art Nouveau-stijl beschilderde band van ca. 40 cm hoog. Grote schouw tegen de oostgevel, slechts enkele tegels resteren, omtimmerd en voorzien van een wigvormig toelopende, omlijste mantel, waarop spoor van een verdwenen aedicula-vormig opzetstuk. Originele kapconstructie, op enkele plaatsen met board betimmerd.
WAARDERING
Religieus genootschapsgebouw van algemeen historisch, cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang vanwege
- de religie-historische betekenis als Israelitisch studiecentrum, waarvan de zaal voor de bijeenkomsten op de verdieping nog in belangrijke mate, maar deels beschadigd aanwezig is;
- de gaaf bewaarde, van kleurig bouwmateriaal in decoratieve vormen in Overgangsstijl uitgevoerde representatieve voorgevel;
- de opmerkelijke plaats die dit pand inneemt in het oeuvre van de kenmerkende architect W.C. de Groot.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RELIGIOUS ASSOCIATION BUILDING, with a caretaker's residence on the ground floor, built in 1905 in the Transitional style with the striking decorative use of materials characteristic of the Renewal style in the front facade, designed by W.C. de Groot and executed by contractors Oudendijk and Nauta in the half-closed facade wall of the narrow street. In July 1905 this striking building of the Jewish pious society 'Ohabé Thora' could be inaugurated.
W.C. de Groot (1853-1939) was in the broad turn-of-the-century period one of the most striking architects of Leeuwarden and its wide surroundings, all the more because he was the permanent architect of many institutions. Before the turn of the century he designed mainly in a decorative Neo-Renaissance style; afterwards he moved into a renewal style that sometimes showed Art Nouveau features. In this period he made evident pleasure use of new, colourful building materials with which he could indulge his representational decorative ambitions. The Gabbemagasthuis in the Wybrand de Geeststraat in Leeuwarden is the most striking example of this, but the Ohabé Thora building is also an example of this approach. Even in the complexes of early social housing that De Groot designed for the Woningvereeniging Leeuwarden, with the Hollanderwijk as the finest example, he applied this style.
Description
EXTERIOR: Building with a main volume on a virtually rectangular base and a small, older, irregular rear extension, interwoven into the rear extension of the monumental building at Eewal 43. Three bays wide and two full storeys with a high roof truss with front and rear gables high. The eastern side facade is built of mottled yellow brick, not neatly finished and clearly not intended to remain exposed.
The representational front facade is executed in strikingly colourful building materials in decorative forms. Chamfered hard stone plinth and breast wall, otherwise brickwork of red and yellow facing brick, enlivened with components of green glazed brick. The wall piers are of red brick; between these piers and windows and door recessed yellow brickwork. The wall piers carry on the second storey at the level of the lower sills a band of glazed stone and at the level of the intermediate sill glazed, profiled bands for double corbelling after which the brickwork is entirely of yellow facing brick. On the ground floor right-closing sash windows with fanlights with traces of imitation leaded glass. Hard stone lower sills and lintels of artificial stone. Front door with arched closed door light and fanlight. On the second storey above breast walls of latticework with yellow headers and red tiles, arched closed sash windows with fanlights with yellow coloured decorative glass between small glazing bars. The fanlights with relieving arches and arises entirely framed with green glazed stone. Green glazed profile moulding by way of indication of a cornice. Substantial roof overhang, supported by six paired, carved, brace-shaped corbels. Front gable with blue glazed Frisian undulating tile. Two substantial dormers provided with windows with small glazing bar divisions and with reading desks with the same tiles.
INTERIOR: The wall between Speelmansstraat 2 and the monument Kleine Hoogstraat 8 is largely broken through and again closed with a partition of non-stone material. Also the wall between the ground-floor room and the passage to the stair for the upper hall is removed, with a steel I-beam taking the structure. Below original window frames and some doors; otherwise some traces from which the housing structure can be deduced, including from an alcove bed. Under the rear extension a deep cellar with a built spiral stair with one sandstone tread and other old traces, including a side door. The upper hall over the full width and nearly the full depth, the hall for the meetings of the Jewish pious society, partly in original condition, but damaged in parts. Ceiling of collar beams and principal rafters with boards in the bays; under the beams keystone pieces with scrollwork in the Neo-Renaissance style, all dark-lacquered. Broad window frames with cornices and corbels and panelled doors, all dark wood. Around the walls a grooved wainscoting moulding with above it a decorative band painted with floral motifs in Art Nouveau style of approximately 40 cm high. Large fireplace against the east facade, only a few tiles remaining, boxed in and provided with a wedge-shaped tapering, framed mantel, on which traces of a disappeared aedicula-shaped superstructure. Original roof truss structure, boarded in at some places.
VALUATION
Religious society building of general historical, cultural-historical and architectural-historical significance because of
- the religio-historical significance as an Israelite study centre, of which the hall for the meetings on the upper floor is still present to an important extent, but partly damaged;
- the well-preserved representational front facade executed in colourful building material in decorative forms in Transitional style;
- the remarkable place that this building occupies in the oeuvre of the characteristic architect W.C. de Groot.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kleine Hoogstraat 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kleine Hoogstraat 6Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 43Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 45Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.