Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vijfde Verlaat/Stenenverlaat
Musselkanaal, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Schutsluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1851
- Address
- Sluisstraat bij 149, 9581 JH Musselkanaal (Stadskanaal 20)
- Place
- Musselkanaal
- Municipality
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.93742, 7.00476
- Part of complex
- 516245
- Monument number
- 516248
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Complex bestaande uit een SCHUTSLUIS, een OPHAALBRUG en een SLUISWACHTERSWONING. Het Vijfde Verlaat, Tweede Musselverlaat of Stenenverlaat werd aangelegd in 1851 in opdracht van de stad Groningen (stadsbezitting). De schutsluis met ophaalbrug was oorspronkelijk een enkelvoudige sluis, aangelegd door aannemer H.K. Smaal uit Farmsum. De sluis werd in 1917 aan de Sluiskadezijde uitgebreid met een tweede sluiskom en ophaalbrug in verband met de toename van het scheepsverkeer. De sluis is in de loop der tijd vernieuwd op onderdelen. De ophaalbrug aan de kadezijde is qua vorm verwant aan de ophaalbrug aan de straatzijde en stamt uit de jaren zestig. Het houten materiaalhokje en het gemaal, gelegen op de dam, zijn na-oorlogs en komen samen met de ophaalbrug uit de jaren zestig voorlopig wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De sluiswachterswoning stamt uit omstreeks 1864 en is gebouwd in een Ambachtelijk-traditionele bouwtrant. In 1952 werd de indeling van de plattegrond gewijzigd en werden twee vensters in de rechter zijgevel geplaatst. In 1960 werd een nieuwe dakkapel geplaatst en in 1984 werd een nieuwe houten garage gebouwd, die op korte termijn wordt afgebroken. Momenteel doet het pand dienst als woonhuis. De nieuwe aanbouw aan de achterzijde en de houten garage komen wegens te geringe ouderdom en te weinig architectuurhistorische kwaliteit niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De woning is gelegen op de hoek van de Floralaan en de Sluisstraat. De sluis is gelegen tegenover de woning.
Omschrijving
SCHUTSLUIS, bestaande uit twee bovenhoofden, twee benedenhoofden en twee schutkolken, met OPHAALBRUG.
De beide schutkolken hebben gemetselde wanden, de kom aan de Sluiskadezijde afgezet met hoekstaal, en worden gescheiden door een gemetselde dam; ijzeren bolders; dichtgemetelde rondbogen (oude kom).
Boven- en benedenhoofd van de kleine schutkolk (straatzijde), oorspronkelijk aangelegd in 1851, hebben gemetselde sluiswanden met granieten dekstenen. In het bovenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen. In het benedenhoofd vernieuwde houten puntdeuren waarin ijzeren schuiven met gelaste ijzeren leuningen van hoekstaal en bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen.
Boven- en benedenhoofd van de grote schutkolk (kadezijde), aangelegd in 1917, hebben gemetselde sluiswanden met dekstenen van basaltlava. In het bovenhoofd houten puntdeuren met gelaste ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen. In het benedenhoofd een horizontale schuifdeur van gegalvaniseerd staal (jaren zestig) met ijzeren rolmechaniek en spoorstaaf; dubbele schotbalksponningen.
De OPHAALBRUG en de brug die stamt uit de jaren zestig zijn niet in het verlengde van elkaar geplaatst.
De geklonken ijzeren OPHAALBRUG aan de straatzijde heeft een wegdek van plaatstaal op INP hoofd- en tussenliggers. Aan weerszijden van de brug leuningen van hoek- en I-profielen en kettingen. De hameipoort bestaat uit twee stalen I-profielen, met schoren van hoekstaal, verbonden middels een dwarsligger. De balans is geconstrueerd van stalen vakwerkliggers (I-profiel) en is met kettingen verbonden met het wegdek.
De ophaalbrug (niet beschermd) aan de kadezijde is qua vorm verwant aan de ophaalbrug aan de straatzijde en stamt uit de jaren zestig.
Waardering
Dubbele schutsluis met dubbele ophaalbrug van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde:
- als voorbeeld van een van oorsprong negentiende eeuwse enkele schutsluis, waarvan in de jaren tien van de twintigste eeuw een dubbele sluis is gemaakt
- vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen
- vanwege de vrij zeldzame stalen schuifdeur
- vanwege de historisch-functionele relatie met de andere schutsluizen in het kanaal
- vanwege de markante en beeldbepalende ligging in het Musselkanaal
- vanwege de herinnering aan de veenafgravingen en bloeiende scheepvaart.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Complex consisting of a LOCK CHAMBER, a LIFTING BRIDGE and a LOCK KEEPER'S HOUSE. The Fifth Verlaat, Second Musselverlaat or Stenenverlaat was constructed in 1851 on the orders of the city of Groningen (city property). The lock chamber with lifting bridge was originally a single lock, constructed by contractor H.K. Smaal from Farmsum. The lock was expanded in 1917 on the Sluiskade side with a second lock chamber and lifting bridge due to the increase in ship traffic. The lock has been renewed in parts over time. The lifting bridge on the quay side is similar in form to the lifting bridge on the street side and dates from the 1960s. The wooden materials shed and the pumping station, located on the dam, are post-war and together with the lifting bridge from the 1960s do not currently qualify for protection by national authorities due to insufficient age. The lock keeper's house dates from around 1864 and was built in a Crafts-traditional building style. In 1952 the layout of the floor plan was altered and two windows were placed in the right side gable. In 1960 a new roof dormer was installed and in 1984 a new wooden garage was built, which will be demolished in the short term. Currently the building serves as a residence. The new extension on the rear and the wooden garage do not qualify for protection by national authorities due to insufficient age and inadequate architectural-historical quality. The house is located at the corner of Floralaan and Sluisstraat. The lock is located opposite the house.
Description
LOCK CHAMBER, consisting of two upper gates, two lower gates and two lock basins, with LIFTING BRIDGE.
Both lock basins have masonry walls, the basin on the Sluiskade side finished with angle iron, and are separated by a masonry partition wall; iron bollards; sealed round arches (old basin).
Upper and lower gates of the small lock basin (street side), originally constructed in 1851, have masonry lock walls with granite cap stones. In the upper gate wooden pointed gates with iron railings of angle iron and iron operating mechanism; double sill-beam grooves. In the lower gate renewed wooden pointed gates with iron slides with welded iron railings of angle iron and operating mechanism; double sill-beam grooves.
Upper and lower gates of the large lock basin (quay side), constructed in 1917, have masonry lock walls with cap stones of basalt lava. In the upper gate wooden pointed gates with welded iron railings of angle iron and iron operating mechanism; double sill-beam grooves. In the lower gate a horizontal sliding gate of galvanised steel (1960s) with iron roller mechanism and guide rail; double sill-beam grooves.
The LIFTING BRIDGE and the bridge dating from the 1960s are not placed in line with each other.
The riveted iron LIFTING BRIDGE on the street side has a deck of plate steel on INP main and intermediate beams. On both sides of the bridge railings of angle and I-profiles and chains. The hameipoort consists of two steel I-profiles, with braces of angle iron, connected by means of a cross beam. The balance is constructed of steel truss beams (I-profile) and is connected with chains to the deck.
The lifting bridge (not protected) on the quay side is similar in form to the lifting bridge on the street side and dates from the 1960s.
Valuation
Double lock chamber with double lifting bridge of general importance for reasons of cultural-historical and urban design value:
- as an example of originally a nineteenth-century single lock chamber, of which a double lock was made in the 1910s
- for its typological rarity in the province of Groningen
- for the relatively rare steel sliding gate
- for the historical-functional relationship with the other lock chambers in the canal
- for its striking and image-defining location in the Musselkanaal
- for the memory of peat excavations and flourishing shipping.
Nearby in the register
- Sluiswachterswoning (C), Sluisstraat 149Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 9Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Schoolgebouw, Marktstraat 43Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Boerderij(M1), Zuiderdiep 385Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.