Rijksmonumentenregister · Netherlands
Archiefbewaarplaats, Boisotkade 2 A
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Archiefbewaarplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1891 - 1893
- Address
- Boisotkade 2 A, 2311 PZ Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15422, 4.48763
- Monument number
- 515120
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het ARCHIEFGEBOUW van het gemeente-archief Leiden is gebouwd in de jaren 1891-1893 naar ontwerp van D.E.C. Knuttel. Leiden was hiermee de eerste stad in Nederland met een eigen gebouw voor het gemeente-archief. Het archiefgebouw verving de archiefruimte op de zolder van het stadhuis aan de Breestraat. Bouwmeester van het uit een legaat van oud-gemeenteraadslid en lakenfabrikant A.J. (Justus) Krantz bekostigde archiefgebouw was de toenmalige stadsarchitect D.E.C. Knuttel, rijksbouwmeester in de jaren 1892-1922. Op verzoek van stadsarchivaris Mr. C.M Dozy is het gebouw opgetrokken in een aan de Neo-Gothiek verwante bouwstijl, die ook kenmerkend was voor veel destijds door de rijksoverheid geïnitieerde bouwopdrachten. De oorspronkelijke, 19de eeuwse achtergevel is sinds een ingrijpende verbouwing en uitbreiding van het gebouw in 1967 geheel aan het oog onttrokken. In 1996 is aan de rechterzijde van het gebouw een aanbouw toegevoegd. Van het oorspronkelijke interieur is door een eveneens ingrijpende interne verbouwing in hetzelfde jaar vrijwel niets bewaard gebleven en is derhalve niet van belang voor de bescherming van rijkswege. Het archiefgebouw maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht Leiden.
Omschrijving
In baksteen met natuurstenen details opgetrokken gebouw op langgerekte plattegrond met oorspronkelijk twee en vier bouwlagen onder met pannen gedekte zadeldaken met dakkapellen; linker bouwdeel met vier bouwlagen onder zadeldak met dakkapellen en rechter risalerend bouwdeel met twee bouwlagen onder dwarsgeplaatst zadeldak. Uit twee delen bestaande, asymmetrisch voorgevel met trasraam met hardstenen rand, cordonlijst, speklagen en rechthoekige hemelwaterafvoeren met vergaarbak. Risalerende, drie traveeën brede rechter gevelpartij - waarachter zich oorspronkelijk de publieks- en werkruimtes bevonden- met symmetrische vensterindeling en overhoeks uitgemetselde hoeken. Rechtgesloten vensters op de begane grond met schuiframen en aaneengesloten, natuurstenen waterdorpels onder segment- en driepasbogen met sluit- en aanzetstenen. Eveneens rechtgesloten verdiepingsvensters onder driepasbogen met zandstenen maaswerk. Tussen de verdieping en de geveltop en dunne, verkropte cordonlijst, links en rechts aansluitend op kraagstukken, die ook de aanzet van de puntgevel vormen. Geleding van de top door middel van overhoekse, staande uitmetselingen, in het midden een samengestelde vensterpartij van drie spitsboogventers met dunne bakstenen penanten. Daarboven twee blinde, ronde vensters en aan weerszijden een blind spitsboogvenster. Op de geveltop een hardstenen deklijst en een klimmende reeks, gemetselde attiekbalustrades met spitsbogen en overhoekse, zandstenen pinakels. De midelste pinakel met smeedijzeren bekroning. Links van deze gevelpartij een travee met een uitpandig ingangsportaal. Portaal met afgesnoten linker hoek onder een overhoekse hoekbaluster, borstwering met spitsboogopeningen en zandstenen pinakel. Een gebeeldhouwde kop van A.J. Krantz in de boogtrommel van de gesloten spitsboog boven de portaalingang met een met vierpassen versierde paneeldeur met getoogde bovendorpel. Het venster boven het portaal is als die op de verdieping van het risaliet. Gevelbeëindiging in de vorm van een uitgemetseld fries met keperbogen en een natuurstenen bovenrand.
Zeven traveeën brede gevelpartij - waarachter zich oorspronkelijk de archiefbewaarplaatsen bevonden - links van de entree met per travee twee gekoppelde, terugliggende vensters met aaneengesloten, natuurstenen onderdorpels met afzaat, dunne gemetselde penanten en dagkanten met kwarthol profiel. Vensters op begane grond onder segmentboog, op de eerste verdieping onder driepasboog, op de tweede verdieping onder ontlastingsboogje en met spitboogvormige sluiting op de derde verdieping. Aan weerszijden van de traveeën op de tweede en derde verdieping vertikale gevelgeledingen in de vorm van overhoekse lisenen met pinakelbekroning. De traveeën worden om en om beëindigd door een puntgeveltje en een lijst. Twee van deze geveltoppen met voor een deel blinde vensters in klimmend boogfries en twee met drie gekoppelde (blinde) rondboogvensters en een oeuil de boeuf, voorts met hardstenen dekplaten en bekroning in de vorm van een kruisbloem. Lijsten met uitgemetseld keperboogfries en een natuurstenen bovenrand.
Symmetrische, linker kopgevel met licht risalerend middenpartij en diverse, voor een deel blinde vensters met driepasbogen, rondbogen en spitsbogen, uitkragende schouders en een tuit met keperboogvormige beëindiging. Aan de rechter zijgevel van het risaliet een éénassige trapgevel met vensters als in de voorgevel van het risaliet en een geveltop met tussen de overhoekse, met pinakels bekroonde lisenen, smalle, blinde rondboogvensters onder een rond, eveneens blind oueil de boeuf. De rest van de gevel is door nieuwbouw grotendeels aan het oog onttrokken.
Op de dakschilden de originele houten dakkapelletjes met uitkragende, met zink gedekte zadeldaken en luiken met zandlopermotief. Uit de kap tussen de ingangtravee en het linker deel van het gebouw steekt een brandmuur. Het interieur is in de loop der tijd sterk gewijzigd, waarbij bijna alle bijzondere bouwkundige onderdelen en details zijn verdwenen. Ook de achterzijde van het gebouw is door de verbouwingen grotendeels verdwenen of aan het gezicht onttrokken.
Waardering
Het archiefgebouw is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde wegens de oorspronkelijke functie als onderkomen van het gemeente-archief en de pioniersfunctie die het gebouw had op dit gebied.
Het pand his tevens van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als bijzonder voorbeeld van een goed en rijk gedetailleerd, in de neo-gotische stijl opgetrokken overheidsgebouw en als een representatief werk uit het oeuvre van een vooraanstaand architect.
Het is tevens van belang vanwege de functionele zeldzaamheid en vanwege de gaafheid van de representatieve voorgevel.
Het gebouw heeft situationele waarde als een essentiëel, beeldbepalend element van een in stedebouwkundig opzicht belangrijk gebied - de voormalige stadswallen - en de ruimtelijke relatie hiermee.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The ARCHIVE BUILDING of the municipal archive of Leiden was built in the years 1891-1893 according to a design by D.E.C. Knuttel. With this, Leiden was the first city in the Netherlands to have its own building for the municipal archive. The archive building replaced the archive space in the attic of the town hall on the Breestraat. The building master of the archive building, which was funded from a bequest by former city council member and cloth manufacturer A.J. (Justus) Krantz, was the then city architect D.E.C. Knuttel, national master builder in the years 1892-1922. At the request of city archivist Mr. C.M Dozy, the building was constructed in a building style related to Neo-Gothicism, which was also characteristic of many building commissions initiated by the national government at that time. The original, 19th-century rear facade has been completely hidden from view since a major renovation and extension of the building in 1967. In 1996 an extension was added to the right side of the building. Of the original interior, virtually nothing has been preserved due to an equally major internal renovation in the same year and is therefore not significant for national monument protection. The archive building forms part of the protected townscape of Leiden.
Description
Building constructed in brick with natural stone details on an elongated floor plan with originally two and four storeys under gabled roofs covered with tiles with roof dormers; left building section with four storeys under gabled roof with roof dormers and right projecting building section with two storeys under transversely placed gabled roof. Two-part, asymmetrical front facade with ashlar frame with limestone edge, cordon line, speckled courses and rectangular rainwater downpipes with collecting tank. Projecting, three-bay wide right facade section - behind which originally the public and work spaces were located - with symmetrical window arrangement and corners chamfered outward. Rectangular windows on the ground floor with sash windows and adjoining, natural stone drip moulds under segmental and three-lobed arches with binding and starting stones. Likewise rectangular first-floor windows under three-lobed arches with sandstone tracery. Between the first floor and the gable top a thin, corbelled cordon line, on the left and right connecting to corbels, which also form the base of the pointed gable. Division of the top by means of chamfered outward, standing masonry, in the middle a compound window section of three pointed arch windows with thin brick muntins. Above that two blind, circular windows and on each side a blind pointed arch window. On the gable top a limestone drip line and a climbing series of constructed attic balustrades with pointed arches and chamfered outward, sandstone pinnacles. The middle pinnacle with wrought-iron crest. To the left of this facade section a bay with a projecting entrance portal. Portal with cut-off left corner under a chamfered outward corner baluster, parapet with pointed arch openings and sandstone pinnacle. A sculptured head of A.J. Krantz in the arch soffit of the closed pointed arch above the portal entrance with a panel door decorated with quatrefoils with togaed lintel. The window above the portal is like that on the first floor of the risalite. Facade termination in the form of constructed frieze with herringbone arches and a natural stone top edge.
Seven-bay wide facade section - behind which originally the archive storage spaces were located - to the left of the entrance with per bay two coupled, recessed windows with adjoining, natural stone sills with slope, thin constructed muntins and jambs with quarter-round profile. Windows on the ground floor under segmental arch, on the first floor under three-lobed arch, on the second floor under relieving arch and with pointed arch form on the third floor. On each side of the bays on the second and third floors vertical facade divisions in the form of chamfered outward lisenes with pinnacle crests. The bays are terminated alternately by a small pointed gable and a string course. Two of these gable tops with partly blind windows in climbing arch frieze and two with three coupled (blind) round arch windows and an oculus, furthermore with limestone drip plates and crests in the form of a cross flower. String courses with constructed herringbone arch frieze and a natural stone top edge.
Symmetrical, left end facade with slightly projecting central section and various, partly blind windows with three-lobed arches, round arches and pointed arches, projecting shoulders and a spout with herringbone arch form termination. On the right side facade of the risalite a single-axis stepped gable with windows as in the front facade of the risalite and a gable top with between the chamfered outward, pinnacle-crowned lisenes, narrow, blind round arch windows under a round, likewise blind oculus. The rest of the facade is largely hidden from view by new construction.
On the roof surfaces the original wooden roof dormer turrets with projecting, zinc-clad gabled roofs and shutters with hourglass motif. A firewall projects from the roof structure between the entrance bay and the left part of the building. The interior has been significantly altered over time, with virtually all special structural components and details lost. The rear side of the building has also been largely lost or hidden from view due to the renovations.
Valuation
The archive building is of general importance because of its cultural-historical value due to its original function as a home for the municipal archive and the pioneering role that the building had in this field.
The building is also of general importance because of its architectural-historical value as a particularly fine example of a well and richly detailed government building constructed in the neo-gothic style and as a representative work from the oeuvre of a leading architect.
It is also important because of its functional rarity and because of the integrity of the representative front facade.
The building has situational value as an essential, visually defining element of an area that is important from an urban planning perspective - the former city walls - and the spatial relationship to it.
Nearby in the register
- Woonhuis, Vliet 39Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Vliet 37Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Vliet 38Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Vliet 36Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.