Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Aan de zuidwestzijde van de Teroelster Sipen
Teroele, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1920 - 1925
- Address
- Aan de zuidwestzijde van de Teroelster Sipen, Teroele Teroele (De Fryske Marren 21)
- Place
- Teroele
- Municipality
- De Fryske Marren
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.94155, 5.71412
- Monument number
- 514077
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 8 Heerenveen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De middelgrote AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt aan de rand van het Koevordermeer. De naar Amerikaans model ontstane windmolen van het type "Herkules Metallicus Windturbine" is in Duitsland gefabriceerd door de "Vereinigte Windturbine Werke AG" te Dresden. De molen werd geïmporteerd door de Rotterdamse handelsmaatschappij R.S.Stokvis & Zonen Ltd. en tussen 1920 en 1925 gebouwd door de Balkster Machinefabriek van H.Koelstra voor de bemaling van een bij twee boeren in gebruik zijnde gedeelte van de Teroelster Polder.
Omschrijving
De voor de afmeting van de molen zeer hoge 10 meter hoge toren staat in een uit beton opgetrokken fundering. Kenmerkend voor deze kleine "Herkules" windmotor is het ontbreken van een betonnen onderbouw. De voorwaterloop is voorzien van een stalen krooshek en een dubbele schotbalksponning. De stalen vijzel is gelegen in een betonnen vijzelbak met houten deksels. De betonnen achterwaterloop is voorzien van een houten wachtdeur en een dubbele schotbalksponning. De molen maalt uit op het Koevordermeer (Friese boezem). De stalen toren heeft een ladder en een achtkantige stelling. De stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een op kogellagers draaiend gietstalen motorlichaam aangebracht. Het achttien gegalvaniseerd stalen bladen tellende windrad heeft een diameter van 5.5 meter. Het rad bestaat uit zes straalarmen waartussen segmenten met ieder drie bladen verbonden door twee ringen zijn aangebracht. De molen is voorzien van twee vanen: een hoofdvaan en een zijvaan. De eerste dient voor de zelfregeling naar de windrichting, de tweede voor zelfregeling naar windsterkte. De molen is voorzien van een gietstalen gaande werk en stalen spillen.
Waardering
De zgn. Amerikaanse windmotor uit het begin van de 20e eeuw is van cultuurhistorisch en industrieel-archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland in het bijzonder van die der windmotoren;
- voor de ontwikkeling van de vroeg-20e-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van Amerikaans model windmolens;
- als voorbeeld voor de fase tussen windmolenbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van de " Teroelster Polder" later het waterschap "Boarn en Klif";
- vanwege de zeldzaamheid van de kleine "Herkules" windmotoren zonder betonnen onderbouw gebouwd op een hoge toren;
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt aan de rand van het Koevordermeer.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The medium-sized AMERICAN WINDMOTOR is a striking landmark at the edge of the Koevordermeer. The windmill of the "Herkules Metallicus Windturbine" type, created after an American model, was manufactured in Germany by the "Vereinigte Windturbine Werke AG" in Dresden. The windmill was imported by the Rotterdam trading company R.S.Stokvis & Zonen Ltd. and built between 1920 and 1925 by the Balkster Machinefabriek of H.Koelstra for the drainage of a section of the Teroelster Polder in use by two farmers.
Description
The 10 metre high tower, which is very tall for the size of the windmill, stands on a foundation constructed of concrete. Characteristic of this small "Herkules" windmotor is the absence of a concrete substructure. The inlet channel is provided with a steel trash rack and a double sluice gate keying. The steel screw is located in a concrete pump chamber with wooden covers. The concrete outlet channel is provided with a wooden sluice gate and a double sluice gate keying. The windmill drains into the Koevordermeer (Friesian boezem). The steel tower has a ladder and an octagonal platform. The platform consisting of steel beams, a wooden deck and a steel fence. At the top of the tower a cast iron motor body rotating on ball bearings is mounted. The rotor with eighteen galvanised steel blades has a diameter of 5.5 metres. The rotor consists of six spoke arms between which segments with each three blades are connected by two rings. The windmill is equipped with two vanes: a main vane and a side vane. The first serves for automatic adjustment to wind direction, the second for automatic adjustment to wind strength. The windmill is equipped with a cast iron running gear and steel spindles.
Valuation
The so-called American windmotor from the early 20th century is of cultural-historical and industrial-archaeological significance:
- for the history of industrial archaeology in the Netherlands, in particular that of windmotors;
- for the development of early 20th-century Dutch drainage technology using American model windmills;
- as an example of the phase between windmill drainage and motor drainage;
- because of its role in the emergence of the drainage history of the "Teroelster Polder" later the water board "Boarn en Klif";
- because of the rarity of small "Herkules" windmotors without concrete substructure built on a high tower;
- because of its landscape significance as a striking landmark at the edge of the Koevordermeer.
Nearby in the register
- Klokkestoel, TO (zuidoostzijde) van Legemeersterweg 3 Legemeer (De Fryske Marren 21)Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Klokkestoel, Troelstraweg tegenover 27Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Kerk, Oasingaleane 9Kerk en kerkonderdeel1 mi
- Gerechtsgebouw, Buorren 1Gerechtsgebouw1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.