Rijksmonumentenregister · Netherlands
Frisia Schaatsenfabriek
IJlst, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Fabrieksgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1920
- Address
- Uilenburg 1, 8651 EK IJlst (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- IJlst
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.01030, 5.62182
- Monument number
- 515182
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De SCHAATSENFABRIEK "Frisia" te IJlst is rond 1880 gebouwd in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant in opdracht van Fa. K.E. de Vries. Het maken van schaatsen was aanvankelijk een winterbezigheid van timmerlieden en smeden. In de negentiende eeuw ontstonden diverse schaatsenfabrieken; ook in IJlst waren er verschillende, maar het bedrijf van Fa. K.E. de Vries & Zonen is het enige dat overgebleven is. In de jaren twintig kreeg het gebouw een nieuw dak en een nieuwe voorgevel in de trant van de Amsterdamse School. Het bedrijf is diverse malen uitgebreid: zo werden zijn in de loop der tijd ook enkele aanbouwen aan de achterzijde toegevoegd. De kleinzoon van de oprichter heeft tot voor kort de schaatsenfabriek gedreven. Tegenwoordig heeft het gebouw geen functie meer. Het voormalige fabriek ligt aan de zuidzijde van de oost-west lopende Vaart en is naar het noorden gericht. De zuid- en oostzijde grenzen aan het water de "Gorritspôlle". De in de loop der jaren toegevoegde aanbouwen komen niet in aanmerking voor bescherming van rijkswege vanwege te geringe waarde.
Omschrijving
Het gebouw op rechthoekige plattegrond is opgetrokken uit bruine baksteen met in de voorgevel in zwarte baksteen uitgevoerd siermetselwerk. Het wordt gedekt door een mansardedak met rode gegolfde Friese pannen en twee schoorstenen. De voorgevel is beganegronds symmetrisch ingedeeld door, van beneden naar boven, dubbele houten deuren met zesruits vensterverdeling en aan weerszijden twee gekoppelde vensters met drieruitsverdeling; een houten puibalk met het opschrift Fa K.E. de Vries en Zonen en een reeks van twee, drie en twee gekoppelde bovenlichten met tweeruitsverdeling. De geveltop (met siermetselwerk) draagt de opschriften 'FRISIA' en 'SCHAATSEN' 'FABRIEK'. In het midden bevindt zich een houten laaddeur met vierruits bovenlicht en aan weerszijden twee gekoppelde bovenlichtvensters met tweeruitsverdeling. De oostelijke zijgevel is voorzien van lichtgetoogde negenruitsvensters met ijzeren roedenverdeling. De westelijke zijgevel grenst aan het pand ernaast. Tegen de achtergevel staat een niet oorspronkelijke houten aanbouw die de gevel aan het zicht onttrekt.
Het INTERIEUR is qua indeling origineel. Beganegronds is aan de zuidzijde rechts een toegang gemaakt tot de aangrenzende toegevoegde bouwdelen. Aan de noordzijde ligt, rechts van de toegangsdeur, de originele houten trap naar de eerste verdieping. Hier zijn nog vele originele interieuronderdelen aanwezig, onder meer de houten vloer, de houten werktafels en, aan de zuidzijde, een houten schot waar de schaatsen gelijmd werden en te drogen werden gelegd.
Waardering
De schaatsenfabriek FRISIA te IJlst is van algemeen bijzonder cultuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling;
- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling: te weten als zeldzame getuigenis van een vorm van bedrijvigheid die altijd een bijzondere plaats heeft ingenomen in Nederland en met name in Friesland;
- vanwege de historisch-ruimtelijke en functionele relatie met het water;
- vanwege de in redelijke mate aanwezige architectonische gaafheid van exterieur en interieur;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de dorpse omgeving;
- vanwege de in zeer grote mate aanwezige typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The SKATE FACTORY "Frisia" at IJlst was built around 1880 in a traditional craft building style by order of the company K.E. de Vries. The making of skates was initially a winter occupation of carpenters and blacksmiths. In the nineteenth century various skate factories emerged; there were also several in IJlst, but the business of the company K.E. de Vries & Zonen is the only one that has survived. In the nineteen twenties the building received a new roof and a new front facade in the style of the Amsterdam School. The business was expanded several times: over the years some extensions were added to the rear. The grandson of the founder operated the skate factory until recently. Nowadays the building no longer serves a function. The former factory is situated on the southern side of the east-west running Vaart and faces north. The southern and eastern sides border on the water the "Gorritspôlle". The extensions added over the years do not qualify for national monument protection due to insufficient heritage value.
Description
The building on a rectangular footprint is constructed of brown brick with decorative brickwork executed in black brick in the front facade. It is covered by a mansard roof with red corrugated Frisian tiles and two chimneys. The front facade is symmetrically arranged at ground floor level by, from bottom to top, double wooden doors with six-light window glazing and on either side two coupled windows with three-light glazing; a wooden shop front beam with the inscription Fa K.E. de Vries and Zonen and a series of two, three and two coupled fanlights with two-light glazing. The gable top (with decorative brickwork) bears the inscriptions 'FRISIA' and 'SKATES' 'FACTORY'. In the centre there is a wooden loading door with four-light fanlight and on either side two coupled fanlight windows with two-light glazing. The eastern side facade is provided with lightly arched nine-light windows with iron glazing bars. The western side facade borders the adjoining property.
Against the rear facade stands a non-original wooden extension which obscures the facade from view.
The INTERIOR is original in its layout. At ground floor level, access has been made on the southern side to the right to the adjoining added structural components. On the northern side, to the right of the entrance door, lies the original wooden staircase to the first floor. Here many original interior components are still present, including the wooden floor, the wooden work tables and, on the southern side, a wooden partition where the skates were glued and laid to dry.
Valuation
The skate factory FRISIA at IJlst is of general particular cultural-historical importance:
- as a particular expression of socio-economic development;
- as a particular expression of a typological development: namely as rare testimony to a form of economic activity that has always held a special place in the Netherlands and particularly in Friesland;
- because of the historical-spatial and functional relationship with the water;
- because of the reasonably well-preserved architectural integrity of exterior and interior;
- in relation to the structural and visual integrity of the village setting;
- because of the very considerable typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Nijverheid, Eegracht 2Nijverheidunder 1 mi
- Woonhuis, Eegracht 2Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Uilenburg bij 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Uilenburg 10Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.