Rijksmonumentenregister · Netherlands
Rom Sicht
Heeg, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904
- Address
- De Skatting 18, 8621 BW Heeg (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Heeg
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.97254, 5.60512
- Monument number
- 515184
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De VILLA "Rom Sicht" met bijpassende SERRE (links), houten BIJGEBOUW (achter) en BRUG met TOEGANGSHEK is in 1904 ontworpen door architect W.Z. de Jong uit Sneek in Eclectische stijl met decoraties in Art Nouveau stijl. Opdrachtgever was de invloedrijke palinghandelaar J. Visser uit Heeg. De gevelsteen vermeldt: "A. Visser Jzn., 1 september 1904". Aannemer was timmerman Sonsma uit Hemelum. De palingvisserij, een van de belangrijkste inkomstenbronnen in het gebied, bereikte haar hoogtepunt tegen het einde van de 19de eeuw. Met als gevolg een toename van de bevolking en de bebouwing. Er werd gebouwd aan stegen en doorgangen, maar ook aan de straatweg tussen Sneek en Lemmer en aan de Skatting, de (toen nog grint) weg die in noord-zuidelijke richting door het dorp loopt en het dorp met de straatweg verbond. Nehalve woonhuizen verrezen onder meer een gereformeerde kerk met pastorie, een zuivelfabriek en villa Veldzicht (thans Rom Sicht). De palinghandel, die al voor het begin van de Eerste Wereldoorlog begon te stagneren, hield op te bestaan aan het einde van de jaren twintig. Met de vestiging van watersport-activiteiten na de Tweede Wereldoorlog, werd een begin gemaakt met de ontwikkeling van de streek als watersportcentrum. Rom Sicht ligt aan de westzijde van de Skatting, aan de noordelijke rand van het dorp en is naar het oosten gericht. Het ligt op een trapeziumvormig, even opgehoogd perceel dat aan de zuidzijde direct aan de sloot grenst; de oppervlakte die door de huidige tuin in beslag wordt genomen, ligt binnen een groter perceel met dezelfde vorm: de totaaloppervlakte van de landerijen die toen bij Rom Sicht hoorden was veel groter dan nu het geval is. Voor de bouw zijn aan de zuid- en oostzijde de reeds bestaande sloten verbreed en aan de west- en noordzijde nieuwe gegraven. Het pand ligt ongeveer in het midden van de door bomen omzoomde tuin en is te bereiken via twee houten bruggen. De linker BRUG met houten dek heeft lage ijzeren leuningen die in de vleugels van het gietijzeren TOEGANGSHEK met zijvoluten overgaan. De oospronkelijk houten serre aan de zuidzijde, is in latere jaren in bijpassende stijl vergroot en van een andere kap voorzien. Hoofdgebouw en vernieuwde serre vormen een stilistische eenheid.
De aanleg van de achtertuin is niet meer oorspronkelijk. Van de oorspronkelijke aanleg in Landschapsstijl van de voortuin zijn nog enkele onderdelen origineel: onder meer de druppelvormige vijver en het relief. Deze restanten zijn voor de bescherming echter van ondergeschikt belang.
Buiten de bescherming van rijkswege vallen, wegens te geringe monumentale waarde, het loopbruggetje en het nieuwe koetshuis aan de zuidkant van het hoofdgebouw.
Omschrijving
De villa met bijgebouw heeft een L-vormige plattegrond. Het hoofdgebouw wordt gedekt door een afgeknot met leien belegd samengesteld dak met drie schoorstenen; in het dakschild twee kleine dakkapellen met bekroning; het bijgebouw wordt gedekt door een zadeldak met gegolfde pannen. De villa is uit bruine baksteen opgetrokken; voor de versieringen is gebruik gemaakt van pleisterwerk en geel/rode baksteen; de plint is even uitgemetseld; de goot rust op klossen; de gootlijst is versierd met geschilderde florale motieven. De voorgevel van het gebouw is asymmetrisch en bestaat uit een tuitgevel met gebroken frontons en tympaan met obelisk, en een (één bouwlaag hoog) geveldeel. Van rechts naar links zitten twee H-vensters met getoogde strekken van rode baksteen en aanzet-, en sluitstenen (met respectievelijk diamantkoppen- en trigliefen-motief), waaronder trommelvelden met geschilderde florale motieven. De vensters hebben houten vaste zonneblinden die vóór het bovenlicht zijn geplaatst; deze zijn van florale schilderingen voorzien. Naast de vensters is een portiek met spiegelvlakken links en rechts, een natuurstenen stoep van twee treden en een brede, houten toegangsdeur met panelen boven en onder en roosters in de middendelen. Links van de tuitgevel een driezijdige erker, waarin drie H-vensters, alle van dezelfde decoratieve elementen voorzien en met glas-in-lood in het bovenlicht. Boven de erker en daarvan gescheiden door een houten lijst met spiegelvakken, ligt een balkon met opeenslaande deuren en houten balaustrade. De noordelijke zijgevel bestaat uit een tuitgevel met H-venster (op dezelfde wijze gedecoreerd als de vensters in de voorgevel) en een bouwdeel dat met het bijgebouw verbonden is en dat is voorzien van twee kleine tweedelige ramen. Op de piron is een windvaan met koperen friese adelaar en het jaartal 1904 geplaatst. In het dakschild boven de zuidgevel zitten een schoorsteen, een nieuwe dakkapel en een nieuw dakvenster. De oorspronkelijk houten serre aan de zuidzijde is in latere jaren in een bijpassende vormentaal in steen uitgevoerd en van een flauw hellend zadeldak met piron op de nok voorzien. Bij de verbouw van de serre zijn de gevels in dezelfde stijl uitgevoerd als het hoofdgebouw. In de voorgevel van de serre, zitten twee H-vensters en in de zuidgevel drie vensters, alle met glas-in-lood in het bovenlicht. Naast de serre zit in de zuidgevel een (origineel) H-venster. De vensterpartijen in de achtergevel zijn niet origineel. Het INTERIEUR van de villa is qua indeling deels nog origineel. Een aantal interieuronderdelen is oorspronkelijk, onder meer de paneeldeuren en de kasten op de gang, de marmeren schoorsteenmantel en het balkenplafond in de voorkamer, en de gestucte en eromheen geschilderde rozetten voor de hanglampen. De decoratieve motieven dragen de kenmerken van de Art Nouveau. Het houten BIJGEBOUW, dat tegelijk met het hoofdgebouw werd ontworpen en dat dienst deed als berging en washok, is qua exterieur niet meer geheel oorspronkelijk. Aan de noordzijde zitten vier T-vensters met in het midden een houten deur. Aan de zuidzijde zitten drie vierruitsvensters en in de krimp een deur. De indeling van het interieur is eveneens niet meer origineel.
Waardering
Villa Rom Sicht, met bijpassende serre, houten bijgebouw en brug met toegangshek, gebouwd in 1904 te Heeg is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege de bijzondere en overvloedige ornamentiek;
- als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling;
- vanwege de situering verbonden met de bebouwingsontwikkeling in het dorp en de streek, als gevolg van de sterke groei van de palinghandel waarin de opdrachtgever van Rom Sicht in die tijd een zeer grote rol heeft gespeeld;
- voor het aanzien van het dorp;
- vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met het water, essentieel voor het transport binnen de palinghandel;
- vanwege de in grote mate aanwezig architectonische gaafheid van het exterieur en een aantal interieuronderdelen;
- vanwege de bijzonder fraaie ligging;
- in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van de dorpse en landschappelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The villa "Rom Sicht" with matching CONSERVATORY (left), wooden OUTBUILDING (rear) and BRIDGE with ENTRANCE GATE was designed in 1904 by architect W.Z. de Jong from Sneek in Eclectic style with decorations in Art Nouveau style. The client was the influential eel merchant J. Visser from Heeg. The foundation stone reads: "A. Visser Jzn., 1 September 1904". The contractor was carpenter Sonsma from Hemelum. Eel fishing, one of the most important sources of income in the area, reached its peak towards the end of the 19th century. This resulted in an increase in population and development. Building took place on alleys and passages, but also on the road between Sneek and Lemmer and on the Skatting, the (then still gravel) road running north-south through the village and connecting the village with the main road. In addition to residential houses, a Reformed church with parsonage, a dairy factory and villa Veldzicht (now Rom Sicht) were built. The eel trade, which had already begun to stagnate before the start of the First World War, ceased to exist by the end of the 1920s. With the establishment of water sports activities after the Second World War, a start was made with developing the area as a watersports centre. Rom Sicht is situated on the west side of the Skatting, at the northern edge of the village and faces east. It is located on a trapezoidal, slightly elevated plot which borders directly on the ditch on the south side; the area now occupied by the current garden lies within a larger plot of the same shape: the total area of the lands that belonged to Rom Sicht at the time was much larger than it is now. For the construction, the existing ditches on the south and east sides were widened and new ones were dug on the west and north sides. The building is located approximately in the middle of the tree-lined garden and is accessible via two wooden bridges. The left BRIDGE with wooden deck has low iron railings that merge into the wings of the cast-iron ENTRANCE GATE with side volutes. The originally wooden conservatory on the south side was enlarged in later years in a matching style and given a different roof. Main building and renovated conservatory form a stylistic unity.
The layout of the back garden is no longer original. Of the original layout in Landscape style of the front garden, some elements are still original: including the teardrop-shaped pond and the relief. However, these remnants are of secondary importance for preservation.
Outside national monument protection, due to insufficient historical importance, are the small footbridge and the new carriage house on the south side of the main building.
Description
The villa with outbuilding has an L-shaped floor plan. The main building is covered by a truncated roof clad with slate, a composite roof with three chimneys; in the roof plane two small roof dormers with crowning; the outbuilding is covered by a gabled roof with corrugated tiles. The villa is built of brown brick; plasterwork and yellow/red brick have been used for the decorations; the plinth is evenly mortared; the gutter rests on brackets; the gutter line is decorated with painted floral motifs. The front facade of the building is asymmetrical and consists of a spout gable with broken pediments and tympanum with obelisk, and a (one storey high) facade section. From right to left are two H-windows with arched stretches of red brick and respond and shutter stones (with respectively diamond-head and triglyph motif), below which are drum fields with painted floral motifs. The windows have wooden fixed sunblinds placed in front of the fanlight; these are furnished with floral paintings. Next to the windows is a portico with mirror panels left and right, a natural stone step of two treads and a wide, wooden entrance door with panels above and below and grilles in the middle sections. To the left of the spout gable a three-sided bay, in which three H-windows, all furnished with the same decorative elements and with leaded glass in the fanlight. Above the bay and separated from it by a wooden list with mirror panels, is a balcony with French doors and wooden balustrade. The northern side facade consists of a spout gable with H-window (decorated in the same way as the windows in the front facade) and a building section which is connected to the outbuilding and which is provided with two small two-part windows. On the hip is a weather vane with copper Frisian eagle and the date 1904. In the roof plane above the south facade are a chimney, a new roof dormer and a new roof window. The originally wooden conservatory on the south side was executed in stone in later years in matching vocabulary and provided with a gently sloping gabled roof with hip ridge. During the renovation of the conservatory the facades were executed in the same style as the main building. In the front facade of the conservatory are two H-windows and in the south facade three windows, all with leaded glass in the fanlight. Next to the conservatory is an (original) H-window in the south facade. The window sections in the rear facade are not original. The INTERIOR of the villa is partly still original in terms of layout. A number of interior components are original, including the panel doors and cupboards in the corridor, the marble fireplace mantel and the beam ceiling in the front room, and the stuccoed and painted rosettes around the hanging lamps. The decorative motifs bear the characteristics of Art Nouveau. The wooden OUTBUILDING, which was designed at the same time as the main building and which served as storage and washhouse, is no longer entirely original on the exterior. On the north side are four T-windows with a wooden door in the middle. On the south side are three four-pane windows and in the corner a door. The layout of the interior is also no longer original.
Valuation
Villa Rom Sicht, with matching conservatory, wooden outbuilding and bridge with entrance gate, built in 1904 in Heeg is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the high-quality aesthetic qualities of the design;
- because of the special and abundant ornamentation;
- as a special expression of a socio-economic development;
- because of the situation connected with the building development in the village and the area, as a result of the strong growth of the eel trade in which the client of Rom Sicht played a very large role at that time;
- for the appearance of the village;
- because of the historical-spatial relationship with water, essential for transport within the eel trade;
- because of the large degree of architectural integrity of the exterior and a number of interior components;
- because of the particularly fine location;
- in relation to the visual and structural integrity of the village and landscape surroundings.
Nearby in the register
- Woonhuis, De Syl 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, De Syl 4Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, De Skatting 81Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, De Syl 10Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.