Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stationsgebouw, Stationsweg 57
Lisse, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Function
- Stationsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904 - 1905
- Address
- Stationsweg 57, 2161 AM Lisse (and others)
- Place
- Lisse
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.27633, 4.53737
- Monument number
- 516111
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 17 Leiden, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig, in opdracht van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij gebouwd stationscomplex aan het traject Leiden-Haarlem. Het bij een spoorwegovergang staande STATIONSGEBOUW is gebouwd in 1904-1905, waarschijnlijk naar een ontwerp van de architect D.A.N. Margadant, die elders in het land vergelijkbare stationsgebouwen in een aan de Art Nouveau verwante stijl heeft gebouwd en van ca.1870 tot 1909 bij de H.IJ.S.M. als architect en opzichter werkzaam was. Kenmerkend voor het station in Lisse is de ver doorgevoerde asymmetrie en het afwisselende materiaalgebruik (baksteen, natuursteen en houtwerk).
Door tegenwerking van landgoedeigenaren was de H.IJ.S.M. genoodzaakt om het station te bouwen op enige afstand afstand van Lisse, in het gehucht Halfweg. Het gebouw was voorzien van wachtruimtes der eerste en tweede klasse, een plaatskaartenkantoor met loketten en een bovenwoning voor de stationschef. Door de grote afstand tussen Lisse en het station werd er te weinig gebruik van gemaakt door reizigers, waardoor het in 1945 als halteplaats uit de dienstregeling werd geschrapt. Daarna diende het station nog jarenlang onder de naam 'Lisse-Keukenhof' als stopplaats gedurende het bollenseizoen. In 1995 kreeg het voormalige stationsgebouw een horecafunctie met behoud van de karakteristieke elementen aan het exterieur en in het interieur.
Omschrijving
Vanuit een langwerpige plattegrond in baksteen opgetrokken, asymmetrisch en uit drie bouwdelen samengesteld stationsgebouw met een hoog opgaande middenpartij (twee bouwlagen) onder een met bouletpannen gedekt wolfdak en twee eenlaagse vleugels onder schilddak met "uilebord", eveneens gedekt met bouletpannen. Middels een poort is het gebouw verbonden aan een op rechthoekige grondslag opgetrokken bakstenen privaatgebouwtje van één bouwlaag onder een met bouletpannen gedekt schilddak met gemetselde schoorstenen op de nokeinden. De gevels worden geleed door (samengestelde) venster- en deurpartijen met roeden en beëindigd door iets uitkragende gootlijsten op klampen; gevelaccenten en details van natuursteen, onderdorpels van geglazuurde tegeltjes met hardstenen hoekstenen.
Gevel aan wegzijde heeft in de middenrisaliet een excentrisch geplaatste entree in een grotendeels open portiek met hardstenen trap, opening aan voorzijde met segmentboog in natuurstenen latei en een vierlicht met roedenverdeling, eveneens onder natuurstenen latei; aan de zijkant van portiek een borstwering van natuursteen met gemetselde balusters onder een opening met segmentboog in natuurstenen latei en tweelicht met roedenverdeling en latei als die in de voorgevel. De toegangsdeur met roeden in het deurraam staat tussen een afgeknotte rondboog vormende zij- en bovenlichten met roedenverdeling. Boven de entree een loggia met vierkante gevelopening met een rand van geglazuurde grès en een rechte strek met hardstenen aanzetstenen; in de loggia een gewijzigd venster en deur. Links van de entree een vensteras met een rechtgesloten keldervenster met diefijzers onder een hardstenen latei en een segmentboogvormige ontlastingsboog; daarboven een hoog in de gevel staand tweelicht met gemetselde middenstijl, onderdorpel van groen geglazuurde grès en hardsteen en bovenramen met roedenverdeling onder hardstenen latei en segmentboogvormige scheiboog; hier pal boven een identiek venster onder strekken met hardstenen sluit- en aanzetstenen; in het dakschild een dakkapel met tweeruits-venster en lessenaardak.
Afgesnoten linker hoek van de risaliet met een onder een tromp staand venster als die in de linker travee van de voorgevel. In de zuidelijke kopgevel, tussen de afgesnoten hoek en de oorspronkelijk voor goederenopslag dienende zuidvleugel, een toegangsdeur naar de bovenwoning, die staat boven een trapje van gele baksteen. Verder een klein verdiepingsvenster, een tweelicht op de zolderverdieping en een bord met de aanduiding 'LISSE-KEUKENHOF'.
De eenlaagse zuidvleugel onder een door korbelen gesteund dakoverstek heeft aan de straatzijde een voor een laad- en losdeur geplaatst bord tussen hardstenen hoekstenen en een segmentboog met zandstenen aanzetstenen; in de zuidelijke kopgevel een breed, drie-delig venster met roedenverdeling en in de dakpunt een "uilebord" met roedenverdeling; de spoorzijde heeft een dubbele deur met stolpnaald onder segmentboog met zandstenen aanzetstenen. De deuren staan tussen afgeronde hoeken met hardstenen hoekstenen aan de onderkant. De lekdorpel boven de deur is voorzien van een waterhol.
De aansluitende hoog opgaande middenpartij aan de spoorzijde met nieuw opgemetselde uitbouw, waarin drie deuren onder vierruits bovenlichten. De vensters in de ondiepe zijgevels van deze uitbouw zijn voorzien van roedenverdeling in de onderramen. Links hiervan een eveneens tussen zij- en bovenlichten met roedenverdeling geplaatste deur (tussen het perron en en het voormalige kantoorgedeelte), hierboven een tegeltableau met 'LISSE' en op de woonverdieping een grote, zesruits-vensterpartij en een kleiner venster; in het dakschild een gemetselde schoorsteen en een dakkapel met tweeruits-venster onder een lessenaardakje. De noordelijk kopgevel van de verdieping met gepleisterde velden in een top met vakwerk en een tweelicht met roedenverdeling in de bovenramen.
De eenlaagse noordvleugel heeft aan spoorzijde twee entreeparijen voor de wachtkamers van de tweede (links) en de eerste klasse (rechts), die identiek zijn aan de entreepartij in de hoog opgaande middenpartij; in het dakschild een waarschijnlijk toegevoegde dakkapel met plat dak. Blinde kopgevel met 'Lisse' in geschilderde letters; in het dakschild een "uilebord" met roedenverdeling en glas. De gevel aan wegzijde heeft twee grote vensters met roedenverdeling onder rechte strekken met aanzetstenen. Het onderste deel van het linker venster is dichtgemetseld. Tussen de vleugel en de risaliet een onder natuurstenen tromp staande afgesnoten hoek met een venster per bouwlaag.
Het privaatgebouwtje heeft aan de zuidzijde een open loggia die met houtwerk is afgewerkt.
INTERIEUR Het interieur is in vrijwel oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Achter de entree en evenwijdige met de weg lopende gang met tegelvloer.
Gangwanden tot ca. anderhalve meter hoogte bekleed met tegels, waarvan de boven- en onderranden zijn voorzien van gesjabloneerde decors. De bovenste delen van de wanden zijn gestuct en geleed door houten regels. Afgeknotte rondboog-gangbogen van gele verblendsteen met kwarthol-profiel en zware hardstenen sluitstenen, versierd met uitgehakte, gestileerde bolbloemen. Entree met geprofileerde kozijnen binnen een vergelijkbare boog. Rechtgesloten deuren naar de diverse vertrekken binnen een omlijsting van gele verblendsteen met kwartholprofiel en segmentboog met hardstenen aanzetstenen. Links aan het eind van de gang de nu als keuken functionerende voormalige goederenopslag.
Links in de gang, onder de woonverdieping, het voormalige plaatskaartenkantoor met het loket binnen een afgeknotte rondboogomlijsting, kozijnen en roedenverdeling in de bovenramen, vergelijkbaar met die van de voordeur. In de kantoorruimte gelambrizeerde wanden en onder het loket de oorspronkelijke kastjes. In de aan de uitbouw met rondboog-doorgang grenzende wachtruimte een gemetselde schouw met betegelde achterwand, gelambrizeerde wanden en op schoren rustende bagagerekken. De wachtkamer der eerste klasse heeft een wat rijkere vakwerk-wandbetimmering als lambrizering en een gesneden deuromlijsting. De schouw is opgebouwd uit geglazuurde strengperssteen, eveneens geglazuurde tegels en hardsteen en heeft een boezem met geprofileerd lijstwerk. Wanden geleed door houten regels en de op schoren steunende bagagerekken. De wachtkamer der tweede klasse, aan het rechter eind van de gang, heeft een lattendeur binnen geprofileerd lijstwerk, gelambrizeerde wanden met door middel van sjablonen aangebrachte versieringen onder een profiellijst, een gemetselde schouw met in de spitsboogvormige achterwand een tegeltableau met een Art Nouveau verwant decor. De lambrizering aan de noordzijde van de wachtkamer is schuin geplaats onder de door regels en een bagagerek gelede wand.
Waardering
- Het stationsgebouw is cultuurhistorisch van algemeen belang als bijzondere uitdrukking van de geschiedenis van de spoorwegarchitectuur, als onderdeel van een infrastructureel complex en vanwege het belang voor de sociaal-economische geschiedenis van de Bollenstreek.
- Het station is architectuurhistorisch van algemeen belang vanwege de voor de bouwtijd karakteristieke vormgeving van in- en exterieur en de bijzondere samenhang hiertussen en vanwege het materiaalgebruik (baksteen, natuursteen en houtwerk). Het station is tevens van belang als representant van het oeuvre van een vooraanstaand architect.
- Het station heeft ensemblewaarde vanwege de situering, die samenhangt met de geschiedenis en de ontwikkeling van de streek en vanwege de sterke visuele en functionele samenhang met de bijbehorende loods en de spoorweg.
- Het station is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van in- en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former railway station complex built by order of the Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij on the Leiden-Haarlem route. The STATION BUILDING standing at a level crossing was built in 1904-1905, probably according to a design by architect D.A.N. Margadant, who built comparable station buildings elsewhere in the country in a style related to Art Nouveau and worked for the H.IJ.S.M. as architect and inspector from approximately 1870 to 1909. Characteristic of the station in Lisse is the far-reaching asymmetry and the alternating use of materials (brick, natural stone and woodwork).
Due to opposition from landowners, the H.IJ.S.M. was forced to build the station at some distance from Lisse, in the hamlet Halfweg. The building was provided with waiting rooms for first and second class, a ticket office with counters and an upper dwelling for the station master. Due to the great distance between Lisse and the station, it was used too little by travellers, as a result of which it was removed from the timetable as a stopping place in 1945. Thereafter the station served for many years under the name 'Lisse-Keukenhof' as a stopping place during the bulb season. In 1995 the former station building received a catering function while retaining the characteristic elements on the exterior and interior.
Description
From a rectangular ground plan built in brick, asymmetrical and composed of three building sections, a station building with a tall central section (two storeys) under a half-hipped roof covered with rounded tiles and two single-storey wings under a hipped roof with "owl board", also covered with rounded tiles. By means of a gateway the building is connected to a brick private outbuilding on a rectangular foundation of one storey under a hipped roof covered with rounded tiles with brick chimneys on the ridge ends. The facades are articulated by (composite) window and door sections with glazing bars and finished with slightly overhanging gutters on brackets; facade accents and details in natural stone, undersills of glazed tiles with sandstone corner stones.
Facade on the street side has in the central projection an eccentrically placed entrance in a largely open portico with sandstone steps, opening on the front with a segmental arch in a natural stone lintel and a four-light window with glazing bars, also under a natural stone lintel; on the side of the portico a parapet of natural stone with brick balustrades under an opening with a segmental arch in natural stone lintel and two-light window with glazing bars and lintel as that in the front facade. The entrance door with glazing bars in the door frame stands between truncated round arch forming side and fanlights with glazing bars. Above the entrance a loggia with square window opening with a border of glazed stoneware and a straight section with sandstone setting stones; in the loggia an altered window and door. To the left of the entrance a window section with a right-angled cellar window with theft bars under a sandstone lintel and a segmentally arched relieving arch; above it a two-light window positioned high in the facade with brick middle mullion, undersill of green glazed stoneware and sandstone and upper windows with glazing bars under sandstone lintel and segmentally arched relieving arch; immediately above this an identical window under horizontal bands with sandstone closing and setting stones; in the roof plane a roof dormer with two-pane window and lean-to roof.
Closed left corner of the projection with a window under a corbel like those in the left bay of the front facade. In the southern gable end, between the closed corner and the originally southern wing used for goods storage, an entrance door to the upper dwelling, which stands above a flight of yellow brick steps. Further a small floor window, a two-light on the attic floor and a sign bearing the inscription 'LISSE-KEUKENHOF'.
The single-storey southern wing under a roof overhang supported by corbels has on the street side a board placed in front of a loading and unloading door between sandstone corner stones and a segmental arch with sandstone setting stones; in the southern gable end a wide, three-part window with glazing bars and in the gable apex an "owl board" with glazing bars; the rail side has a double door with a pivot under a segmental arch with sandstone setting stones. The doors stand between rounded corners with sandstone corner stones at the bottom. The drip stone above the door is provided with a water channel.
The adjoining tall central section on the rail side with newly laid brick extension, in which three doors under four-pane fanlights. The windows in the shallow side gables of this extension are provided with glazing bars in the lower windows. To the left of this a door likewise placed between side and fanlights with glazing bars (between the platform and the former office section), above this a tile tableau with 'LISSE' and on the residential floor a large, six-pane window section and a smaller window; in the roof plane a brick chimney and a roof dormer with two-pane window under a small lean-to roof. The northern gable end of the floor with plastered panels in a gable with half-timbering and a two-light window with glazing bars in the upper windows.
The single-storey northern wing has on the rail side two entrance sections for the waiting rooms of the second class (left) and first class (right), which are identical to the entrance section in the tall central section; in the roof plane a probably added roof dormer with flat roof. Blind gable end with 'Lisse' in painted letters; in the roof plane an "owl board" with glazing bars and glass. The facade on the street side has two large windows with glazing bars under straight horizontal bands with setting stones. The lower part of the left window is bricked up. Between the wing and the projection a corner closed under a natural stone corbel with a window per storey.
The private outbuilding has on the south side an open loggia which is finished with woodwork.
INTERIOR The interior has been preserved in virtually original condition. Behind the entrance and parallel to the street a corridor with a tiled floor.
Corridor walls up to approximately one and a half metres height clad with tiles, the upper and lower edges of which are provided with stencilled decoration. The upper parts of the walls are plastered and articulated by wooden rules. Truncated round arch corridor arches of yellow facing brick with quarter-round moulding and heavy sandstone closing stones, decorated with incised, stylised bulb flowers. Entrance with moulded frames within a similar arch. Straight-sided doors to the various rooms within a frame of yellow facing brick with quarter-round moulding and segmental arch with sandstone setting stones. On the left at the end of the corridor the former goods storage now functioning as a kitchen.
On the left in the corridor, under the residential floor, the former ticket office with the counter within a truncated round arch frame, frames and glazing bars in the upper windows, comparable to those of the front door. In the office room panelled walls and below the counter the original cupboards. In the waiting room adjoining the extension with round arch passage a brick fireplace with tiled back wall, panelled walls and luggage racks resting on brackets. The first class waiting room has a somewhat richer half-timbered wall panelling as wainscoting and a carved door frame. The fireplace is built up from glazed moulded stoneware, likewise glazed tiles and sandstone and has a chimney breast with profiled moulding. Walls articulated by wooden rules and the luggage racks supported by brackets. The second class waiting room, at the right end of the corridor, has a batten door within moulded moulding, panelled walls with decoration applied by means of stencils under a moulded ledge, a brick fireplace with in the pointed arch back wall a tile tableau with Art Nouveau related decoration. The panelling on the north side of the waiting room is placed at an angle under the wall articulated by rules and a luggage rack.
Valuation
- The station building is of general cultural-historical importance as a particular expression of the history of railway architecture, as part of an infrastructural complex and due to its importance for the socio-economic history of the Bulb Region.
- The station is of general architectural-historical importance due to the design of interior and exterior characteristic for the construction period and the particular coherence between them and due to the use of materials (brick, natural stone and woodwork). The station is also of importance as a representative of the oeuvre of a prominent architect.
- The station has ensemble value due to its location, which is connected to the history and development of the region and due to the strong visual and functional relationship with the associated shed and the railway.
- The station is furthermore of importance due to its recognisability and the great degree of integrity of interior and exterior.
Nearby in the register
- 't Lammetje in het GroenBoerderijunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Stationsweg bij 51Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Boerderij, Loosterweg Noord 6Boerderijunder 1 mi
- Schaapskooi, Stationsweg 11Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.