Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Bûten de Kom bij 2
Iens, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1930 - 1935
- Address
- Bûten de Kom bij 2, Locatie: aan Bolswarder Trekvaart, 8733 EN Iens (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Iens
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.11861, 5.60976
- Monument number
- 516367
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "10 Sneek" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het open weidegebied tussen Edens en Wommels. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Record, nr 15", is in Nederland vervaardigd en begin 20e eeuw ontworpen door de Gebr. Bakker te IJlst. De molen werd begin jaren dertig gebouwd op de plaats van een afgebroken traditionele windmolen.
Omschrijving
De toren staat in een uit beton opgetrokken funderingsbak voorzien van houten deksels. In de funderingsbak is een stalen waaierpomp voorzien van een houten opleiderpijp met een houten terugslagklep aangebracht. Aan de polderzijde is een stalen kroosrek aangebracht. De molen bemaalt het natuurgebied "Skrok" en maalt uit op de Bolswardertrekvaart (Friese boezem). De stalen toren van normale hoogte heeft een ladder en een vierkante stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een gietstalen motorlichaam aangebracht. Het zestien gegalvaniseerde stalen bladen tellende windrad heeft een diameter van 4.25 meter. Het rad bestaat uit zes straalarmen waartussen segmenten, met ieder drie bladen verbonden door twee ringen, zijn aangebracht. De molen is voorzien van één vaan voor de zelfregeling naar de windrichting. De zelfregeling naar windsterkte gebeurd doordat bij toenemende omloopsnelheid de optredende tanddruk-reactiekracht van het windrad groter wordt dan de spanning van de schroefveer van de vaan, de molen zal zich hierbij krimpend uit de wind draaien. De bovenas van de molen is voorzien van een vanginstallatie, welke automatisch in werking treedt bij het uit de wind draaien van de molen. De molen is voorzien van een gietstalen gaande werk en stalen spillen. De waaierpomp wordt hierbij direct aangedreven door de verticale spil.
Waardering
De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit de eerste helft van de 20e eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland; in het bijzonder van die der in Nederland ontworpen en gebouwde windmotoren;
- voor de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaans model windmolens;
- als molentype kenmerkend voor de overgang van de bemaling van kleine bemalingsgebieden door traditionele windmolens naar die door "moderne" amerikaanse windmotoren;
- als voorbeeld voor de overgangsfase tussen windmolenbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van het bemalingsgebied "Skrok" en later het waterschap "Marne- Middelsee";
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt in het open weidegebied tussen Edens en Wommels.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The AMERICAN WINDMOTOR is a distinctive landmark in the open pasture area between Edens and Wommels. The windmill of the "Record, nr 15" type, created after an American model, was manufactured in the Netherlands and designed in the early 20th century by the Gebr. Bakker in IJlst. The mill was built in the early thirties on the site of a demolished traditional windmill.
Description
The tower stands in a foundation tank constructed of concrete provided with wooden lids. In the foundation tank a steel scoop pump fitted with a wooden rising pipe with a wooden non-return valve has been installed. On the polder side a steel screen rack has been installed. The mill pumps the nature reserve "Skrok" and discharges onto the Bolswardertrekvaart (Frisian bosom). The steel tower of normal height has a ladder and a square platform consisting of steel girders, a wooden deck and a steel railings. At the top of the tower a cast-steel motor body has been installed. The rotor with sixteen galvanized steel blades has a diameter of 4.25 metres. The rotor consists of six radial arms between which segments, with three blades each connected by two rings, have been installed. The mill is provided with one vane for self-regulation according to wind direction. Self-regulation according to wind strength is achieved by the fact that as the rotational speed increases, the occurring gear-pressure reaction force of the rotor becomes greater than the tension of the helical spring of the vane, the mill will thereby turn shrinking out of the wind. The main shaft of the mill is provided with a catching installation, which automatically comes into operation when the mill turns out of the wind. The mill is provided with cast-steel running works and steel spindles. The scoop pump is thereby driven directly by the vertical spindle.
Valuation
The so-called American windmotor from the first half of the 20th century is of general cultural-historical and industrial-archaeological importance:
- for the history of the industrial archaeology of the Netherlands; in particular that of windmotors designed and built in the Netherlands;
- for the development of early-20th-century Dutch pumping technique using American model windmills;
- as a mill type characteristic of the transition from the pumping of small pumping areas by traditional windmills to that by "modern" American windmotors;
- as an example of the transitional phase between windmill pumping and motor pumping;
- because of its role in the development of the pumping history of the pumping area "Skrok" and later the waterschap "Marne-Middelsee";
- because of its landscape significance as a distinctive landmark in the open pasture area between Edens and Wommels.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Van Burmaniawei 9Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Van Burmaniawei 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Van Burmaniawei 8Boerderijunder 1 mi
- Ienzer MoleIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.