Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Poststraat 30
Stadskanaal, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Poststraat 30, 9501 ER Stadskanaal
- Place
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.99225, 6.94542
- Monument number
- 516259
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 10 Stadskanaal, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gereformeerde KERK, in 1909 gebouwd ter vervanging van een te klein geworden zaalkerk van de Afgescheidenen uit 1845. Aannemer/architect bij de bouw was C. Linzel. Linzel gaf de kerk een kruisvormige plattegrond en een Eclectisch uiterlijk. In 1912 werd naast de kerk een nieuwe pastorie gebouwd; deze is in de jaren tachtig afgebroken. De kerk werd in 1952 aan de achterzijde uitgebreid met een aanbouw waarin vergaderlokalen werden ondergebracht. In 1980 is de kerk gerestaureerd, waarbij de banken, de kansel en de vloeren onder meer zijn vervangen. Het orgel is in 1886 gebouwd door orgelmaker J. Doornbos voor de Ebbingekerk in Groningen. In 1909 werd dit orgel met front overgebracht naar de kerk in Stadskanaal. Volgens overlevering zou het bovendeel van het front afkomstig zijn van het voormalig Lohman-orgel (1820) van de Hervormde kerk te Noordlaren. Het orgel zelf valt buiten de bescherming van rijkswege.
De kerk is teruggerooid gelegen aan het Stadskanaal en heeft een voorplein, dat vroeger werd omsloten door een ijzeren hek.
Omschrijving
Gereformeerde KERK met kruisvormige plattegrond, opgetrokken in een rode baksteen op een trasraam van gesinterde klinkers, afgezet met een geglazuurde rand. Het samengestelde zadeldak heeft een pannendak (niet origineel) en een goot op gemetselde klossen met eronder een muizentandfries. De vier topgevels hebben alle een gepleisterde afdekrand en een decoratieve tuit, met uitzondering van die aan de voorzijde; deze heeft een zich verjongende toren op vierkante grondslag met aan alle zijden een keperboogvormige beëindiging en bekroond door een zeshoekige spits, gedekt met leien en windwijzer in top. De toren heeft op de eerste laag een rondboogfries en aan de beide zijkanten een smal venster met gepleisterde latei en aan de voorzijde een drielichtvenster onder gepleisterde lateien boven twee spitsbogen; op de tweede laag vier spitsboogvormige galmgaten en vier driehoekige vlakken. De gevels worden geleed door gemetselde steunberen met gepleisterde hoekstukken, en door glas-in-lood spitsboogvensters met gemetselde tracering en gepleisterde aanzetstenen, en schuin aflopende gepleisterde onderdorpels. De steunberen hebben gietijzeren ontluchtingsroosters vervaardigd door: "Mayward brothers, Union Street, Boroughs". (voorzover leesbaar.) De voorgevel (zuidwest) heeft vier doorgetrokken gemetselde pijlers met gepleisterde bekroning, een klimmend spitsboogfries met gepleisterde accenten en ter hoogte van de dakgoot een gepleisterde band met metselwerk ertussen. Midden in de voorgevel de hoofdentree in een iets uitgebouwd portaal met tuitgevel en schouders. De entree bestaat uit een dubbele, licht getoogde houten deur met decoratieve ijzeren gehengen onder een drieruits spitsboogvormig bovenlicht met glas-in-lood, binnen een omlijsting van gelaagde spitsbogen; een natuurstenen stoep (twee treden). Boven de entreepartij en aan weerszijden ervan een spitsboogvenster; in het trasraam twee uitgespaarde gemetselde rechthoekige vlakken.
De zuidoostgevel heeft twee spitsboogvensters; de noordwestgevel twee spitsboogvensters en een dubbele, licht getoogde deur met spitsboogvormig bovenlicht met glas-in-lood en een gemetselde stoep. De beide topgevels van het dwarsschip hebben gepleisterde gevelbanden; beganegronds een deur met spitsboogvormig bovenlicht onder een spitsboog met gepleisterde aanzetstenen en vier kleine spitsboogvensters met glas-in-lood; op de verdieping een groot drielicht spitsboogvenster met tracering en glas-in-lood; aan de zuidwestzijde van het dwarsschip, links en rechts twee spitsboogvensters; aan de noordoostzijde links twee dichtgemetselde spitsboogvensters en rechts een dichtgemetseld spitsboogvenster en een houten brandtrap met spitsboogvormige deur op de verdieping.
De topgevel aan de achterzijde (noordoost) heeft gepleisterde gevelbanden en een dichtgemetseld drielichtvenster; aan de noordwestzijde een dubbele, licht getoogde deur met spitsboogvormig bovenlicht met glas-in-lood. Aan de achterzijde zijn jongere aanbouwen gebouwd die buiten de bescherming van rijkswege vallen.
In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: in de drie armen de houten galerijen; het houten tongewelf met ronde gietijzeren ontluchtingsroosters en trekstangen, steunend op houten consoles met vogelkopmotief; de houten orgelkas met florale motieven en palmetten met als bekroning twee bazuinblazende engelen, een davidsbeeld en twee vlampotten.
Waardering
Gereformeerde KERK van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een dorpskerk met kruisvormige plattegrond uit 1909
- als voorbeeld van een voormalige kerk van de Afgescheidenen
- vanwege de mengeling van opvallende pleisterwerkdecoraties en neogotische elementen
- vanwege redelijke mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging aan het Stadskanaal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Reformed CHURCH, built in 1909 to replace a hall church of the Secessionists from 1845 that had become too small. The contractor/architect for the construction was C. Linzel. Linzel gave the church a cruciform ground plan and an Eclectic appearance. In 1912 a new parsonage was built next to the church; this was demolished in the eighties. The church was extended in 1952 on the rear side with an annexe in which meeting rooms were housed. In 1980 the church was restored, during which the pews, the pulpit and the floors were replaced, among other things. The organ was built in 1886 by organ builder J. Doornbos for the Ebingekerk in Groningen. In 1909 this organ with its front was transferred to the church in Stadskanaal. According to tradition, the upper part of the front would originate from the former Lohman organ (1820) of the Reformed church in Noordlaren. The organ itself falls outside the protection of national heritage status.
The church is situated with its gable end facing the Stadskanaal and has a forecourt, which was formerly enclosed by an iron fence.
Description
Reformed CHURCH with cruciform ground plan, built in red brick on a base course of sintered clinkers, bordered with a glazed edge. The composite gabled roof has a tile roof (not original) and a gutter on mortared corbels with below it a sawtooth frieze. The four gable ends all have a rendered coping and a decorative spout, with the exception of that at the front; this has a tapering tower on a square base with on all sides a herringbone arch termination and crowned by a hexagonal spire, covered with slate and a weathervane at the top. The tower has on the first storey a round arch frieze and on both sides a narrow window with rendered lintel and at the front a three-light window under rendered lintels above two pointed arches; on the second storey four pointed arch-shaped sound holes and four triangular panels. The facades are articulated by mortared buttresses with rendered corner pieces, and by stained glass pointed arch windows with mortared tracery and rendered setting stones, and sloping rendered sills. The buttresses have cast iron ventilation grilles made by: "Mayward brothers, Union Street, Boroughs". (as far as legible.) The front facade (southwest) has four through-going mortared pillars with rendered crowning, a climbing pointed arch frieze with rendered accents and at the level of the eaves gutter a rendered band with masonry in between. In the centre of the front facade the main entrance in a slightly projecting portals with spout gable and shoulders. The entrance consists of a double, slightly arched wooden door with decorative iron hinges under a three-pane pointed arch-shaped fanlight with stained glass, within a surround of layered pointed arches; a natural stone step (two treads). Above the entrance area and on either side of it a pointed arch window; in the base course two recessed mortared rectangular panels.
The southeast facade has two pointed arch windows; the northwest facade two pointed arch windows and a double, slightly arched door with pointed arch-shaped fanlight with stained glass and a mortared step. The two gable ends of the transept have rendered facade bands; on the ground floor a door with pointed arch-shaped fanlight under a pointed arch with rendered setting stones and four small pointed arch windows with stained glass; on the upper storey a large three-light pointed arch window with tracery and stained glass; on the southwest side of the transept, left and right two pointed arch windows; on the northeast side left two bricked-up pointed arch windows and right a bricked-up pointed arch window and a wooden fire escape with pointed arch-shaped door on the upper storey.
The gable end at the rear (northeast) has rendered facade bands and a bricked-up three-light window; on the northwest side a double, slightly arched door with pointed arch-shaped fanlight with stained glass. At the rear younger annexes have been built which fall outside the protection of national heritage status.
In the INTERIOR the following are noteworthy: in the three arms the wooden galleries; the wooden barrel vault with round cast iron ventilation grilles and tie rods, resting on wooden consoles with bird's head motif; the wooden organ case with floral motifs and palmettes crowned with two trumpet-blowing angels, a figure of David and two flame vases.
Valuation
Reformed CHURCH of general importance for reasons of cultural and architectural historical value
- as an example of a village church with cruciform ground plan from 1909
- as an example of a former church of the Secessionists
- because of the combination of striking rendered work decorations and neo-gothic elements
- because of a reasonable degree of integrity of the exterior and parts of the interior
- because of its landmark position on the Stadskanaal.
Nearby in the register
- Directeurswoning, Drouwenerstraat 4Dienstwoningunder 1 mi
- Winkelwoning, Handelsstraat 59Werk-woonhuisunder 1 mi
- JulianaparkTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Woonhuis, Handelsstraat 17Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.