Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkelwoning, Kerkstraat 8
Usquert, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Winkelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1899 - 1900
- Address
- Kerkstraat 8, 9988 SN Usquert (Het Hogeland 20)
- Place
- Usquert
- Municipality
- Het Hogeland
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.40297, 6.61153
- Monument number
- 515338
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "3 Uithuizen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WINKELWONING gebouwd in 1899 (Timmerman J.A. Uhl) in opdracht van G. Dusseldorp waarin Eclectische invloeden zijn verwerkt. Het pand dat waarschijnlijk omstreeks 1600 gebouwd was, kreeg in 1899 een nieuw voorhuis en deels een nieuw achterhuis aan de westzijde, waarin Dusseldorp een grossierderij annex kruidenierswinkel vestigde. Rond 1910 werd aan het voorhuis een serre gebouwd, die afgesloten kon worden met een rolluik, dat in 1991 werd vervangen door twee openslaande deuren. Tevens werd in 1991 de oude schuur deels afgebroken ten gunste van een garage; de garage komt wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De zuidzijde van het huis, die vanaf de openbare weg niet zichtbaar is, was voor de afbraak van de oude schuur binnenmuur.
De opdrachtgever G. Dusseldorp had naast deze winkel ook een postkantoor (in dit pand gevestigd tot 1911), koffiebranderij en carbidfabriek en richtte in 1912 de eerste busdienst van Usquert naar Groningen op; deze bestond slechts 13 jaar. In 1932 werd het bedrijf overgenomen door M. Timmer, die in dit pand een winkel, grossierderij en postkantoor had. Tegenwoordig heeft het pand uitsluitend een woonfunctie.
De winkelwoning is gelegen op de wierde van Usquert op de hoek van de Kerkstraat en de Torenstraat. Deze straten bezaten vroeger een winkelfunctie, die nu echter verdwenen is. Aan de zuid- en westzijde van het voorhuis ligt een smalle strook grond, waarin aan de westzijde een linde. De tuin wordt van de openbare weg gescheiden door een niet-origineel ijzeren hek op een gemetseld muurtje.
Omschrijving
WINKELWONING bestaande uit een VOORHUIS en ACHTERHUIS.
Het één bouwlaag hoge, deels onderkelderde VOORHUIS op rechthoekige plattegrond is opgemetseld in rode baksteen op een iets naar voren springend trasraam en wordt gedekt door een zadeldak waarop zwarte geglazuurde Friese golfpannen; twee gemetselde schoorstenen op de nokken met kap; houten makelaar; kroonlijst. De gevels worden geleed door H-vensters, met geel glas in het bovenlicht, onder een segmentboog met kalkzandstenen aanzet- en sluitstenen en boogtrommel waarin gekleurde tegels en onder de onderdorpel een muizetandlijst van rode baksteen. De topgevels hebben strakke houten windveren en een opklimmend fries van gele baksteen.
De entree bevindt zich in het middenrisaliet van de voorgevel (zuidgevel) waarin twee openslaande houten paneeldeuren met decoratieve gietijzeren rasters; in het bovenlicht glaspapier; drie treden hoge stoep van hardsteen en gietijzer waarnaast een ijzeren hek. Aan weerszijden van de entree twee H-vensters. In het dakvlak boven de entree een dakkapel, beëindigd door een houten fronton, onder een plat dak, waarin twee T-vensters.
In de westzijde links een paneeldeur met bovenlicht waarin een gietijzeren decoratie; gemetselde stoep van drie treden. Aan de rechterzijde een H- en een T-venster, waaronder twee keldervensters met diefijzer. In de top een vierdelig venster.
Aan de noordzijde, de achterzijde, op het dakvlak een dakkapel. Aan deze zijde is het achterhuis aangebouwd.
Aan de oostgevel bevindt zich de serre onder plat dak op een trasraam van rode baksteen afgezet met bruine geglazuurde steen; goot op houten klossen; vensters met roedenverdeling waarin deels geel glas; aan de voorzijde twee niet-originele serredeuren; de rechterzijde is dichtgezet. Boven de serre een vierdelig venster.
Het ACHTERHUIS op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen op een iets naar voren springend trasraam afgezet met een decoratieve band en wordt gedekt door een wolfdak, tegen een rechte topgevel, met zwarte Friese golfpannen; één schoorsteen op de nok aan de zuidzijde; makelaar met windveer op de nok aan de noordzijde; decoratief fries van kalkzandsteen en rode baksteen. De gevels worden geleed door identieke H-vensters als in het voorhuis.
In de topgevel van de zuidgevel een H-venster en vlechtwerk in de top. In de westgevel drie H-vensters, de winkelpui en niet-originele garagedeuren. Het verticale venster en de twee paneeldeuren met bovenlicht in de winkelpui worden omlijst door bakstenen pilasters, waarin gekleurde geglazuurde tegels en een fries met verdiepte vlakken; stoep van één tree; voor de etalage een ijzeren railing. In het dakvlak een dakkapel onder een flauw hellend zadeldak, waarin twee halfronde houten deuren onder een rollaag; in de zijkanten een rond venster met roedenverdeling. De achtergevel (noordgevel) is vernieuwd.
In de oostgevel (oudbouw circa 1600) in de hals een vierruits venster; in de zuidgevel van het achterhuis drie halfronde venster en een nis onder één rollaag, in de oostgevel een H-venster; in de zuidgevel van de krimp een houten deur en twee zesruits vensters onder rollaag, in de oostgevel vier negenruits vensters onder rollaag en segmentboog.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: in het voorhuis in de hal de gepleisterde wanden met lambrizering, het plafond van papier-maché met Eclectische schilderingen, de paneeldeuren met omlijsting van papier-maché en houten trap met lambrizering; in de kamer aan de westzijde het balkenplafond; in de kamer aan de oostzijde het plafond van papier-maché met Eclectische schilderingen en de zwarte marmeren schouw waarboven papier-maché en schilderingen. In het achterhuis in het kantoor de houten schouw en vensters met blinden; in de oude keuken de schouw; in de winkel de toonbank met niet-origineel blad (zinken blad zit eronder) en de kastenwand; in de gang de dubbele tochtdeuren met halfrond bovenlicht waarin gekleurd glaspapier, de tegelvloer en de paneeldeuren.
Waardering
Winkelwoning van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een winkelwoning rond 1900 in de provincie Groningen
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur
- vanwege de sobere vormgeving en bijzondere detaillering
- vanwege de waardevolle interieuronderdelen
- vanwege de bijzondere en beeldbepalende ligging van de winkelwoning op de wierde in het centrum van Usquert
- als herinnering aan de oude winkelfunctie die deze straat bezat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SHOP-DWELLING built in 1899 (carpenter J.A. Uhl) commissioned by G. Dusseldorp in which Eclectic influences have been incorporated. The building, which was probably built around 1600, received in 1899 a new front house and partly a new rear house on the west side, in which Dusseldorp established a wholesale business combined with a grocery store. Around 1910 a conservatory was built onto the front house, which could be closed with a roller shutter, which in 1991 was replaced by two French doors. Also in 1991 the old barn was partly demolished in favour of a garage; the garage does not qualify for national monument protection due to its insufficient age. The south side of the house, which is not visible from the public road, was an interior wall before the demolition of the old barn.
The commissioner G. Dusseldorp, in addition to this shop, also had a post office (established in this building until 1911), a coffee roastery and carbide factory, and established in 1912 the first bus service from Usquert to Groningen; this lasted only 13 years. In 1932 the business was taken over by M. Timmer, who had a shop, wholesale business and post office in this building. Nowadays the building has exclusively a residential function.
The shop-dwelling is located on the wierde of Usquert on the corner of the Kerkstraat and the Torenstraat. These streets formerly had a shopping function, which has now disappeared. On the south and west sides of the front house lies a narrow strip of land, on the west side of which is a linden tree. The garden is separated from the public road by a non-original iron fence on a brick wall.
Description
SHOP-DWELLING consisting of a FRONT HOUSE and REAR HOUSE.
The one-storey, partly cellared FRONT HOUSE on a rectangular plan is built in red brick on a slightly projecting tuff stone base and is covered by a gabled roof with black glazed Frisian pantiles; two brick chimneys on the ridge with cap; wooden rake; cornice. The facades are articulated by H-windows, with yellow glass in the fanlight, beneath a segmental arch with sandstone corner and closing stones and arch ring in which coloured tiles and below the undercarriage a mouse-tooth moulding of red brick. The end gables have taut wooden wind braces and a rising frieze of yellow brick.
The entrance is located in the central risalit of the front facade (south facade) with two openable wooden panel doors with decorative cast-iron grilles; in the fanlight glazed paper; three-step high stoop of hardstone and cast iron next to which an iron fence. On either side of the entrance two H-windows. In the roof plane above the entrance a roof dormer, terminated by a wooden pediment, beneath a flat roof, containing two T-windows.
On the west side on the left a panel door with fanlight containing a cast-iron decoration; brick stoop of three steps. On the right side an H- and a T-window, below which two cellar windows with guard iron. At the top a four-light window.
On the north side, the rear, on the roof plane a roof dormer. On this side the rear house is attached.
On the east facade is the conservatory under a flat roof on a tuff stone base of red brick trimmed with brown glazed stone; gutter on wooden blocks; windows with glazing bars in which partly yellow glass; on the front two non-original conservatory doors; the right side is sealed. Above the conservatory a four-light window.
The REAR HOUSE on a rectangular plan is constructed in red brick on a slightly projecting tuff stone base trimmed with a decorative band and is covered by a half-hipped roof, against a straight end gable, with black Frisian pantiles; one chimney on the ridge on the south side; rake with wind brace on the ridge on the north side; decorative frieze of sandstone and red brick. The facades are articulated by identical H-windows as in the front house.
In the end gable of the south facade an H-window and wattlework at the top. In the west gable three H-windows, the shop front and non-original garage doors. The vertical window and the two panel doors with fanlight in the shop front are framed by brick pilasters, containing coloured glazed tiles and a frieze with recessed fields; one-step high stoop; in front of the shop window an iron railing. In the roof plane a roof dormer beneath a gently sloping gabled roof, containing two semi-circular wooden doors beneath a roll moulding; on the sides a round window with glazing bars. The rear facade (north facade) has been renewed.
In the east facade (original structure circa 1600) in the neck a four-pane window; in the south facade of the rear house three semi-circular windows and a niche beneath one roll moulding, in the east facade an H-window; in the south facade of the hipped section a wooden door and two six-pane windows beneath roll moulding, in the east facade four nine-pane windows beneath roll moulding and segmental arch.
In the INTERIOR are notably: in the front house in the hall the plastered walls with wainscoting, the papier-mâché ceiling with Eclectic paintings, the panel doors with papier-mâché moulding and wooden stairs with wainscoting; in the room on the west side the beam ceiling; in the room on the east side the papier-mâché ceiling with Eclectic paintings and the black marble fireplace above which papier-mâché and paintings. In the rear house in the office the wooden fireplace and windows with blinds; in the old kitchen the fireplace; in the shop the counter with non-original top (zinc top underneath) and the built-in cupboard wall; in the corridor the double draught doors with semi-circular fanlight containing coloured glazed paper, the tile floor and the panel doors.
Valuation
Shop-dwelling of general significance on account of cultural and architectural-historical value:
- as an example of a shop-dwelling around 1900 in the province of Groningen
- on account of the relatively high degree of integrity of the exterior and parts of the interior
- on account of the sober design and special detailing
- on account of the valuable interior components
- on account of the special and image-defining location of the shop-dwelling on the wierde in the centre of Usquert
- as a reminder of the old shopping function that this street once had.
Nearby in the register
- Pastorie(K), Schoolstraat 2Dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 9Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Hoogtjestraat 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.