Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fabrieksgebouw, Oude Singel bij 56
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Fabrieksgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1875 - 1900
- Address
- Oude Singel bij 56, 2312 RC Leiden (and others)
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.16282, 4.48883
- Monument number
- 515077
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WOLFABRIEK van de voormalige 'NV fabriek van Wollen Dekens v/h J. Scheltema Jzn.' is in verschillende fasen gebouwd. De bescherming betreft het fabrieksgebouw aan de oostkant van de Marktsteeg met de gevel aan de Oude Singel. Het ontwerp in de bouwstijl van de Neo-Hollandse Renaissance wordt toegeschreven aan C. van Wanrooy, maar ook aan W.C. Mulder. De hoofdmassa van het fabrieksgebouw werd omstreeks 1880 voltooid, de gevel aan de Oude Singel omstreeks 1895.
In de periode dat het betreffende gebouw werd voltooid was directeur Cornelis Wassenaar compagnon van één van de nakomelingen van de stichter Jacobus Scheltema Jansz. Vanaf 1893 werd Wassenaar enig eigenaar van de fabriek. Zowel aan de Oude Singel als Marktsteeg grensden andere onderdelen van het fabriekscomplex aan de drie bouwlagen hoge fabriek. Inmiddels is het verband tussen de verschillende onderdelen verloren gegaan. De ingangen tot het complex bevonden zich in de gevel aan de Marktsteeg en aan de achterkant. Aan de Marktsteeg zijn de aansluitingen nog zichtbaar van een inmiddels verwijderde loopbrug, die de fabriek verbond met pakhuizen aan de overkant van de steeg.
Omschrijving
De fabriek is op een rechthoekige plattegrond over drie bouwlagen opgetrokken onder een mansardedak met rode en grijze bouletpannen. Gevels in een rode baksteen, boven een uitgemetselde plint met een hardstenen lijst. De symmetrische eindgevel aan de Oude Singel (zuid) is voorzien van zandsteenkleurige speklagen, sluit- en aanzetstenen, sierstenen in de bogen en dekstenen. Boven de houten kruisvensters rondbogen en segmentbogen, eronder zandstenen. Siermetselwerk in de boogtrommels. Op de tweede verdieping een groot driepasvormig spaarveld, met daarin een driedelig venster met bovenlichten tussen twee ronde nissen en in een gepleisterde rondboog de frimanaam. In de geveltop twee vierpasvormige vensters met diagonale roeden. IJzeren muurankers verspreid over de gevel. De geknikte geveltop is voorzien van een kunststenen deklijst en drie gemetselde opzetstukken; het drieledige opzetstuk op de top wordt gekroond door een bol.
De ingangen bevinden zich in de gevel aan de Marktsteeg (west), die verlevendigd is door segmentbogen en waterlijsten in met gele verblendsteen geblokt metselwerk. De gevel is geleed door gemetselde lisenen die tot boven de daklijst zijn doorgetrokken. Tussen de lisenen segmentboogvormige vijftienruits schuifvensters met houten kozijnen en roeden en gepleisterde waterdorpels. In een verhoogde risaliet, op de begane grond, een dubbele houten deur met ijzeren naald onder een geblokte segmentboog. Boven de daklijst een geveltop met hijsluik en -balk. De achtergevel is horizontaal geleed met uitstekende rollagen, op de verdiepingen voorzien van twee onderverdeelde vensters onder segmentbogen en een geknikte topgevel.
In de fabriek resteren onder meer de ijzeren kolommen, houten balkenvloeren en houten trappen met ijzeren leuningen. Op de begane grond is de vloer bedekt met plaveisel. De bovenlichten klappen naar binnen toe open en vallen dan in ijzeren steunen.
Waardering
De voormalige wolfabriek van J. Scheltema Jzn. is van algemeen belang wegens cultuur-historische en industrieel archeologische waarde als betrekkelijk zeldzaam geworden exponent van de textielindustrie en de cruciale rol van deze bedrijfstak in de sociaal- economische geschiedenis van Leiden en de omringende regio.
Het laat-negentiende-eeuwse, uitwendig overwegend gaaf bewaarde gebouw is wegens architectuurhistorische waarde van algemeen belang vanwege de gevarieerde toepassing van de Neo-Hollandse Renaissance, met name in de later toegevoegde voorgevel.
Wegens de beeldbepalende ligging aan de Oude Singel en de Marktsteeg is het pand ook van stedebouwkundige waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WOOL FACTORY of the former 'NV factory of Woollen Blankets v/h J. Scheltema Jzn.' was built in various phases. The protection concerns the factory building on the east side of the Marktsteeg with the facade on the Oude Singel. The design in the Neo-Dutch Renaissance architectural style is attributed to C. van Wanrooy, but also to W.C. Mulder. The main mass of the factory building was completed around 1880, the facade on the Oude Singel around 1895.
During the period in which the building in question was completed, director Cornelis Wassenaar was a partner of one of the descendants of the founder Jacobus Scheltema Jansz. From 1893 onwards, Wassenaar became the sole owner of the factory. On both the Oude Singel and Marktsteeg, other parts of the factory complex adjoined the three-storey-high factory. Meanwhile, the connection between the different parts has been lost. The entrances to the complex were located in the facade on the Marktsteeg and at the rear. On the Marktsteeg, the connections are still visible of a now-removed footbridge that connected the factory with warehouses on the opposite side of the alley.
Description
The factory is erected on a rectangular ground plan over three storeys under a mansard roof with red and grey barrel tiles. Facades in red brick, above a mortared plinth with a hard stone moulding. The symmetrical end facade on the Oude Singel (south) is provided with sandstone-coloured courses, closer-fitting and butt stones, decorative stones in the arches and coping stones. Above the wooden cross windows round arches and segment arches, underneath sandstone. Decorative brickwork in the arch drums. On the second storey a large three-lobed spandrel, containing a three-part window with fanlights between two round niches and in a plastered round arch the factory name. In the gable top two four-lobed windows with diagonal glazing bars. Iron ornamental wall anchors scattered over the facade. The kinked gable top is provided with an artificial stone coping list and three mortared coping pieces; the three-part coping piece at the top is crowned by a sphere.
The entrances are located in the facade on the Marktsteeg (west), which is enlivened by segment arches and drip mouldings in brickwork laid with yellow facing brick. The facade is divided by mortared pilasters that are carried through above the roof cornice. Between the pilasters segment-arched fifteen-pane sash windows with wooden frames and glazing bars and plastered water-drips. In a raised risalite, on the ground floor, a double wooden door with iron nail under a laid segment arch. Above the roof cornice a gable top with hoist opening and beam. The rear facade is horizontally divided with projecting roll courses, on the storeys provided with two subdivided windows under segment arches and a kinked top gable.
In the factory remain, among others, the iron columns, wooden beam floors and wooden stairs with iron railings. On the ground floor the floor is covered with paving. The fanlights open inward and then rest in iron supports.
Valuation
The former wool factory of J. Scheltema Jzn. is of general interest because of its cultural-historical and industrial-archaeological value as a relatively rare surviving exponent of the textile industry and the crucial role of this sector in the socio-economic history of Leiden and the surrounding region.
The late-nineteenth-century building, outwardly on the whole well-preserved, is of general interest because of its architectural-historical value because of the varied application of the Neo-Dutch Renaissance, particularly in the later-added front facade.
Because of its image-defining location on the Oude Singel and the Marktsteeg, the property is also of urban-planning value.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oude Singel 58Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oude Singel 60 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oude Singel 54Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oude Singel 64Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.