Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal, Korte Maatsweg 5
Eemnes, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Korte Maatsweg 5, 3755 PK Eemnes
- Place
- Eemnes
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.24774, 5.30285
- Part of complex
- 516167
- Monument number
- 516168
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Het ten zuiden van de Eemnesser Vaart, tegen de westelijke zomerdijk van de Eem gelegen elektrisch GEMAAL uit 1921 en staat in een gebouw uit 1883 en is opgetrokken op een T-vormige plattegrond. De betonnen in- en uitlaten alsmede de elektrische pompen in de kelder vallen buiten de bescherming. De verschillende typen vensters hebben een stalen roedenverdeling. Het hoofdvolume telt één bouwlaag, aan de westzijde met kelder, tussen tuitgevels onder een met gesmoorde Hollandse pannen gedekt zadeldak. Tegen het hoofdvolume zijn aan de noord- en zuidzijde in 1921 aanbouwen gezet van één bouwlaag onder plat dak ter plaatse van de schoepenraderen van het stoomgemaal. Deze hebben een gecementeerd fries boven en langs de vensters. De gevels van het hoofdvolume zijn bepleisterd en witgeschilderd, met uitzondering van de noordgevel en de strekken.
De voorgevel of oostgevel is symmetrisch ingedeeld en bevat twee hooggeplaatste zesruits vensters onder getoogde strek.
De westgevel aan de Eemnesser Vaart bevat twee vierruitsvensters.
De zuidgevel vertoont links onderaan bouwsporen van dichtgezette getoogde openingen ten behoeve van de oorspronkelijke waterinlaat. De gevel heeft links op dijkniveau twee kleine getoogde vensters. In het midden is een deur gezet, bereikbaar middels een toog, voorzien van een trap met stenen balustrade. Rechts is hiertegen een aanbouw onder plat dak gezet met in de voor- en zijgevels diverse vensters.
De noordgevel heeft links een aanbouw onder plat dak met twee kleine vensters en een groot roedenvenster. Rechts hiervan bevat de gevel een niet oorspronkelijke deur en twee kleine getoogde vensters.
Het interieur van het gemaal telt twee ruimten met een niveauverschil tussen beide. Het verhoogd gelegen westelijke vertrek bevatte oorspronkelijk de kolenopslag.
De oostelijke ruimte is vanuit de hoofdentree bereikbaar middels een houten trap. Het interieur bevat een tweetal pompen, fabrikaat Pannevis te Utrecht, alsmede twee draaistroommotoren van Smit uit Slikkeveer. In het midden tegen de westelijke wand staat een schakelbord. Rechts daarvan is een herdenkingsplaquette van de elektrificatie aangebracht.
In de ruimte staat een potkachel. De werkbank bevindt zich tegen de oostgevel van het hoofdvolume.
De kap heeft een balkenplafond met webvormig aangebrachte ijzeren trekstangen en de aanbouwen worden ondersteund door een gietijzeren zuil die een geklonken H-balk draagt.
De wanden hebben een lambrisering gedecoreerd met sjabloon-patronen. In de westwand bevindt zich een uitsparing ten behoeve van de verbindingsstang tussen stoommachine en de ketel.
Waardering
Het gemaal is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een herkenbaar bewaard gebleven elektrisch gemaal uit 1921, als vervanger van een stoomgemaal uit 1883 en omgebouwd tot een elektrisch gemaal. Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een herkenbaar bewaard gebleven elektrisch gemaal. Tevens van historische waarde vanwege de machinerieën alsmede van situationele waarde in relatie tot de schutsluis en landschappelijke waarde in relatie tot de polder.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The electrical PUMPING STATION located south of the Eemnesser Vaart, against the western summer dike of the Eem, dates from 1921 and is housed in a building from 1883, erected on a T-shaped floor plan. The concrete inlet and outlet pipes as well as the electric pumps in the basement fall outside the protection. The various types of windows have steel glazing bars. The main volume comprises one storey, on the west side with basement, between spout gables beneath a gabled roof covered with brushed Dutch tiles. Against the main volume, on the north and south sides, extensions of one storey with flat roofs were added in 1921 at the location of the paddle wheels of the steam pumping station. These have a cemented frieze above and along the windows. The facades of the main volume are plastered and whitewashed, with the exception of the north facade and the stretches.
The front facade or east facade is symmetrically arranged and contains two high-set six-pane windows beneath arched lintels.
The west facade on the Eemnesser Vaart contains two four-pane windows.
The south facade shows on the left below building traces of blocked-up arched openings for the original water inlet. The facade has on the left at dike level two small arched windows. In the middle a door is positioned, accessible via an arch, provided with a staircase with stone balustrade. To the right an extension with flat roof is placed here with various windows in the front and side facades.
The north facade has on the left an extension with flat roof with two small windows and a large pane window. To the right of this the facade contains a non-original door and two small arched windows.
The interior of the pumping station comprises two rooms with a level difference between them. The raised western room originally contained the coal storage.
The eastern room is accessible from the main entrance via a wooden staircase. The interior contains two pumps, manufactured by Pannevis in Utrecht, as well as two three-phase motors from Smit in Slikkeveer. In the middle against the western wall stands a switchboard. To the right of it a commemorative plaque of the electrification has been mounted.
In the room stands a pot-stove. The workbench is situated against the east facade of the main volume.
The roof has a beam ceiling with web-arranged iron tie rods and the extensions are supported by a cast-iron column that carries a riveted H-beam.
The walls have wainscoting decorated with stencil patterns. In the west wall there is a recess for the connecting rod between steam engine and boiler.
Valuation
The pumping station is of general importance for its cultural-historical value as an example of a recognisably well-preserved electrical pumping station from 1921, as replacement of a steam pumping station from 1883 and converted into an electrical pumping station. Of architectural-historical value as an example of a recognisably well-preserved electrical pumping station. Also of historical value for its machinery and of situational value in relation to the sluice and landscape value in relation to the polder.
Nearby in the register
- Sluis, Korte Maatsweg bij 5Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Archeologie, EembruggeArcheologie1 mi
- Werk-woonhuis, Wakkerendijk 9Werk-woonhuis2 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 1Woonhuis2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.