Rijksmonumentenregister · Netherlands
Veenkoloniaal Museum
Veendam, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1910
- Address
- Museumplein 5, 9641 AD Veendam
- Place
- Veendam
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.10717, 6.87596
- Part of complex
- 515374
- Monument number
- 515375
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Composite: 203. Bunde. (Germany)" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Het twee verdiepingen hoge, deels onderkelderde SCHOOLGEBOUW gebouwd in 1910 in Um-1800 stijl heeft een U-vormige plattegrond. Het front wordt gevormd door een afgeschuinde zijde, gelegen aan de zuidkant tussen de linker en de centrale vleugel. Het schoolgebouw is opgetrokken in bruine baksteen aan de voorzijde (zuidgevel) op een hardstenen trasraam en wordt gedekt door een samengestelde kap met leidekking; cordonlijsten van zandsteen; fries van zandsteen; vijf hoge gemetselde schoorstenen; houten goot op houten klossen; zeventien dakkapellen bekroond met een houten fronton waarin twee vierruits vensters; vergaarbakken van lood versierd met engelenkop; tien pirons. De gevels worden geleed door T-vensters met twaalfruits bovenlicht op de begane grond onder een latei van zandsteen en gemetselde segmentboog, op de eerste verdieping onder strek.
De voorgevel (zuidzijde) van het gebouw wordt gevormd door een afgeschuinde gevel, bekroond met een driehoekige fronton en een dakruiter. Middels acht gemetselde pilasters met basement en kapiteel van witte steen wordt de gevel verdeeld in gevelvelden. In het fronton een guirlande en plaquette van zandsteen waarop staat geschreven `Hoogere Burgerschool'. De dakruiter is opgebouwd uit een vierkant basement bekleed met leien waarboven aan elke zijde een uurwerk; spits bekleed met koper en bekroond met een koperen windvaan waarin de letters `HBS'. De entree bevindt zich centraal in deze symmetrische voorgevel en bestaat uit twee houten paneeldeuren met halfrond bovenlicht met roedenverdeling waarvoor een decoratief halfrond ijzeren paneel. De entree wordt omlijst met zandsteen met als sluitsteen het hoofd van Athena. Voor de entree een twee treden hoge hardstenen stoep; niet-originele invalidenopgang. Aan weerszijden van de entree een T-venster met halfrond bovenlicht met roedenverdeling. Boven de entree een cordonlijst waarin de niet-originele letters `Veenkoloniaal Museum'. Op de eerste verdieping centraal een driedelig venster met stijlen en regels van zandsteen met bovenlichten met roedenverdeling, bekroond met een segmentvormig fronton van zandsteen. Aan weerszijden van dit venster een T-venster onder een latei van zandsteen waarboven aan de linkerzijde het wapen van Veendam en aan de rechterzijde de Nederlandse leeuw. In de achtergevel van dit schuine geveldeel drie smalle staande zesruits vensters waarboven een groot getoogd gekleurd glas-in-lood venster dat uit 1962 stamt.
In het hoekrisaliet aan de voorzijde van de linker vleugel (zuidwestzijde) zes T-vensters. In het terugspringende rechter geveldeel achttien T-vensters. In de linker gevel van deze vleugel vier T-vensters. In het hoekrisaliet van de achtergevel van deze vleugel zes T-vensters. In het terugspringende geveldeel drie T-vensters en een niet-originele dubbele houten paneeldeur met achtruits bovenlicht, waarvoor een niet-originele brandtrap is geplaatst. Voor dit geveldeel een plat rechthoekig volume met aan de voorzijde vijf smalle H-vensters waarvan één is dichtgezet; aan de rechterzijde twee smalle staande vensters met roedenverdeling.
In het hoekrisaliet aan de voorzijde (zuidoostzijde) van de centrale vleugel zes T-vensters. In het terugspringende linker geveldeel zesentwintig T-vensters. In de achtergevel van deze vleugel drie twaalfruits vensters waarboven vier T-vensters; op de begane grond een afdak onder lessenaarsdak, rustend op drie ijzeren zuilen op een natuurstenen basement waaronder twee getoogde tweedelige vensters onder rollaag en een getoogde dubbele houten paneeldeur met roedenverdeling onder rollaag met hardstenen stoep. Aan de rechterzijde van deze gevel een plat rechthoekig volume waarin twaalf smalle staande zesruits vensters.
In het linker geveldeel van de voorgevel van de rechter vleugel (noordoostzijde) een niet-originele paneeldeur met stoep waarboven twee zesruits bovenlichten (oorspronkelijk twee H-vensters), waarboven een vierdelig vierruits venster. In het centrale geveldeel een samengesteld tweedelig H-venster waarboven drie staande zesruits vensters. Dit geveldeel wordt bekroond met een attiek van zandsteen. In het risalerende rechter geveldeel vier samengestelde driedelige H-vensters met stijlen van witte steen onder een segmentvormig fronton waarboven vier T-vensters en twee boven de gootlijst doorgetrokken negendelige vensters deels met roedenverdeling, bekroond met een fronton. In de rechtergevel van deze vleugel een niet-originele nooduitgang. In het risalerende linker geveldeel van de achtergevel van deze vleugel vier dubbele getoogde houten paneeldeuren met roedenverdeling onder rollaag waarboven vier samengestelde driedelige zesruits vensters met stijlen van witte steen. In het rechter geveldeel een T-venster en drie staande zesruits vensters.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de vensterbanken van granito, de houten tochtdeuren waarin glas met zij- en getoogde bovenlichten waarin roedenverdeling, de houten paneeldeuren, in het voorportaal de plaquette waarop Winkler Prins en Adam en Eva staan afgebeeld ontworpen door Tjipke Visser in 1916 en de plaquette waarop onder andere de namen van B&W, in de hal de bordestrap van granito met leuning van ijzer en hout, de zuilen van granito op een betonnen basement, de consoles van papier-maché, de hardstenen trap naar de kelder met ijzeren leuning en het gekleurde glas-in-lood venster uit 1962 ontworpen door Johan en Femina Schilt Geesink, in de toiletten de wasbakken, op de eerste verdieping in de hal de granito vloer, de zuilen van granito op een betonnen basement en de balustrade van ijzer en hout, in de lerarenkamer het beschoten tongewelf gedragen door zuilen bekleed met papier-maché op een houten basement, de houten kastenwanden, op zolder de beschoten kap en het mechanische uurwerk van ijzer.
Waardering
Schoolgebouw van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een HBS uit 1910 in de provincie Groningen in Um-1800 stijl
- vanwege de evenwichtige compositie en zorgvuldig vormgegeven detaillering
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de waardevolle interieuronderdelen
- als zeer goed voorbeeld van het oeuvre van architect J.A. Vrijman
- vanwege de monumentale ligging in het gebied Tusschendiepen, dat zal worden voorgedragen als beschermd gezicht
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The two-storey, partly basement schoolbuilding built in 1910 in Um-1800 style has a U-shaped plan. The front is formed by a bevelled side, located on the south side between the left and central wing. The schoolbuilding is constructed in brown brick on the front elevation (south facade) on a sandstone ashlar frame and is covered by a composite roof with lead covering; cordons of sandstone; sandstone frieze; five tall brick chimneys; wooden gutter on wooden brackets; seventeen roof dormer windows crowned with a wooden pediment containing two four-light windows; lead rainwater heads decorated with cherub heads; ten iron roof cresting. The facades are articulated by T-windows with twelve-light fanlights on the ground floor under a sandstone lintel and brick segmental arch, on the first floor under a lintel.
The front facade (south side) of the building is formed by a bevelled facade, crowned with a triangular pediment and a cupola. By means of eight brick pilasters with base and capital of white stone the facade is divided into facade fields. In the pediment a garland and sandstone plaque inscribed 'Hoogere Burgerschool'. The cupola is constructed from a square base clad with slate above which on each side a clock face; spire clad with copper and crowned with a copper weathervane inscribed with the letters 'HBS'. The entrance is located centrally in this symmetrical front facade and consists of two wooden panel doors with semicircular fanlight with glazing bars preceded by a decorative semicircular iron panel. The entrance is framed with sandstone with as keystone the head of Athena. Before the entrance a two-step high sandstone stoop; non-original disabled access. On either side of the entrance a T-window with semicircular fanlight with glazing bars. Above the entrance a cordon containing the non-original letters 'Veenkoloniaal Museum'. On the first floor centrally a three-part window with mullions and transoms of sandstone with fanlights with glazing bars, crowned with a segmental sandstone pediment. On either side of this window a T-window under a sandstone lintel above which on the left side the coat of arms of Veendam and on the right side the Dutch lion. In the back facade of this sloped facade part three narrow upright six-light windows above which a large arched coloured stained-glass window dating from 1962.
In the corner projection at the front of the left wing (southwest side) six T-windows. In the recessed right facade part eighteen T-windows. In the left facade of this wing four T-windows. In the corner projection of the back facade of this wing six T-windows. In the recessed facade part three T-windows and a non-original double wooden panel door with eight-light fanlight, before which a non-original fire stair has been placed. Before this facade part a flat rectangular volume with on the front five narrow H-windows of which one is blocked; on the right side two narrow upright windows with glazing bars.
In the corner projection at the front (southeast side) of the central wing six T-windows. In the recessed left facade part twenty-six T-windows. In the back facade of this wing three twelve-light windows above which four T-windows; on the ground floor a shed roof under a lean-to roof, resting on three iron columns on a natural stone base below which two arched two-part windows under a flat arch and an arched double wooden panel door with glazing bars under a flat arch with sandstone stoop. On the right side of this facade a flat rectangular volume containing twelve narrow upright six-light windows.
In the left facade part of the front facade of the right wing (northeast side) a non-original panel door with stoop above which two six-light fanlights (originally two H-windows), above which a four-part four-light window. In the central facade part a composite two-part H-window above which three upright six-light windows. This facade part is crowned with an attic of sandstone. In the projecting right facade part four composite three-part H-windows with mullions of white stone under a segmental pediment above which four T-windows and two above the eaves cornice extended nine-light windows partly with glazing bars, crowned with a pediment. In the right facade of this wing a non-original emergency exit. In the projecting left facade part of the back facade of this wing four double arched wooden panel doors with glazing bars under a flat arch above which four composite three-part six-light windows with mullions of white stone. In the right facade part a T-window and three upright six-light windows.
In the INTERIOR are among other things of importance: the granite window sills, the wooden draught doors with glass with side and arched fanlights with glazing bars, the wooden panel doors, in the entrance hall the plaque on which Winkler Prins and Adam and Eve are depicted designed by Tjipke Visser in 1916 and the plaque on which among other things the names of B&W, in the hall the granite staircase with iron and wood railing, the granite columns on a concrete base, the papier-mâché consoles, the sandstone stairs to the basement with iron railing and the coloured stained-glass window from 1962 designed by Johan and Femina Schilt Geesink, in the lavatories the wash basins, on the first floor in the hall the granite floor, the granite columns on a concrete base and the iron and wood balustrade, in the staff room the plastered barrel vault carried by columns clad with papier-mâché on a wooden base, the wooden cupboard walls, in the attic the plastered roof and the mechanical clock mechanism of iron.
Valuation
Schoolbuilding of general importance because of architectural and cultural-historical value:
- as an example of a HBS from 1910 in the province of Groningen in Um-1800 style
- because of the balanced composition and carefully designed detailing
- because of the fairly high degree of intactness of both exterior and parts of the interior
- because of the valuable interior components
- as an excellent example of the work of architect J.A. Vrijman
- because of the monumental location in the Tusschendiepen area, which will be nominated as a protected townscape
Nearby in the register
- Conciërgewoning, Burgemeester de Hoopstraat 1Dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Hertenkampstraat 1Woonhuisunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Hoek Van Beresteijnstraat en Ubbo WilkensstraatGedenktekenunder 1 mi
- SonnevanckWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.