Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, West Kinderdijk 89
Alblasserdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923
- Address
- West Kinderdijk 89, 2953 XP Alblasserdam
- Place
- Alblasserdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.87301, 4.63559
- Monument number
- 516074
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1931 map "15A. Alblasserdam Zuid (1931)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS van het type dijkwoning uit 1923 naar ontwerp van architect C. van Eesteren met kleurenschema van Th. van Doesburg in Functionalistische bouwstijl. Van Eesteren is verbonden met De Stijl (1917-1931) en met de CIAM (1928-1959); avant-gardistische kunstenaars- en met name architectengezelschappen die internationaal de aandacht op zich wisten te vestigen.
De woning in Kinderdijk is in De Stijl traditie gebouwd in opdracht van mevr. van Zessen. De samenwerking tussen beide kunstenaars had in voorgaande jaren al geleid tot ontwerpen als maison Rosenberg (1922) en maison particulière.
Voor het kleurenschema aan de buitenzijde heeft Van Doesburg het destructieve concept gebruikt terwijl aan het interieur van de woning de constructie-theorie ten grondslag ligt. Deze theorie werd in 1923 door Van Eesteren en Van Doesburg gepubliceerd in het vijfde manifest van De Stijl en gaat er vanuit dat kleur als ondersteunende factor van de architectuur kan dienen. Naast de primaire kleuren zijn wit, zwart en grijs gebruikt, deze 'niet-kleuren' zouden het volume aan geven, terwijl rood de hoogte, geel de lengte en blauw de breedte benadrukken. In de destructie-kleurentheorie wordt door het gebruik van tegengestelde kleuren en door verspringende kleurvlakken gestreefd om de regelmaat en harmonie van de architectuur te onderbreken. Bij dit woonhuis komt dat name bij de in verschillende kleuren geschilderde luiken tot uitdrukking.
De dijkwoning is begin jaren negentig door de Van Eesteren-Fluck en Van Lohuizen Stichting volledig gerestaureerd, in de originele kleuren teruggebracht en als museumwoning ingericht.
Van het oorspronkelijke buurpand zijn middels een houten frame de contouren aangegeven. Achter de woning bevindt zich een laagliggend terrein met een wiel.
Omschrijving
Het woonhuis heeft twee bouwlagen en bestaat uit twee inelkaar geschoven rechthoekige volumes die een flauwe hoek ten opzichte van elkaar maken. Het voorste volume dat een stuk kleiner en smaller is dan het achterliggende bouwdeel, is aan de weg geplaatst. Het pand heeft een plat dak en is opgetrokken in baksteen. Op het raakvlak van beide volumes een gemetselde schoorsteenpartij. Kozijnen, deuren en luiken zijn van hout. De vensteropeningen hebben rollagen en in sommige gevallen houten onderdorpels. Kozijnhout en raamhout zijn telkens in dezelfde kleur, de vensterroeden zijn overal grijs.
Het voorste volume heeft in de voorgevel (noord) twee witte vensters met tussendorpel beiden voorzien van luiken die aan de binnenzijde vlnr wit, zwart, zwart en grijs en aan de buitenzijde vlnr wit, rood, rood en grijs zijn geschilderd. Op de verdieping een excentrisch geplaatste horizontale raamstrook met blauwe kozijnen die doorloopt tot in de linkerzijgevel. Beide hoekramen kunnen open worden gezet. In de laatst genoemde gevel nog een raam op de begane grond voorzien van luiken in de kleuren wit en rood. De voordeur, geel met wit kozijn, bevindt zich in een terugliggend voorgeveldeel dat onderdeel uitmaakt van het achterliggende hoofdvolume; betonnen trapje naar de entree, betonnen drempel. Boven de voordeur een zwarte betonnen luifel met daarboven een bovenlicht met wit kozijn.
In de achtergevel zijn drie bouwlagen te onderscheiden met vensters van verschillende grootte en onder hanekammen: op de begane grond een (keuken)raam met horizontale tussendorpel gevat in een wit kozijn met luiken, die aan de binnenzijde wit en blauw en aan de buitenzijde rood zijn geschilderd; op de eerste verdieping eveneens een raam met horizontale tussendorpel in een geel kozijn met rechts daarvan een klein venster in wit kozijn; op de tweede een blauw kozijn. In de bovenste laag een raam met wit kozijn met een vertikale middenspijl met rechts daarvan een venster met horizontale tussendorpel in een blauw kozijn.
In de rechterzijgevel (west) een gele keukendeur, op de eerste laag twee ramen, met een wit en een blauw kozijn, waarvan het linker een schuifraam is. In de bovenste laag een schuifraam met blauw venster. De zijgevel van het voorste volume is blind. In de linkerzijgevel (oost) slechts een vierkant trapraampje met blauw kozijn.
Aan de rechterzijde wordt de grens van het perceel gemarkeerd door een gemetselde TUINMUUR die aan de voorzijde middels een blauw geschilderde poort aan het pand is gekoppeld. Tussen tuinmuur en pand een gemetselde trap die naar de achtertuin leidt.
INTERIEUR De plattegrond is geheel in tact gebleven. Links het trappenhuis en op iedere bouwlaag een aantal vertrekken. Gestucte wanden met grijze plinten en houten paneeldeuren waarvan de panelen telkens van kleur wisselen, houten trap met gele, houten spijlen. Zwarte marmeren schouw in de voorkamer.
Waardering
De woning is van algemeen belang wegens cultuurhistorische waarde als typologisch voorbeeld van een dijkhuis met een karakteristieke onderverdieping voortkomend uit de situering aan de dijk.
De woning is van algemeen belang wegens architectuurhistorische waarde vanwege de plaats in de geschiedenis van de moderne Nederlandse architectuur als bijzondere uitdrukking van De Stijl en als onderdeel van het oeuvre van Van Eesteren en van Doesburg. Bijzonder is de samenwerking tussen De Stijlleden Van Eesteren en Van Doesburg.
Het pand is van algemeen belang wegens stedenbouwkundige waarde door de ligging aan de dijk. Het is gaaf in hoofdvorm, detaillering en materiaalgebruik.
Het pand heeft zeldzaamheidswaarde door de unieke samenwerking tussen Van Eesteren en Doesburg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DWELLING of the dike house type from 1923 designed by architect C. van Eesteren with a colour scheme by Th. van Doesburg in Functionalist architectural style. Van Eesteren is associated with De Stijl (1917-1931) and with CIAM (1928-1959); avant-garde artists' and particularly architects' associations that managed to attract international attention.
The dwelling in Kinderdijk was built in the De Stijl tradition on commission from Mrs van Zessen. The collaboration between both artists had in previous years already led to designs such as maison Rosenberg (1922) and maison particulière.
For the colour scheme on the exterior Van Doesburg used the destructive concept while the construction theory underpinned the interior of the dwelling. This theory was published in 1923 by Van Eesteren and Van Doesburg in the fifth manifesto of De Stijl and assumes that colour can serve as a supporting factor of architecture. Alongside the primary colours, white, black and grey were used; these 'non-colours' would give volume, while red emphasised height, yellow length and blue width. In the destructive colour theory, by the use of contrasting colours and by offset colour areas, an aim is to disrupt the regularity and harmony of the architecture. In this dwelling this is expressed particularly in the shutters painted in different colours.
The dike house was completely restored in the early nineties by the Van Eesteren-Fluck and Van Lohuizen Foundation, returned to its original colours and fitted out as a museum dwelling.
Of the original neighbouring building the outlines have been indicated by means of a wooden frame. Behind the dwelling there is a low-lying terrain with a wiel.
Description
The dwelling has two storeys and consists of two interlocking rectangular volumes that make a slight angle relative to each other. The front volume, which is somewhat smaller and narrower than the rear building part, is placed at the road. The building has a flat roof and is built in brick. At the contact point of both volumes a masonry chimney stack. Frames, doors and shutters are of wood. The window openings have roll shutters and in some cases wooden sub-sills. Frame wood and sash wood are each in the same colour; the glazing bars are grey throughout.
The front volume has in the front facade (north) two white windows with intermediate transom both provided with shutters that on the inside are painted from left to right white, black, black and grey and on the outside from left to right white, red, red and grey. On the first floor an eccentrically placed horizontal window strip with blue frames that runs through into the left-hand side facade. Both corner windows can be opened. In the latter-mentioned facade yet another window on the ground floor provided with shutters in white and red. The front door, yellow with white frame, is situated in a recessed front facade part that forms part of the rear main volume; concrete step to the entrance, concrete threshold. Above the front door a black concrete canopy with above it a fanlight with white frame.
In the rear facade three storeys can be distinguished with windows of various sizes and under eaves: on the ground floor a (kitchen) window with horizontal intermediate transom set in a white frame with shutters, which on the inside are painted white and blue and on the outside red; on the first floor likewise a window with horizontal intermediate transom in a yellow frame with to its right a small window in white frame; on the second a blue frame. In the upper storey a window with white frame with a vertical centre mullion with to its right a window with horizontal intermediate transom in a blue frame.
In the right-hand side facade (west) a yellow kitchen door, on the first storey two windows, with a white and a blue frame, the left of which is a sash window. In the upper storey a sash window with blue window. The side facade of the front volume is blind. In the left-hand side facade (east) only a square stairwell window with blue frame.
On the right-hand side the boundary of the plot is marked by a masonry GARDEN WALL that on the front side is coupled to the building by means of a blue painted gate. Between garden wall and building a masonry stair that leads to the rear garden.
INTERIOR The floor plan has remained entirely intact. On the left the stairwell and on each storey a number of rooms. Plastered walls with grey skirting boards and wooden panel doors with panels that vary in colour each time; wooden stair with yellow wooden balusters. Black marble fireplace in the front room.
Valuation
The dwelling is of general importance on account of cultural-historical value as a typological example of a dike house with a characteristic semi-basement resulting from its location at the dike.
The dwelling is of general importance on account of architectural-historical value because of its place in the history of modern Dutch architecture as a distinctive expression of De Stijl and as part of the oeuvre of Van Eesteren and Van Doesburg. Particularly significant is the collaboration between De Stijl members Van Eesteren and Van Doesburg.
The building is of general importance on account of urban design value due to its location at the dike. It is intact in principal form, detailing and material use.
The building has rarity value through the unique collaboration between Van Eesteren and Doesburg.
Nearby in the register
- Boerderij, Oost Kinderdijk 301Boerderijunder 1 mi
- Dienstwoning, Oost Kinderdijk 281Dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Oost Kinderdijk 279Woonhuisunder 1 mi
- Dienstwoning, Oost Kinderdijk 277Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.