Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zitbank, Rabenburg nabij Noordeinde en de Breestraat Leiden
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Straatmeubilair
- Function
- Zitbank
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1920
- Address
- Rabenburg nabij Noordeinde en de Breestraat Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16012, 4.48489
- Monument number
- 515132
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op de kop van het Rapenburg, boven een van 1910 daterende overkluizing tussen deze gracht en het Galgewater is in 1920 de in de volksmond ook als de "werklozenbank" bekende "Gijselaarsbank" gebouwd. Dit MONUMENT met zitbank is opgericht in opdracht van het Leidse comité "Huldeblijk de Gijselaar". Het was bedoeld als herinnering aan het verleden en verwijzing naar de toekomst, maar vooral ook als eerbetoon aan Jhr. N.C. de Gijselaar, burgemeester van Leiden in de jaren 1910-1927. De opdracht werd uitgevoerd door de kunstenaar Willem C. Brouwer (1877-1933), die met dit monument een van zijn zeldzame "architectonische" kunstwerken realiseerde. Het in decoratief metselwerk en terracotta uitgevoerde monument wordt gekenmerkt door een expressionistische, aan de architectuur van de Amsterdamse School verwante bouwstijl. In 1983 is het monument tijdelijk verwijderd. Na vernieuwing van de overkluizing tussen het Galgewater en het Rapenburg is het in 1985 herplaatst op de oorspronkelijke plek waarbij de baksteen grotendeels is vernieuwd. In 1994 herstelde de gemeente de aansluiting van de verlichting op het electriciteitsnet in de bekroningen van de hoog opgaande, als lantaarn fungerende delen van het monument.
Het monument maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht Leiden.
Omschrijving
Symmetrisch aangelegde gedenkbank van baksteen en terracotta.
Zitbankgedeelte grotendeels van terracotta blokken met in de "rug" van de bank de tekst: 'Oorlogsjaren 1914-1919 - de Leidsche Burgerij aan haren burgemeester Jhr. Mr. Dr. N.C. de Gyselaar'. Hieronder in een plaquette van drie stukken grijze hardsteen de tekst: 'Na uitvoerige discussie herplaatst mei 1985 raadsbesluit 9-7-1984 R.V.nr. 44'. Aan weerszijden van het zitgedeelte een terracotta blok. Ruggedeelte afgedekt met een rollaag van baksteen. Achter de rug een diepe, gemetselde plantenbak met aan weerszijden hoog opgaand metselwerk met decoratieve steensverbanden aan de laterale zijden. Bij de aanzet van deze bakstenen verhoging aan voor en achterzijde een terracotta hoekblok. De blokken aan de voorzijde zijn voorzien van abstracte decoraties in reliëf. De naar de bloembak gerichte zijden van deze opgaande delen zijn voorzien van terracotta reliëfs met staande, symbolische figuren. De linker met 'rouw 1914', de rechter met 'herleving 1919'. De hoog opgaande delen worden bekroond door terracotta sierblokken met rode glazen bollen, die als lantaarn functioneren. Afdekking door middel van uitkragende houten schilddakjes met uitstulpende terracotta bedekking. Tegen de vlakke zijkanten van het object driezijdige plantenbakken van terracotta blokken en baksteen. Deze zijn verbonden met de opgaande delen van kademuren met decoratieve, verspringende steensverbanden, naar achteren aflopend in hoogte. De hoogste delen hiervan gedekt met terracotta dekplaten. Achterzijde van de bank geheel opgetrokken in baksteen met in het midden twee boven elkaar geplaatste terracotta plaquettes met tekst (de onderste met de naam van de aannemer-metselaar A.H. Volleberg(?)), alsmede zes keramische elementen met opening voor waterafvoer vanuit de plantenbakken. Aan weerszijden van een in het water staande scheidsmuur van baksteen en hardsteen met spitsboogvormige beëindiging bevindt zich een liggende overkluizingsopening met zich trapsgewijs verjongende zijkanten. Kademuren met waarschijnlijk voor schotbalken bestemde gleuven in de natuurstenen delen (oudere keersluis).
Waardering
Het monument is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als herinnering aan "de oorlogsjaren" 1914-1918 en vanwege de betekenis van burgemeester Gijselaar voor de stad in deze en de daarop volgende jaren.
Het monument is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische kwaliteiten, de destijds progressieve vormgeving en de daarmee verbonden stijlkenmerken en vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de detaillering.
Het object is tevens van stedebouwkundig belang vanwege de bijzondere situering aan de kop van het Rapenburg in het beschermde stadsgezicht Leiden.
Het is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the corner of the Rapenburg, above a 1910 culvert between this canal and the Galgewater, the "Gijselaarsbank" (in popular speech also known as the "workmen's bench") was built in 1920. This MONUMENT with bench was erected on the commission of the Leiden committee "Huldeblijk de Gijselaar". It was intended as a memorial to the past and a reference to the future, but especially as a tribute to Jhr. N.C. de Gijselaar, mayor of Leiden in the years 1910-1927. The commission was executed by artist Willem C. Brouwer (1877-1933), who with this monument realised one of his rare "architectural" works of art. The monument, executed in decorative brickwork and terracotta, is characterised by an expressionistic building style related to the architecture of the Amsterdam School. In 1983 the monument was temporarily removed. After renewal of the culvert between the Galgewater and the Rapenburg it was replaced in 1985 on its original site, the bricks being largely renewed. In 1994 the municipality restored the connection of the lighting to the electricity network in the crowning parts of the high-rising parts of the monument functioning as lanterns.
The monument forms part of the protected townscape Leiden.
Description
Symmetrically laid out memorial bench of brick and terracotta.
Bench section largely of terracotta blocks with on the "back" of the bench the text: 'War years 1914-1919 - the Leiden Citizenry to their Mayor Jhr. Mr. Dr. N.C. de Gyselaar'. Below this in a plaque of three pieces of grey hard stone the text: 'After extensive discussion replaced May 1985 council decision 9-7-1984 R.V.nr. 44'. On either side of the bench section a terracotta block. Back section covered with a roll course of brick. Behind the back a deep, mortared planter with on either side high-rising brickwork with decorative bond patterns on the lateral sides. At the start of this brick elevation on front and rear a terracotta corner block. The blocks on the front are provided with abstract decorations in relief. The sides of these rising parts facing the flower bed are provided with terracotta reliefs with standing, symbolic figures. The left one with 'mourning 1914', the right one with 'revival 1919'. The high-rising parts are crowned by terracotta ornamental blocks with red glass balls, which function as lanterns. Covering by means of projecting timber hipped roof-lets with protruding terracotta covering. Against the flat side faces of the object three-sided planters of terracotta blocks and brick. These are connected with the rising parts of quay walls with decorative, staggered bond patterns, tapering backwards in height. The highest parts of these covered with terracotta covering plates. Rear of the bench entirely constructed in brick with in the middle two terracotta plaques with text placed one above the other (the lower one with the name of the contractor-bricklayer A.H. Volleberg(?)), as well as six ceramic elements with opening for water drainage from the planters. On either side of a dividing wall standing in the water of brick and hard stone with pointed arch termination are located a lying culvert opening with step-wise tapering sides. Quay walls with probably for shoring beams intended slots in the natural stone parts (older lock gate).
Valuation
The monument is of general importance due to cultural-historical value as a memorial to the "war years" 1914-1918 and due to the significance of Mayor Gijselaar for the city in these and the following years.
The monument is of general importance due to architectural-historical value on account of the aesthetic qualities, the then progressive design and the associated style characteristics and on account of the special material use and detailing.
The object is moreover of urban planning importance due to the special location at the corner of the Rapenburg in the protected townscape Leiden.
It is furthermore of importance due to its recognisability.
Nearby in the register
- Kantoorgebouw, Rapenburg 1Handel en kantoorunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Breestraat 1 AWerk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Noordeinde 54Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rapenburg 7Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.