Rijksmonumentenregister · Netherlands
Herberg, Rijksweg 89
Jirnsum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Horeca
- Function
- Herberg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1750 - 1850
- Address
- Rijksweg 89, 9011 VB Jirnsum (Leeuwarden 21)
- Place
- Jirnsum
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.07798, 5.79314
- Monument number
- 514876
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1714 map "La Frise" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het WINKEL-WOONHUIS is een gedeeltelijke verbouwing uit 1904 onder Overgangsarchitectuur van een pand uit het einde van de 18de of begin 19de eeuw. Het pand was voorheen een herberg/veerhuis aan de Boorne, lokaal bekend als "Het Zwarte Paard", met een aanlegsteiger aan de achterzijde voor de beurtvaartschepen. De verbouwing uit 1904 hield in: de bouw van een nieuwe voorgevel en de herinrichting van de gelagkamer tot verkoopruimte van de manufacturenzaak A. Terra met wandkasten en toonbanken. In 1920 is de winkel door R. Palma in gebruik genomen als groentenzaak, waarbij het interieur sindsdien marginaal is gewijzigd door het verplaatsen van een niet dragende houten tussenwand en verwijdering van een toonbank.
De kleuren van het plafond en de balken in de opkamer zijn, volgens mondelinge mededeling van de bewoner, omstreeks 1973 naar de oorspronkelijke kleuren hersteld. In de opkamer, eerder ook podium van de herberg, bevinden zich twee bijzonder fraaie, mogelijk 18de-eeuwse, schilderstukken op de boezem en voor de stookplaats. De kapconstructie is gewijzigd; het dakbeschot bestaat uit brede verticale planken. Het pand is beeldbepalend voor de oostzijde van de straat. Alle panden aan deze zijde grenzen met de achterzijde aan de Boorne en hebben schilddaken waarvan de noklijn haaks op de weg staat.
De aanbouw aan de achterzijde is van ondergeschikt belang voor de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Het huis heeft een rechthoekige plattegrond met een aanbouw aan de achterzijde en bestaat uit één bouwlaag onder een steil schilddak met een zolderverdieping. Het dak is belegd met keramische pannen; op het voorschild liggen zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen; op de zijschilden gedeeltelijk zwart geglazuurde Hollandse pannen en rode ongeglazuurde Hollandse pannen; het achterschild is gedekt met zwart geglazuurde Hollandse pannen. Op de nokhoeken staan schoorstenen.
De voorgevel is door blokvertanding aan de oudere zijgevels gebouwd. De voorgevel is opgetrokken in bruine baksteen op een gepleisterde plint en heeft gepleisterde banden langs de onder- en bovendorpel van de ramen. In de gevel zijn vier gevelopeningen, van links naar rechts: een H-venster, een deur, een H-venster en een T-venster. Alle gevelopeningen zijn onder een getoogde streklaag met in het trommelveld gekleurde bakstenen in mozaïekverband. De streklagen hebben imitatie sluit- en aanzetstenen. In de betonnen stoep voor de deur staat in rode specie het jaartal 1904. De Neo-Renaissance deur heeft een smeedijzeren hekje en glaspanelen; in het bovenlicht een geëtst glas met daarin uitgespaard: R. PALMA. In het dakschild een houten dakkapel in de trant van de Chaletstijl: het overstek rust op sierlijke klampen, een twaalfruits schuifraam met meerruits zijlichten; in het timpaan een vlaggestok-opening. De windveer heeft gezaagde ornamenten.
De zijgevels zijn opgetrokken in handvorm bruine baksteen. De rechter zijgevel is ongeleed en heeft een bakgoot. De linker zijgevel in de steeg heeft een ingebroken zij-ingang onder een rollaag en gootklossen.
In de achtergevel bevinden zich twee kelderramen met gepende kozijnen, twee T-vensters in gepende kozijnen en een blokgoot.
Het INTERIEUR van het winkel-woonhuis heeft in het voorgedeelte een winkelruimte met een zijkamer en in het achterhuis een gang langs de zijgevel, een kelderverdieping en een opkamer. De spiltrap naar de zolderverdieping overkluist gedeeltelijk de gang. Tot de waardevolle onderdelen van het interieur behoren onder meer: het winkelinterieur met wandkasten en de scheidingswand met de kelder en de opkamer. In de opkamer zijn onder meer van belang de bedstedenwand; de schuifwand met panelen gefigureerd glas naar de gelagkamer met kast, en de schoorsteenmantel met een schoorsteenstuk en een schilderstuk voor de opening van de stookplaats. Deze schilderijen op doek stellen respectievelijk voor: een huis met Vlaamse topgevel in een landschap en een huis met in de raamopening een vrouw in gesprek met een voorbijganger.
Waardering
Het winkel-woonhuis in Overgangsarchitectuur, ontstaan door een gedeeltelijke verbouwing uit 1904 van een herberg aan de Boorne uit het einde van de 18de of begin 19de eeuw, is van algemeen cultuurhistorische en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de bijzondere samenhang van interieuronderdelen, waarin de opeenvolgende historische functies van herberg en winkel met woonhuis nog steeds herkenbaar zijn,
- vanwege de bijzondere betekenis van het object voor de inrichting en aanzien van het straatbeeld,
- vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het exterieur,
- vanwege de zeer hoge mate van gaafheid van het interieur en interieuronderdelen,
- vanwege de functionele zeldzaamheid op provinciaal niveau.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The SHOP-DWELLING HOUSE is a partial renovation from 1904 in Transitional Architecture of a property from the end of the 18th or beginning of the 19th century. The property was formerly an inn/ferry house on the Boorne, locally known as "Het Zwarte Paard", with a landing stage at the rear for the tramper vessels. The 1904 renovation involved: the construction of a new front facade and the conversion of the taproom into a sales space for the drapery business of A. Terra with wall cupboards and counters. In 1920 the shop was taken over by R. Palma as a greengrocer's, after which the interior has been minimally altered by the relocation of a non-load-bearing wooden partition wall and removal of a counter.
The colours of the ceiling and beams in the upper room are, according to oral information from the resident, restored around 1973 to their original colours. In the upper room, formerly also the stage of the inn, there are two particularly fine, possibly 18th-century, paintings on the soffit and before the fireplace. The roof truss structure has been altered; the roof sheathing consists of broad vertical planks. The property is visually defining for the east side of the street. All properties on this side border the Boorne at the rear and have hipped roofs with ridge lines perpendicular to the road.
The rear extension is of subordinate importance for national monument protection.
Description
The house has a rectangular plan with an extension at the rear and consists of one storey beneath a steep hipped roof with an attic storey. The roof is covered with ceramic tiles; on the front slope lies black glazed corrugated Frisian tiles; on the side slopes partly black glazed Dutch tiles and red unglazed Dutch tiles; the rear slope is covered with black glazed Dutch tiles. Chimneys stand on the ridge angles.
The front facade is built with block-bonding to the older side facades. The front facade is constructed in brown brick on a rendered plinth and has rendered bands along the bottom and top of the window reveals. The facade has four openings, from left to right: an H-window, a door, an H-window and a T-window. All openings are under a curved stretcher course with coloured bricks in mosaic bond in the drum field. The stretcher courses have imitation closure and setting stones. In the concrete step before the door is inscribed in red mortar the date 1904. The Neo-Renaissance door has a wrought-iron gate and glass panels; in the fanlight etched glass with reserved: R. PALMA. In the roof slope a wooden dormer in the style of the Chalet style: the overhang rests on elegant brackets, a twelve-pane sash window with multi-pane side lights; in the tympanum a flagpole opening. The weather vane has sawn ornaments.
The side facades are constructed in handmade brown brick. The right side facade is unjointed and has a rain gutter. The left side facade in the alley has a recessed side entrance under a roll moulding and gutter blocks.
In the rear facade are two cellar windows with opening frames, two T-windows in opening frames and a block gutter.
The INTERIOR of the shop-dwelling house has in the front section a sales space with a side room and in the rear house a passage along the side facade, a cellar storey and an upper room. The spiral staircase to the attic storey partially bridges over the passage. Among the valuable interior components are: the shop interior with wall cupboards and the partition wall with the cellar and upper room. In the upper room among other things are important: the bed wall; the sliding wall with figured glass panels towards the taproom with cupboard, and the mantelpiece with a fireplace painting and a painting before the fireplace opening. These paintings on canvas respectively depict: a house with a Flemish step gable in a landscape and a house with a woman in the window opening in conversation with a passer-by.
Valuation
The shop-dwelling house in Transitional Architecture, created by a partial renovation from 1904 of an inn on the Boorne from the end of the 18th or beginning of the 19th century, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- because of the particular coherence of interior components, in which the successive historical functions of inn and shop with dwelling house are still recognisable,
- because of the particular significance of the object for the arrangement and appearance of the street scene,
- because of the very high degree of integrity of the exterior,
- because of the very high degree of integrity of the interior and interior components,
- because of the functional rarity at provincial level.
Nearby in the register
- Waterkering en -doorlaat, Restant v/d Leppedijk Grou (Leeuwarden 21)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Waterkering en -doorlaat, Restant v/d Leppedijk bij Jirnsum Grou (Leeuwarden 21)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Waterkering en -doorlaat, Restant v/d Leppedijk Grou (Leeuwarden 21)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Waterkering en -doorlaat, Restant v/d Leppedijk Grou (Leeuwarden 21)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.