Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Plantsoen 9
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1885
- Address
- Plantsoen 9, 2311 KE Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15431, 4.50192
- Monument number
- 515092
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1885 naar ontwerp van architect W.C. Mulder gebouwd HERENHUIS. Het pand staat aan het in 1842 naar ontwerp van stadsarchitect Salomon van der Paauw en landschaps- en tuinarchitect J.D. Zocher tot "stadspark" omgevormde terrein (Plantsoen) waar tot 1830 de in dat jaar afgebroken vestmuur van Hogewoerdspoort tot Koepoort de stad omklemde. Het huis is gebouwd in de stijl van de neo-Hollandse Renaissance. Het maakt deel uit van een gesloten gevelwand en staat in het beschermde stadsgezicht. NB. De meeste vensters zijn gewijzigd in 1975.
Omschrijving
Vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken herenhuis. Souterrain aan Binnenvestgrachtzijde gelijkvloers met straatniveau,daarboven twee bouwlagen onder afgeknot schilddak met dwarskap (zadeldak). Aan Plantsoenzijde drie-assige trapgevel verlevendigd door speklagen en details van zandsteen. Entree boven hardstenen stoep. Plint met segmentboogvormige souterrain-vensters eveneens van hardsteen. Overige gevelopeningen rechtgesloten. Op bel étage links een paneeldeur met siersmeedwerk en bovenlicht onder korfboog met sluit- en aanzetstenen, in het midden een schuifvenster onder strekse boog, eveneens met sluit- en aanzetstenen, rechts een zelfde venster onder boog als boven deur. De vensters staan boven een doorgetrokken natuurstenen onderdorpel. Gevelopeningen op de verdieping tussen geprofileerde cordonlijst en strekse bogen met sluit- en aanzetstenen. Vóór de porte brisée in het midden een op consoles rustend balkon met cirkels in de borstwering en bollen op de hoekbalusters. Gevellijst(band) met bouwjaarvermelding tussen smalle geprofileerde cordonlijst en kroonlijst. Gevelbeëindiging in de vorm van een Vlaamse gevel met aan weerszijden een attiekbalustrade met bollen. Het geveltje is voorzien van klauwstukken, twee lisenen aan weerszijden van een rechtgesloten venster en een profiellijst met bollen op de schouders. Hierboven een bakstenen bekroning met klein venster en een gebogen fronton met schelpmotief en obelisk.
De op de 4de Binnenvestgracht georiënteerde, gepleisterde en door middel van schijnvoegen verlevendigde achtergevel telt drie bouwlagen. Alle gevelopeningen (twee vensters en een deur) in de minder hoog opgaande onderste bouwlaag (souterrain) zijn rechtgesloten. De twee bouwlagen hierboven hebben een vrijwel identieke indeling met van rechts naar links een klein venster, een rondboog traplicht deels met glas-in-lood) en twee grotere, rechtgesloten T-vensters. Een uit het linker dakschild stekende schoorsteen is voorzien van banden van gele baksteen.
Het interieur is nog voor een deel in oorspronkelijke staat. Op de bel étage een ingangsportaal met vloer en plint van marmer en tochtdeuren met glas, oorspronkelijk versierd met diervoorstellingen. Gang eveneens met marmeren vloer, een porceleinen fonteintje en een toilet met vroeg-twintigste eeuwse betegeling. Kamer en-suite met paneel-schuifdeuren met profielomlijsting, fraaie stucplafonds met profielen van hout en gips en een marmeren schouw. Op de verdieping eveneens een kamer met stucplafond en paneeldeuren binnen profiellijst, als die op de bel étage. In het rondboogvenster aan het eind van de gang (gevel 4de Binnenvestgracht) een rondboogvenster met een kleurrijke glas-in-lood invulling. In het trappenhuis een scheluwetrap met lamp op gedraaide houten trappaal en geprofileerde houten handlijst op gietijzeren balustertjes (spijlen). Tussen bel étage en souterrain een achthoekig venster. In het souterrain een grotendeels in oorspronkelijke staat verkerende, betegelde keuken met houten schouw en granito aanrechtblad rustend op houten inbouwkastjes.
Waardering
Het uit 1885 daterend herenhuis is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als uit- en inwendig overwegend gaaf bewaard en representatief voorbeeld van een laat-negentiende-eeuws woonhuis voor de gegoede stand in de voor bouwtijd en functie kenmerkende Neo-Renaissance stijl met rijk uitgevoerde detaillering. Tevens is het huis van belang wegens ensemblewaarde als beeldbepalend onderdeel van de bebouwing langs het Plantsoen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Gentleman's house built in 1885 to the design of architect W.C. Mulder. The building stands on the terrain transformed into a "public park" in 1842 to the design of city architect Salomon van der Paauw and landscape and garden architect J.D. Zocher (Plantsoen), where until 1830 the rampart wall from Hogewoerdspoort to Koepoort, demolished that year, enclosed the city. The house is built in the style of neo-Dutch Renaissance. It forms part of a closed facade and stands within the protected historic townscape. N.B. Most windows were altered in 1975.
Description
Gentleman's house constructed from a rectangular plan. Basement on the Binnenvestgracht side at ground level with street level, above it two storeys under a truncated hipped roof with cross gable (saddle roof). On the Plantsoen side three-bay stepped gable enlivened by brick coursing and sandstone details. Entrance above a hardstone step. Plinth with segmental arched basement windows also of hardstone. Other openings rectangular. On the piano nobile to the left a panelled door with decorative ironwork and fanlight under a basket arch with voussoirs and springers, in the centre a sash window under a segmental arch, likewise with voussoirs and springers, to the right the same window under arch as above the door. The windows stand above a continuous natural stone sill. Facade openings between a profiled cordon line and segmental arches with voussoirs and springers. Before the French doors in the centre a balcony resting on consoles with circles in the balustrade and balls on the corner balusters. Facade band with date of construction between narrow profiled cordon lines and cornice. Facade termination in the form of a Flemish gable with on either side an attic balustrade with balls. The small gable is fitted with claystones, two pilasters on either side of a rectangular window and a moulded line with balls on the shoulders. Above this a brick coping with small window and a curved pediment with shell motif and obelisk.
The rear facade oriented towards the 4th Binnenvestgracht, plastered and enlivened by means of scored joints, has three storeys. All facade openings (two windows and a door) in the lower, less high storey (basement) are rectangular. The two storeys above have an almost identical layout with from right to left a small window, a semicircular stairlight partly with stained glass and two larger, rectangular T-windows. A chimney projecting from the left roof slope is fitted with bands of yellow brick.
The interior is still partly in original condition. On the piano nobile an entrance hall with floor and skirting of marble and glazed internal doors, originally decorated with animal representations. Corridor likewise with marble floor, an original porcelain sink and a toilet with early twentieth-century tiling. Room en-suite with panelled sash doors with profiled moulding, fine stucco ceilings with mouldings of wood and plaster and a marble chimneypiece. On the storey above likewise a room with stucco ceiling and panelled doors within profiled moulding, as on the piano nobile. In the semicircular window at the end of the corridor (4th Binnenvestgracht facade) a semicircular window with a colourful stained glass filling. In the stairwell a spiral staircase with lamp on turned wooden stair rail and profiled wooden handrail on cast-iron balusters (balusters). Between piano nobile and basement an octagonal window. In the basement a kitchen, largely in original condition, with tilework and wooden range and granite worktop resting on wooden fitted cupboards.
Valuation
The gentleman's house dating from 1885 is of general importance due to its cultural and architectural-historical value as an internal and external largely intact and representative example of a late-nineteenth-century residential house for the well-to-do in the Neo-Renaissance style characteristic for the period and function with richly executed detailing. The house is moreover of importance due to its ensemble value as an image-defining component of the built environment along the Plantsoen.
Nearby in the register
- Sociale zorg, liefdadigheid, 4e Binnenvestgracht 7Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Levendaal 181Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hogewoerd 191Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hogewoerd 185Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.