Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Plantsoen 43
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1881
- Address
- Plantsoen 43, 2311 KH Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15397, 4.49966
- Monument number
- 515093
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1881 in opdracht van de projectontwikkelaren C. Goedkoop en A. en F. Stokhuijzen gebouwd HERENHUIS. Het huis staat aan het in 1842 naar ontwerp van stadsarchitect Salomon van der Paauw en landschaps- en tuinarchitect J.D. Zocher tot "stadspark" omgevormde terrein (Plantsoen) waar tot 1830 de vestmuur van Hogewoerdspoort tot Koepoort de stad omklemde. De Leidse architect W.C. Mulder was de ontwerper van dit huis waarvan de achterzijde aan de lager gelegen 4de Binnenvestgracht een extra bouwlaag bezit. Het herenhuis is opgetrokken in een eclectische bouwstijl. Het met de voorgevel op het Plantsoen (voormalige stadswallen) georiënteerde pand is onderdeel van een gesloten gevelwand en maakt tevens deel uit van het beschermde stadsgezicht.
NB. Het huis heeft in de jaren zeventig en tachtig nog een functie gehad als hotel met de naam 'Parkzicht', waarvan ook de belendende panden Plantsoen 41 en 45 deel uitmaakten en waarmee het inwendig was verheeld.
Omschrijving
Vanuit een vrijwel rechthoekige plattegrond opgetrokken, drie traveeën breed, woonhuis met souterrain, bel étage en een verdieping onder dwars, afgeknot schilddak. Symmetrische bakstenen lijstgevel met hoog opgaande, gepleisterde middentravee, geprofileerde cordonlijst en per bouwlaag drie gevelopeningen met gekoppelde vensterpartijen te weerszijden. De gevelhoeken worden geaccentueerd door gecanneleerde hoekpilasters met ionische kapitelen op de begane grond en komposietkapitelen op de verdieping. Hoge hardstenen plint met aan weerszijden van de entree twee getoogde keldervensters. Voor de licht risalerende middentravee een hardstenen stoep met aan weerszijden van het bordes een eveneens hardstenen borstwering. Vleugeldeur met siersmeedwerk onder een geprofileerd kalf en rondboog-bovenlicht met geprofileerde omlijsting. De eentreepartij wordt geflankeerd door twee ionische zuilen met festoenen, waarboven een architraat en balustrade van een Frans balkon. Boven het centrale balkon een gebogen fronton met kuifstuk; te weerszijden op de verdieping gekoppelde schuifvensters met balustrade, geprofileerde omlijsting en gebroken fronton. De gecorniste kroonlijst bevat blokvormige consoles; in het midden een dakkapel met rijk geornamenteerde omlijsting en fantasie-fronton. Op de 4de Binnenvestgracht georiënteerde achterzijde, voorzien van eenvoudige, symmetrische gevel boven een toegevoegde uitbouw. In de bouwlaag hierboven een rondboogvenster met glas-in-lood invulling en twee rechtgesloten vensters met schuifraam onder strek. Op de verdieping hierboven twee, eveneens onder strek staande zesruitsvensters, waartussen een klein (toilet)venstertje. Het interieur is nog voor een deel in oorspronkelijke staat. Ingangsportaal met stucplafond, vloer en wandbekleding van marmeren platen, openslaande tochtdeuren met versierd glas in het bovenlicht. In de hal eveneens met marmer bedekte en beklede vloer en wanden, de oorspronkelijke paneeldeuren binnen profiellijsten en aan het eind van de hal (gevel 4de Binnenvestgracht) een met kleurrijk glas-in-lood ingevuld rondboogvenster. In de vertrekken op de verdieping nog enkele stucplafonds en een zestal, op de hal georiënteerdepaneeldeuren als die op de bel étage, voorzien van oorspronkelijk sluitwerk. Trappenhuis met lichtschacht en bordessen tussen de scheluwetrappen. Forse gesneden trappaal en geprofileerde houten handlijst op gietijzeren spijlen. Aan het eerste bordes een rondboogtraplicht met geëtst glas. Onder de trapleuningen aan het muurwerk bestaat de wandbekleding deels uit marmeren platen (de lagere trapdelen) en deels uit gemarmerde lambrizeringen (de hogere trapdelen). In het souterrain de grotendeels originele keuken met houten schouw, keukenkasten, en een laag granito aanrechtblad boven de keukenkastjes. Ook hier nog de oorspronkelijke paneeldeuren binnen profiellijst. In meerdere vertrekken van het huis zijn nog de marmeren schouwen bewaard gebleven.
Waardering
Uit 1881 daterend herenhuis van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als uit- en inwendig overwegend gaaf bewaard en representatief voorbeeld van een laat-negentiende-eeuws woonhuis voor de gegoede stand in de voor de bouwtijd en functie kenmerkende eclectische stijl met rijk uitgevoerde detaillering waarin elementen uit neo-Hollandse en neo-Franse Renaissance alsook neo-Barok zijn gecombineerd. Tevens is het huis van belang als beeldbepalend onderdeel van de bebouwing langs het Plantsoen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1881, built on behalf of project developers C. Goedkoop and A. and F. Stokhuijzen, a GENTLEMAN'S HOUSE. The house stands on the terrain (Plantsoen) which in 1842 was transformed into a "city park" according to a design by city architect Salomon van der Paauw and landscape and garden architect J.D. Zocher, where until 1830 the rampart wall from Hogewoerdspoort to Koepoort enclosed the city. The Leiden architect W.C. Mulder was the designer of this house, the rear of which possesses an additional storey at the lower-lying 4de Binnenvestgracht. The gentleman's house is built in an eclectic architectural style. The building, oriented with its front facade onto the Plantsoen (former city ramparts), is part of a closed facade wall and is also part of the protected townscape.
N.B. The house had a function as a hotel with the name 'Parkzicht' in the seventies and eighties, of which the adjoining properties Plantsoen 41 and 45 also formed part and with which it was internally connected.
Description
Built from a virtually rectangular ground plan, three bays wide, residential house with basement, principal floor and one storey under transverse, truncated hipped roof. Symmetrical brick cornice-topped facade with high-rising, plastered central bay, moulded belt course and per storey three facade openings with coupled window arrangements on either side. The facade corners are accentuated by fluted corner pilasters with Ionic capitals on the ground floor and composite capitals on the first floor. High ashlar plinth with on either side of the entrance two arched basement windows. Before the slightly projecting central bay a ashlar stoop with on either side of the landing a likewise ashlar parapet. Double door with ornamental ironwork under a moulded lintel and round-arched fanlight with moulded frame. The entrance arrangement is flanked by two Ionic columns with festoons, above which an architrave and balustrade of a French balcony. Above the central balcony a curved pediment with crest; on either side on the first floor coupled sash windows with balustrade, moulded frame and broken pediment. The corniced cornice contains block-shaped consoles; in the centre a roof dormer with richly ornamented frame and fantasy pediment. On the 4de Binnenvestgracht oriented rear side, provided with simple, symmetrical facade above an added extension. In the storey above this a round-arched window with leaded glass filling and two straight-sided windows with sash window under moulding. On the storey above this two likewise under-moulding six-paned windows, between which a small (toilet) windowpane. The interior is still in part in original condition. Entrance portal with stucco ceiling, floor and wall cladding of marble slabs, folding draught doors with decorated glass in the fanlight. In the hall likewise with marble-covered and clad floor and walls, the original panelled doors within moulded frames and at the end of the hall (facade 4de Binnenvestgracht) a round-arched window filled with colourful leaded glass. In the rooms on the first floor still a few stucco ceilings and half a dozen panelled doors facing the hall such as those on the principal floor, provided with original locking mechanisms. Stairwell with light shaft and landings between the narrow stairs. Substantial carved stairpost and moulded wooden handrail on cast iron balusters. At the first landing a round-arched stair light with etched glass. Under the stair railings on the masonry the wall cladding consists partly of marble slabs (the lower stair sections) and partly of marbled wall panelling (the higher stair sections). In the basement the largely original kitchen with wooden chimney breast, kitchen cupboards, and a low granite countertop above the kitchen cupboards. Here too the original panelled doors within moulded frame. In several rooms of the house the marble chimney breasts have been preserved.
Valuation
Gentleman's house dating from 1881 of general significance due to cultural and architectural historical value as an inside and outside substantially well-preserved and representative example of a late nineteenth-century residential house for the well-to-do in the eclectic style characteristic of the building period and function with richly executed detailing in which elements from neo-Dutch and neo-French Renaissance as well as neo-Baroque are combined. The house is also of importance as an image-defining component of the development along the Plantsoen.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Levendaal 159Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Levendaal 161Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Levendaal 157Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Levendaal 165Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.