Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Kerkstraat 7
Thesinge, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1876 - 1885
- Address
- Kerkstraat 7, 9797 PD Thesinge (Groningen 20) (and others)
- Place
- Thesinge
- Municipality
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.26749, 6.65167
- Monument number
- 515513
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het in eclectische stijl gebouwde KERKGEBOUW (nr. 7), en de bijbehorende PASTORIE (nr. 9) en een eenvoudig ijzeren HEKWERK op muurtje, zijn gebouwd in 1876 voor de gereformeerde kerk (Afgescheidenen). Aan het eclectische ontwerp en de bouw is de naam van de Thesinger timmerman Kluin verbonden. Deze lijkt zich voor wat betreft het ontwerp voor de kerk te hebben laten inspireren door de uit 1871 daterende gereformeerde kerk te Roodeschool; voor wat betreft het interieur door dat van de Nederlands Hervormde kerk te Thesinge. De kerk bevat nog de oorspronkelijke inventaris met onder meer het orgel uit 1920 van de hand van de herbergier/timmerman annex orgelreparateur en -bouwer Marten Eertman uit Noordwolde. Kerk en pastorie zijn met elkaar verbonden door als gevolg van verbouwingen niet monumentaal tussenlid (oorspronkelijk het koetshuis). Het fietsenhok heeft geen monumentale waarde en is derhalve voor de bescherming van ondergeschikt belang. In de voortuin van de pastorie staan twee monumentale kastanjebomen die mogelijk nog uit de bouwtijd dateren en van belang zijn voor zowel het geheel van kerk en pastorie als het straatbeeld.
OMSCHRIJVING
Kerkgebouw op rechthoekige plattegrond, grotendeels opgetrokken in schone baksteen en gedekt door een zadel-/schilddak belegd met geglazuurde Friese golfpannen. Symmetrische kopgevel, verlevendigd door accenten van gepleisterde baksteen. Gevel, met gepleisterde plint, verticaal geleed door vier lisenen en horizontaal door een lijst, waarin hardstenen stichtingssteen met het jaartal 1876. Ingangstravee met dubbele deur onder een halfrond bovenlicht met glas-in-lood in de vorm van een gestileerde rijzende zon; in de geveltop vrij fors roosvenster met gietijzeren maaswerk van cirkels en een omlijsting van pleisterwerk. Middentravee bekroond door kleine toren boven uitgemetselde aanzet; vierkante, met leien beklede basis; smallere opengewerkte schacht met gietijzeren hekjes en eveneens met leien bedekte, ingesnoerde spits met windvaan in de vorm van een engel. De rechterzijgevel verticaal geleed door een vijftal lisenen, waartussen gietijzeren rondboogvensters met cirkel- en boogvormige tracering. In de rechtertravee een roosvenster, met dito tracering. In de rechterzijgevel twee identieke vensters boven het voormalige koetshuis. Het originele bovenste gedeelte van de achtergevel is blind en geleed door lisenen. Gaaf INTERIEUR, met deels 19de-, deels 20ste-eeuwse inventaris, symmetrisch opgezet met centrale plaats voor orgel aan westzijde en kansel aan oostzijde. Drie rijen gehoute banken; houten lambriseringen Houten overwelving met twee cirkelvormige ontluchtingsgaten met gietijzeren roosters; trekbalken op consoles; profiellijsten. In de oostelijke wand twee rondboogvormige blinde vensters. Kansel met scheluwe trap met gietijzeren spijlen in de balustrade en zwevende kuip met panelen van zwart glas; knoop midden onder; zeshoekig klankbord met profiellijst en kuifbekroning. Voor de kansel een gebogen doophek met gietijzeren spijlen, houten knoppen en een lezenaar. Aan weerszijden van de kansel een overhuifde herenbank met fronton. Doopvont uit de jaren '20; gietijzeren kroonluchters. Orgelgalerij (met twee rijen houten banken) op gemarmerde houten kolommen; balustrade met spiegelboogpanelen en houten knoppen. Vijf pijpvelden tellend orgel, waarvan de drie torens bekroond door marmeren vazen (buitenste torens), bazuinengel (centrale toren). Eénklaviers mechanisch orgel met aangehangen pedaal door M. Eertman (1920). Neobarok orgelfront met bijbehorend lofwerk, eveneens naar ontwerp van Eertman.
De pastorie is een verdiepingloos pand, opgetrokken vanuit een oorspronkelijk L-vormige plattegrond, in schone en gepleisterde baksteen en gedekt door een met pannen belegd, afgeknot schilddak met twee schoorstenen; gepleisterde plint. De voorgevel symmetrisch ingedeeld: in portiek, waarvoor hardstenen stoepje, paneel-vleugeldeur met gesneden stolpnaald en gietijzeren raamroosters onder getoogd bovenlicht met glas-in-lood; op de hoeken halfzuiltjes; profiellijst met kuif; gecanneleerde pilasters; aan weerszijden van de entree twee vensters in profiellijst met kuif; dakkajuit met getoogd T-raam binnen profiellijst; het geheel gevat binnen entablement, pilasters en gebroken, geprofileerde kroonlijst. In de rechter zijgevel vijf vensters als in de voorgevel; twee ervan blind. De detaillering van de achtergevel met uitzondering van de beide getoogde vensters weinig oorspronkelijk. In de linker zijgevel twee vensters als die in de voorgevel.
Waardering
Het kerkgebouw met waardevolle interieuronderdelen en orgel en de pastorie zijn van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de ensemblewaarde.
Het kerkgebouw:
- is van cultuurhistorisch belang als goed en representatief voorbeeld van een kerkgebouw verbonden met een bijzondere kerkelijke overtuiging, te weten die der Afgescheidenen;
- is van architectuurhistorisch belang vanwege de voor de bouwtijd karakteristieke vormgeving en detaillering van in- en exterieur en vanwege de samenhang daartussen;
- heeft ensemblewaarde vanwege zijn betekenis voor het dorpsbeeld een vanwege de visuele en functionele samenhang tussen kerk en pastorie;
- is van belang vanwege de herkenbaarheid en de redelijk grote mate van gaafheid van in- en exterieur;
- heeft zeldzaamheidswaarde vanwege de aanwezigheid van een gaaf interieur.
De pastorie:
- is van cultuurhistorisch belang als onderdeel van het geheel van kerkgebouw en pastorie;
- is van architectuurhistorisch belang vanwege de voor de bouwtijd karakteristieke vormgeving en detaillering;
- heeft ensemblewaarde vanwege de sterke visuele en functionele samenhang met de kerk;
- is van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH BUILDING (no. 7) built in eclectic style, and the associated PARSONAGE (no. 9) and a simple iron FENCE on a wall, were built in 1876 for the Reformed church (Afgescheidenen). The name of the Thesinge carpenter Kluin is connected to the eclectic design and construction. For the design of the church, he appears to have taken inspiration from the Reformed church at Roodeschool dating from 1871; for the interior from that of the Dutch Reformed church at Thesinge. The church still contains the original fittings including the organ from 1920 by the innkeeper/carpenter and organ repairer and builder Marten Eertman from Noordwolde. Church and parsonage are connected to each other through a non-monumental intermediate section as a result of alterations (originally the coach house). The bicycle shed has no monumental value and is therefore of subordinate importance for the protection. In the front garden of the parsonage stand two monumental chestnut trees which may still date from the time of construction and are important both for the whole of church and parsonage and for the street scene.
DESCRIPTION
Church building on rectangular ground plan, largely built in fine brickwork and covered by a gabled roof laid with glazed Frisian pantiles. Symmetrical end gable, enlivened by accents of plastered brickwork. Gable with plastered plinth, vertically articulated by four pilasters and horizontally by a moulding, in which sandstone foundation stone with the date 1876. Entrance bay with double door under a semicircular fanlight with stained glass in the form of a stylised rising sun; in the gable top a fairly substantial rose window with cast-iron tracery of circles and a framing of plasterwork. Central bay crowned by small tower above built-up base; square, slate-clad basis; narrower open-worked shaft with cast-iron railings and likewise slate-covered, tapered spire with weathervane in the form of an angel. The right side gable vertically articulated by five pilasters, between which cast-iron semicircular-arched windows with circular and arch-shaped tracery. In the right bay a rose window with the same tracery. In the right side gable two identical windows above the former coach house. The original upper part of the rear gable is blind and articulated by pilasters. Sound INTERIOR, with partly 19th-century, partly 20th-century fittings, symmetrically arranged with central place for organ on the west side and pulpit on the east side. Three rows of wooden benches; wooden wainscoting. Wooden barrel vault with two circular ventilation openings with cast-iron grilles; tie beams on consoles; moulding profiles. In the eastern wall two semicircular-arched blind windows. Pulpit with a closed staircase with cast-iron balusters and a suspended body with panels of black glass; knob in the middle below; hexagonal sounding board with moulding profile and crest crown. In front of the pulpit a curved baptismal gate with cast-iron balusters, wooden knobs and a lectern. On either side of the pulpit a roofed gentlemen's bench with pediment. Baptismal font from the 1920s; cast-iron chandeliers. Organ gallery (with two rows of wooden benches) on marbled wooden columns; balustrade with arched panel mirrors and wooden knobs. Organ with five pipe fields, of which the three towers crowned by marble vases (outer towers), trumpet angel (central tower). Single-manual mechanical organ with attached pedal by M. Eertman (1920). Neobaroque organ front with associated lofts, likewise designed by Eertman.
The parsonage is a single-storey building, built from an originally L-shaped ground plan, in fine and plastered brickwork and covered by a pantile-laid, truncated hipped roof with two chimneys; plastered plinth. The front gable symmetrically arranged: in porch, in front of which sandstone step, panelled door with carved bolt and cast-iron window grilles under arched fanlight with stained glass; on the corners half-columns; moulding profile with crest; fluted pilasters; on either side of the entrance two windows in moulding profile with crest; roof dormer with arched T-window within moulding profile; the whole framed within entablature, pilasters and broken, profiled cornice. In the right side gable five windows as in the front gable; two of them blind. The detailing of the rear gable with the exception of the two arched windows is little original. In the left side gable two windows as those in the front gable.
Valuation
The church building with valuable interior components and organ and the parsonage are of general importance due to their cultural-historical, architectural-historical and ensemble value.
The church building:
- is of cultural-historical importance as a good and representative example of a church building connected with a particular ecclesiastical conviction, namely that of the Afgescheidenen;
- is of architectural-historical importance due to the design and detailing of the interior and exterior characteristic of the period of construction and due to the relationship between them;
- has ensemble value due to its significance for the village scene and due to the visual and functional relationship between church and parsonage;
- is of importance due to its recognizability and the reasonably high degree of integrity of the interior and exterior;
- has rarity value due to the presence of a sound interior.
The parsonage:
- is of cultural-historical importance as part of the whole of church building and parsonage;
- is of architectural-historical importance due to the design and detailing characteristic of the period of construction;
- has ensemble value due to the strong visual and functional relationship with the church;
- is of importance due to its recognizability and the high degree of integrity of the exterior.
Nearby in the register
- Kerk, Kapelstraat 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Molen, Molenweg 11Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Archeologie, Bakkerstraat Thesinge (Groningen 20)Archeologieunder 1 mi
- Molen, Stadsweg 9Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.