Rijksmonumentenregister · Netherlands
Synagoge, Samuel Aardewerksteeg 11
Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Synagoge
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1800 - 1850
- Address
- Samuel Aardewerksteeg 11, 2406 DZ Alphen aan den Rijn
- Place
- Alphen aan den Rijn
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12913, 4.66387
- Monument number
- 516139
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 1" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De SYNAGOGE dankt haar huidige aanzien aan een ingrijpende verbouwing in 1896 als gevolg van een brand in het bestaande gebouw, dat waarschijnlijk in oorsprong uit de eerste helft van de negentiende eeuw dateerde. Het ontwerp van de verbouwing werd gemaakt door de Alphense architect J. Hengeveld jr. Na de Tweede Wereldoorlog is de synagoge als kerk in gebruik genomen door de Remonstrantse Gemeente. Het oorspronkelijke interieur met thorakast, lambrisering en balkon is echter nagenoeg bewaard gebleven, evenals een deel van de oorspronkelijke inventaris die tijdens de oorlog onder de vloer was verstopt. De grootste kandelaar die in 1980 is gevonden, de Chanoeka, is aan Israël geschonken. De aanbouw aan de zuidgevel met nieuwe entreepartij dateert uit omstreeks 1970 en is voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Eenvoudig rechthoekig pand van één bouwlaag, opgetrokken in rode baksteen onder een schilddak met gesmoorde kruispannen. In de langsgevels ijzeren spitsboogvensters met roedenverdeling en visgraattracering in de koppen. De oorspronkelijke dubbele deur onder een spitsboogvormig bovenlicht is door de aanbouw aan het zicht onttrokken. In het nieuwe portaal naast de deur een gevelsteen met vermelding van de namen van de bestuursleden en de inwijding van het gebouw op 8 november 1896. In de kopse gevel twee ijzeren rondboogvensters met helder, blauw en rood glas in een sierroedenverdeling waarin een Davidsster is verwerkt, die ook terugkomt in het roosvenster in de geveltop. In de andere geveltop een identiek roosvenster.
INTERIEUR Het oorspronkelijke interieur uit 1896 is nagenoeg in oorspronkelijke staat bewaard gebleven met onder meer een rijk uitgevoerde uitgebouwde thorakast, de houten paneellambrizering, de banken, het vrouwenbalkon en het tongewelf. De thorakast in de oostwand heeft een dubbele paneeldeur tussen gemarmerde kolommen onder een houten lijst met fronton; boven het fronton een houten bord met Hebreeuwse tekst voorzien van een kroon en geflankeerd door twee zinken siervazen. Rondom is een houten lambrisering met kraalprofielen en spitsbogen aangebracht. De zijgevels zijn voorzien van houten gemarmerde muurstijlen, waaronder zich lange banken bevinden, met genummerde zitplaatsen, tussenschotjes en opklapbare zittingen met bergruimte. In de hoeken zijn kleine banken aangebracht met houten schotten ter afscheiding; schotten zijn voorzien van deurtjes en opklapbare lessenaars. Op twee gemarmerde kolommen is het vrouwenbalkon geplaatst; balkon met houten borstwering met panelen en een hekwerk met smalle gietijzeren spijlen, eveneens voorzien van opklapbare lessenaars. Onder het balkon bevindt zich een rondboog vormige toegang tot het smalle voorportaal, waaraan tevens de deur naar de vroegere 'mikwè', het rituele bad, grenst.
Waardering
De synagoge is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde te weten de oorspronkelijke functie en als uitdrukking van ontwikkelingen in het geestelijke leven in Nederland in de periode 1850-1940 en als herinnering aan de Joodse gemeenschap in Alphen van voor de Tweede Wereldoorlog.
De synagoge met bijbehorend interieur is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde te weten de herkenbare typologie en aan de neogotiek verwante bouwstijl, kenmerkend voor kleine plattelandssynagogen.
Het pand is in hoge mate gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering, een deel van het oorspronkelijke interieur is bewaard gebleven.
Dergelijke kleine en gaaf bewaard gebleven synagogen zijn een zeldzaamheid in Nederland.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The SYNAGOGUE owes its present appearance to a major alteration in 1896 as a result of a fire in the existing building, which probably dated in origin from the first half of the nineteenth century. The design of the alteration was made by the Alphen architect J. Hengeveld jr. After the Second World War the synagogue was taken into use as a church by the Remonstrant Community. However, the original interior with Torah ark, wall panelling and gallery has been almost entirely preserved, as has part of the original furnishings which were hidden under the floor during the war. The largest candelabrum, found in 1980, the Hanukkah, was given to Israel. The extension to the south facade with new entrance section dates from around 1970 and is of secondary importance to the protection.
Description
Simple rectangular building of one storey, built in red brick under a hipped roof with suppressed cross tiles. In the long facades iron pointed-arch windows with glazing bars and herringbone tracery in the heads. The original double door under a pointed-arch fanlight is hidden from view by the extension. In the new entrance hall next to the door a facade stone with mention of the names of the board members and the inauguration of the building on 8 November 1896. In the end facade two iron round-arch windows with clear, blue and red glass in ornamental glazing bars in which a Star of David is incorporated, which also appears in the rose window in the gable top. In the other gable top an identical rose window.
INTERIOR The original interior from 1896 has been preserved in almost original condition with, among other things, a richly executed built-out Torah ark, the wooden panel wall panelling, the benches, the women's gallery and the barrel vault. The Torah ark in the east wall has a double panel door between marbled columns under a wooden cornice with pediment; above the pediment a wooden board with Hebrew text provided with a crown and flanked by two zinc ornamental vases. Around it is a wooden wall panelling with beading profiles and pointed arches. The side facades are provided with wooden marbled wall pilasters, under which are long benches with numbered seats, dividing partitions and fold-up seating with storage space. In the corners small benches are provided with wooden partitions for separation; partitions are provided with little doors and fold-up reading desks. The women's gallery is placed on two marbled columns; gallery with wooden breastwork with panels and a balustrade with narrow cast-iron balusters, likewise provided with fold-up reading desks. Under the gallery is a round-arch shaped entrance to the narrow entrance hall, to which also the door to the former 'mikwè', the ritual bath, adjoins.
Valuation
The synagogue is of general importance on account of its cultural-historical value namely the original function and as an expression of developments in spiritual life in the Netherlands in the period 1850-1940 and as a memorial to the Jewish community in Alphen from before the Second World War.
The synagogue with associated interior is of general importance on account of its architectural-historical value namely the recognizable typology and building style related to neo-gothic, characteristic of small rural synagogues.
The building is in excellent condition in main form, material use and detailing, part of the original interior has been preserved.
Such small and well-preserved synagogues are a rarity in the Netherlands.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rijnkade 5Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rijnkade 6Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rijnkade 11Woonhuisunder 1 mi
- Kapel, Julianastraat bij 69Kapelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.