Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dokterswoning, Van Eysingaleane 11
Easterein, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dokterswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1871
- Address
- Van Eysingaleane 11, 8734 GC Easterein (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Easterein
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.09836, 5.61632
- Monument number
- 516357
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WOONHUIS met praktijkruimte en aangebouwd KOETSHUIS is gebouwd in 1871 als dokterswoning voor de opdrachtgever Lolle de Vries, in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant onder invloed van de Chaletstijl.
Een architect is niet bekend, maar de toepassing van eenzelfde detaillering als aan de (eveneens van rijkswege beschermde) pastorie te Oosterend (1861) zou kunnen wijzen op dezelfde ontwerper (wellicht J. Swart uit Arum) en/of op dezelfde plaatselijke aannemer (H. Wouda).
Het woonhuis ligt aan de westelijke ontsluitingsweg van het dorp Oosterend, en ligt binnen het beschermd dorpsgezicht op een royaal perceel met tuin rondom en ruim teruggerooid van de openbare weg. De oorspronkelijke tuinaanleg is niet meer herkenbaar; wel resteren nog een rode beuk in de voortuin, verwijzend naar de vooraanstaande positie van de vroeger opdrachtgever/bewoner dokter De Vries, en enkele hoogstam vruchtbomen in de achtertuin. Omstreeks 1930 is de voortuin van de straat gescheiden door een gemetselde tuinmuur. Aan deze straat, in het bijzonder aan de zuidzijde ervan, zijn vele grote woningen gebouwd, meest kaaskoopmanswoningen. De dokterswoning vormde door z'n maat en detaillering een kloeke, maar elegante beëindiging van deze straatwand.
Het aangebouwde KOETSHUIS heeft een bijpassende vormgeving.
Omschrijving
Het woonhuis heeft een rechthoekige plattegrond waaraan, aan de zuidoostzijde, een koetshuis is gebouwd dat aan de achterzijde als het ware om de hoek van het woonhuis 'scharniert'.
Het woonhuis bestaat uit één bouwlaag en een kapverdieping met een hoge borstwering waardoor een volledige tweede bouwlaag is ontstaan. Het is opgetrokken in bruine baksteen op een gepleisterde plint; de gevels zijn verlevendigd door siermetselwerk van gele baksteen, onder meer voor de 'wenkbrauwen' boven de vensters, voor de hoeklisenen en voor banden en omlijstingen in de zijgevels. De beide bouwlagen worden rondom gescheiden door een gele bakstenen tandlijst.
Het woonhuis wordt afgedekt door een flauw hellend zadeldak met ruime overstekken, dat is belegd met zwarte geglazuurde Tuile de Nord-pannen. De windveren aan de voor- en achterzijde zijn ajour gezaagd; op de hoeken van de dakschilden een kleine makelaar en opzetstukken aan de voorzijde uitgebreid met een vulstuk in het sierspant met gevleugelde paardenlijven.
De voorgevel is symmetrisch ingedeeld; de middenas wordt gevormd door een middenrisaliet waarin entree en balkon met dubbele deuren en bovenlicht. Aan weerszijden van de as zijn op de eerste bouwlaag twee, door een band gepaarde, getoogde T-vensters; de vensters op de tweede bouwlaag zijn verschillend van afmeting.
De omlijste entree bestaat uit een porte brisée met diamantkoppen op de middenstijl, glaspanelen met gietijzeren sierroosters en een lantaarn in het bovenlicht; de geprofileerde deuromlijsting heeft een bekroning met in het midden een vossenkop; voor de deur een drietreeds hardstenen stoep.
Ook in de rijk geornamenteerde consoles onder het houten balkon zijn onder meer vossenkoppen verwerkt. Op het balkon een gietijzeren balustrade. De balkondeuren hebben een geprofileerde omlijsting; de porte brisée heeft vier glaspanelen. De flankerende ramen zijn getoogde T-vensters, de getoogde hoekramen hebben wegens de geringe hoogte geen bovenlichten.
De oostelijke zijgevel wordt gedeeltelijk oversneden door het koetshuis.
In de eerste bouwlaag onder meer twee, door een band gepaarde en getoogde blindvensters. In de tweede bouwlaag onder meer vier liggende, rechthoekige omlijstingen in gele baksteen.
De achtergevel is nagenoeg symmetrisch ingedeeld en in de detaillering veel eenvoudiger dan de voorgevel. De brede middenas wordt gevormd door de belijning van de kolommen onder het brede balkon, die correspondeert met de basis van een driehoekige blindnis in de geveltop. In de achtergevel zit een gedenksteen met het opschrift PETRUS DE VRIES / 9 Mei 1871. //.
In de eerste bouwlaag onder meer twee getoogde zesruits vensters en in het midden een deur met een brede drietreeds betonnen stoep. Op de stoep vier ijzeren kolommen, die het houten balkon dragen; houten balustrade. Op het balkon twee getoogde porte brisées met glaspanelen en in het midden een getoogd zesruits venster. Aan weerszijden van het balkon een klein T-venster met een trommelveld, afgesloten door een rollaag, waarvan de belijning is aangepast van de dakhelling.
In de westelijke zijgevel drie getoogde T-vensters en twee getoogde blindnissen, die alle zijn gekoppeld door een geel bakstenen band; boven de tandlijst vijf liggende, rechthoekige omlijstingen, waarvan de middelste met een raamkozijn.
Het INTERIEUR van het woonhuis heeft een klassieke indeling: een gang in het midden en kamers aan weerszijden. Tot de waardevolle interieuronderdelen behoren onder meer: de gang met omlijste paneeldeuren van de kamers, het stucplafond met ornament, kamers met blinden in dagkantkasten, stucplafond met ornamenten, gestucadoorde schoorsteenboezems. Op de verdieping zijn onder meer fraaie casettenstucplafonds met ornamenten.
Het KOETSHUIS bestaat uit één bouwlaag en een kapverdieping met hoogopgetrokken borstwering, en is opgetrokken in bruine baksteen op een gepleisterde plint; de voorgevel is verlevendigd door rollagen van gele bakstenen voor wenkbrauwbogen, banden en omlijstingen in de voor- en achtergevel en op de hoeklisenen. De bouwlagen worden rondom gescheiden door een gele bakstenen rollaag.
Het koetshuis wordt afgedekt door een flauwhellend zadeldak en is belegd met zwarte geglazuurde Tuile de Nord-pannen. De windveren aan de voor- en achterzijde zijn ajour gezaagd; op de nokhoeken staat een kleine makelaar met smeedijzeren opzetstukken.
In de voorgevel mendeuren met gietijzeren deurroosters, met op het middenpaneel paardenhoofden en diamantkoppanelen; op de verdieping een halfronde lichtopening (thans dicht). De oostelijke zijgevel is nagenoeg ongeleed; twee halfronde stalramen en een raam met diefijzers. In de achtergevel alleen een halfrond gebogen venster op de zolderverdieping. In de westelijke zijgevel, gedeeltelijk tegen het woonhuis, een deur met bovenlicht, een boogvenster en een raam met diefijzers.
Waardering
Het woonhuis met praktijkruimte en aangebouwd koetshuis in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant onder invloed van de Chaletstijl uit 1871 is misschien ontworpen door J. Swart uit Arum en/of gebouwd door de plaatselijke aannemer H. Wouda. Het woonhuis c.a. is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als voorbeeld van een eclectisch gebouw met invloed van de Chaletstijl in Friesland;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp en de detaillering;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel binnen de begrenzing van het beschermd dorpsgezicht: namelijk de bebouwing van de straatwand aan de zuidzijde met notabelen- en koopmanswoningen waarvan het de afsluiting vormt,
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en het interieur;
- vanwege de architectonische gaafheid van het in stijl aangepaste en aangebouwde koetshuis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The RESIDENTIAL HOUSE with consulting rooms and attached CARRIAGE HOUSE was built in 1871 as a doctor's residence for the client Lolle de Vries, in Artisanal-traditional building style under the influence of Chalet style.
An architect is not known, but the application of the same detailing as on the (likewise nationally protected) parsonage at Oosterend (1861) could point to the same designer (possibly J. Swart from Arum) and/or to the same local builder (H. Wouda).
The residential house is situated on the western access road of the village of Oosterend, and lies within the protected village scene on a generous plot with garden all around and set well back from the public road. The original garden layout is no longer recognisable; however, a red beech tree remains in the front garden, alluding to the prominent position of the former client/resident doctor De Vries, and some standard fruit trees remain in the back garden. Around 1930 the front garden was separated from the street by a masonry garden wall. On this street, in particular on its south side, many large houses have been built, mostly cheese merchants' houses. The doctor's residence, by its scale and detailing, formed a sturdy yet elegant termination of this street facade.
The attached CARRIAGE HOUSE has a matching design.
Description
The residential house has a rectangular floor plan to which, on the southeast side, a carriage house is built that at the rear, as it were, pivots around the corner of the residential house.
The residential house consists of one storey and a roof space with high parapet wall creating a complete second storey. It is built of brown brick on a rendered plinth; the facades are enlivened by decorative brickwork of yellow brick, among other things for the 'eyebrows' above the windows, for the corner pilasters and for bands and mouldings in the side facades. The two storeys are separated all around by a yellow brick denticulated frieze.
The residential house is covered by a shallow-pitched gabled roof with generous overhangs, which is tiled with black glazed Tuile de Nord tiles. The wind vanes on the front and rear are openwork sawn; on the corners of the roof sections a small finial and ridge pieces on the front extended with a filler piece in the ornamental rafter with winged horse bodies.
The front facade is symmetrically arranged; the central axis is formed by a central risalit containing entrance and balcony with double doors and fanlight. On either side of the axis are on the first storey two arched T-windows linked by a band; the windows on the second storey are of different sizes.
The moulded entrance consists of a porte brisée with diamond heads on the central post, glass panels with cast-iron ornamental grilles and a lantern in the fanlight; the profiled door moulding has a crown with in the centre a fox head; before the door a three-step stone stoop.
Also in the richly ornamented consoles under the wooden balcony are among other things fox heads incorporated. On the balcony a cast-iron balustrade. The balcony doors have profiled moulding; the porte brisée has four glass panels. The flanking windows are arched T-windows, the arched corner windows have no fanlights owing to their low height.
The eastern side facade is partially obscured by the carriage house.
In the first storey among other things two arched blind windows linked by a band. In the second storey among other things four horizontal rectangular mouldings in yellow brick.
The rear facade is nearly symmetrically arranged and in its detailing much simpler than the front facade. The wide central axis is formed by the alignment of the columns under the broad balcony, which corresponds with the base of a triangular blind opening in the gable top. In the rear facade is a memorial stone with the inscription PETRUS DE VRIES / 9 Mei 1871. //.
In the first storey among other things two arched six-pane windows and in the centre a door with a wide three-step concrete stoop. On the stoop four iron columns, which support the wooden balcony; wooden balustrade. On the balcony two arched porte brisées with glass panels and in the centre an arched six-pane window. On either side of the balcony a small T-window with a drum field, closed by a roller shade, whose alignment is adapted to the roof slope.
In the western side facade three arched T-windows and two arched blind openings, all linked by a yellow brick band; above the denticulated frieze five horizontal rectangular mouldings, of which the central one with a window frame.
The INTERIOR of the residential house has a classical layout: a hallway in the centre and rooms on either side. Among the valuable interior components are: the hallway with moulded panel doors of the rooms, the stucco ceiling with ornament, rooms with shutters in day-space cupboards, stucco ceiling with ornaments, plastered chimney breasts. On the upper floor are among other things fine coffered stucco ceilings with ornaments.
The CARRIAGE HOUSE consists of one storey and a roof space with high-raised parapet wall, and is built of brown brick on a rendered plinth; the front facade is enlivened by roller courses of yellow brick for arch eyebrows, bands and mouldings in the front and rear facades and on the corner pilasters. The storeys are separated all around by a yellow brick roller course.
The carriage house is covered by a shallow-pitched gabled roof and is tiled with black glazed Tuile de Nord tiles. The wind vanes on the front and rear are openwork sawn; at the ridge corners stands a small finial with wrought-iron ridge pieces.
In the front facade stable doors with cast-iron door grilles, with horse heads on the central panel and diamond-head panels; on the upper storey a semicircular light opening (now closed). The eastern side facade is nearly unartículated; two semicircular stable windows and a window with theft bars. In the rear facade only a semicircular curved window on the attic storey. In the western side facade, partially against the residential house, a door with fanlight, an arched window and a window with theft bars.
Valuation
The residential house with consulting rooms and attached carriage house in Artisanal-traditional building style under the influence of Chalet style from 1871 was perhaps designed by J. Swart from Arum and/or built by the local builder H. Wouda. The residential house and carriage house is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as an example of an eclectic building with Chalet style influence in Friesland;
- on account of the high-quality aesthetic quality of the design and detailing;
- on account of the distinctive use of materials and ornamentation;
- as an essential component of a larger whole within the boundaries of the protected village scene: namely the construction of the street facade on the south side with notable and merchant houses of which it forms the termination,
- on account of the architectural integrity of the exterior and interior;
- on account of the architectural integrity of the carriage house attached and adapted to match the style.
Nearby in the register
- Woonhuis, Sibadawei 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Foarbuorren 13Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Foarbuorren 2Woonhuisunder 1 mi
- Tuin, Tsjerkebuorren bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.