Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Prinsenstraat 5
Oosterwolde, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1928
- Address
- Prinsenstraat 5, 8431 LA Oosterwolde (Ooststellingwerf 21)
- Place
- Oosterwolde
- Municipality
- Ooststellingwerf
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.99372, 6.29596
- Part of complex
- 514110
- Monument number
- 514111
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 9 Assen, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KAPEL van de voormalige Evangelisatie Vereeniging 'Immanuel' te Oosterwolde en Fochteloo is gerealiseerd naar ontwerp van M.O. Meek in Interbellum-architectuur in het jaar 1928, getuige de gedenksteen in de voorhal: EERSTE STEEN GELEGD E.Y. DIKKERBOOM / EVANGELIST / 16 MEI 1928 / (...). Aannemers waren de Gebr. K. en W. Ebbes uit Oosterwolde. De kapel ligt terug gerooid aan de Prinsenstraat en is west-oost georiënteerd. Voor en ten zuiden van de kapel ligt een plein.
Het zaalkerkje, in de volksmond ook 'het lokaal' genoemd, werd gebruikt door de rechtzinnige hervormden. Deze afsplitsing ontstond als reactie op het Modernisme en de toenemende vrijzinnigheid in de kerkelijke gemeente.
De kapel vertoont formeel enige verwantschap met het kerkje te Elsloo uit 1913 dat is gebouwd naar ontwerp van O.M. Meek, vader van voornoemde. Aan de achterzijde is de consistoriekamer uitgebouwd met een hal en een verenigingslokaal, genaamd 'De Uitbouw'. Deze uitbreidingen zijn van ondergeschikt belang voor de bescherming van rijkswege. Het orgel uit 1942 valt, wegens te weinig monumentale waarde, buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De kapel heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit één bouwlaag op een trasraam van roodbruine bakstenen dat wordt afgesloten door een streklaag. Het opgaande muurwerk is opgetrokken in gele bakstenen onder een steil zadeldak belegd met zilverkleurige gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. Het dak heeft een brede overstek met een gootlijst en hoekpannen bij de topgevels. Op de nok staat een dakruiter bekleed met leien in maasdekking en bekroond door een met zink beklede spits waarop een windwijzer staat; aan de vier zijden van de dakruiter zijn galmopeningen.
De oostfaçade heeft een voorportaal onder een plat dak met een dubbele rondboog voordeur en twee kleinere, rondboog zij-ingangen; de deuromlijstingen zijn straalsgewijs gemetseld in gele bakstenen, het overige opgaande muurwerk in roodbruine bakstenen.
Voor de hoofdingang is een bakstenen stoep met rooster en aan weerszijden een gemetselde bloembak. De hoofdingang heeft lisenen met siermetselwerk als afsluiting en twee ijzeren verticale drielichtvensters. De hoeken van het bouwblok zijn aan de oostgevel optisch als steunberen opgemetseld in roodbruine bakstenen. Boven het voorportaal is het opschrift: NED. HERV. KAPEL met metalen letters; daarboven een ijzeren drielichtvenster, elk venster achtruits met draadglas in een bakstenen omlijsting. De geveltop heeft een driehoekig zolderlicht, siermetselwerk en een aveinkel. De zuid- en noordgevel worden geleed door vijf vensterpartijen: van west naar oost zijn dat een klein drielichtvenster, drie hoge tweelichtvensters en een klein tweelichtvenster. Alle lichtopeningen hebben bakstenen afzaten en stalen ramen met deels gebrandschilderd glas en geelgekleurd matglas. Op de beide nokhoeken staan kleine gemetselde schoorstenen. Aan de westzijde van de zuidgevel is een ingang.
Aan de westgevel van de kerkzaal is de consistorie gebouwd onder een plat dak; in de westgevel zijn vensters. Op het dak, langs de geveltop, staat een schoorsteen. De ruimtelijke indeling van het INTERIEUR is structureel gaaf en bestaat uit een voorhal met betegelde vloer, de kerkzaal met opvallend paraboolgewelf en de consistoriekamer. Het bevat onder meer de volgende oorspronkelijke interieuronderdelen: de vaste banken onder de koorgalerij; de koorgalerij; het houten preekgestoelte in een nis; tekstborden aan de wanden. Het orgel uit 1942 valt, wegens te weinig monumentale waarde, buiten de bescherming van rijkswege. De consistoriekamer heeft een kastenwand en een betegelde schoorsteenmantel. Alle deuren en deuromlijstingen zijn oorspronkelijk.
Waardering
De kapel, in 1928 in Oosterwolde gerealiseerd naar ontwerp van M.O. Meek, is van cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als uitdrukking van een kerkhistorische ontwikkeling, met name de ontwikkeling van de Hervormde kerk: in het bijzonder van de evangelisatiebeweging binnen de Hervormde kerk,
- vanwege de hoge mate van esthetische kwaliteit van het ontwerp,
- vanwege het materiaalgebruik en de detaillering,
- vanwege de bijzondere samenhang tussen ex- en interieur,
- vanwege de hoge mate van architectonische gaafheid van het exterieur,
- vanwege de visuele gaafheid in het straatbeeld.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHAPEL of the former Evangelisation Association 'Immanuel' in Oosterwolde and Fochteloo was realised according to a design by M.O. Meek in Interbellum architecture in the year 1928, as witnessed by the foundation stone in the entrance hall: FIRST STONE LAID E.Y. DIKKERBOOM / EVANGELIST / 16 MAY 1928 / (...). The contractors were Gebr. K. and W. Ebbes from Oosterwolde. The chapel is set back from the Prinsenstraat and is oriented west-east. In front of and to the south of the chapel lies a plaza.
The hall church, in popular speech also called 'the meeting hall', was used by the orthodox reformed. This split arose as a reaction to Modernism and increasing liberalism in the church community.
The chapel shows formal some affinity with the church in Elsloo from 1913 which was built according to a design by O.M. Meek, father of the aforementioned. At the rear the vestry room is extended with a hall and a meeting room, called 'De Uitbouw'. These extensions are of subordinate importance for national protection. The organ from 1942 falls, due to insufficient monument value, outside national protection.
Description
The chapel has a rectangular floor plan and consists of one storey on a foundation of reddish-brown brick that is closed off by a course. The rising masonry is constructed in yellow brick under a steep gabled roof covered with silver-coloured improved Dutch tiles. The roof has a broad overhang with a guttering and corner tiles at the gable ends. On the ridge stands a roof turret clad with slates in Maas covering and crowned by a zinc-clad spire topped with a weather vane; galleried openings are on all four sides of the roof turret.
The east façade has an entrance porch under a flat roof with a double round-arched front door and two smaller, round-arched side entrances; the door surrounds are radiantly mortared in yellow brick, the remaining rising masonry in reddish-brown brick.
In front of the main entrance is a brick step with grille and on both sides a mortared flower box. The main entrance has pilasters with decorative brickwork as finish and two iron vertical three-light windows. The corners of the building block are optically constructed at the east façade as buttresses in reddish-brown brick. Above the entrance porch is the inscription: NED. HERV. KAPEL in metal letters; above that an iron three-light window, each window back-glazed with wire glass in a brick surround. The gable top has a triangular loft light, decorative brickwork and an aveinkel. The south and north façades are articulated by five window sections: from west to east these are a small three-light window, three tall two-light windows and a small two-light window. All light openings have brick sills and steel frames with partly stained glass and yellow-tinted frosted glass. On both ridge corners stand small mortared chimneys. On the west side of the south façade is an entrance.
At the west façade of the church hall the vestry is built under a flat roof; in the west façade are windows. On the roof, along the gable top, stands a chimney. The spatial arrangement of the INTERIOR is structurally intact and consists of an entrance hall with tiled floor, the church hall with remarkable parabolic vault and the vestry room. It contains among other things the following original interior elements: the fixed pews under the gallery; the gallery; the wooden pulpit in a niche; text boards on the walls. The organ from 1942 falls, due to insufficient monument value, outside national protection. The vestry room has a cabinet wall and a tiled chimney mantel. All doors and door surrounds are original.
Valuation
The chapel, realised in 1928 in Oosterwolde according to a design by M.O. Meek, is of cultural-historical and architectural-historical importance:
- as an expression of a church-historical development, notably the development of the Reformed church: in particular of the evangelisation movement within the Reformed church,
- because of the high degree of aesthetic quality of the design,
- because of the material use and detailing,
- because of the particular coherence between exterior and interior,
- because of the high degree of architectural integrity of the exterior,
- because of the visual integrity in the street scene.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Prinsenstraat 7Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Brink 26Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- De BrinkhorstWoonhuisunder 1 mi
- Huize De BalhofDienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.