Rijksmonumentenregister · Netherlands
Poldergemaal, Meester Koolweg bij 8
Noordlaren, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Poldergemaal
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1914
- Address
- Meester Koolweg bij 8, 9479 TD Noordlaren (Groningen 20)
- Place
- Noordlaren
- Municipality
- Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.12828, 6.67188
- Monument number
- 513865
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1908 map "Groningen / door R. Bos" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig STOOMGEMAAL met vijzel en IN- en UITSTROOM gebouwd in 1914 in de Oostpolder in opdracht van het Waterschap "de Oostpolder". De uitvoering van het werk werd gegund aan D.H. Landeweer. De bouw van het in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant opgetrokken gemaal was nodig omdat de aanwezige watermolen door aanhoudende windstilte de te hoge waterstand niet kon terugbrengen. In 1940 wordt een nieuwe, elektrische bemalingsinstallatie in het gemaal geplaatst, uitgevoerd door de N. V. Machinefabriek Spaans uit Hoofddorp, die op zijn beurt weer in 1995 wordt vervangen. Het waterschap "de Oostpolder" wordt in 1988 opgeheven en gaat onderdeel uitmaken van het waterschap "Gorecht", nu waterschap "Hunze en Aa".
Het gemaal dat nog steeds in functie is, is gelegen ten westen van het onverharde deel van de Mr. Koolweg in de Oostpolder. Aan de westzijde van het gemaal loopt de INSTROOM, die onder het gemaal doorloopt en overgaat in een lange rechte UITSTROOM. De uitstroom heeft aan de zuidzijde een betonnen wand en wordt aan de noordzijde begrensd door een aarden talud. Via een vijzel wordt het water uit de sloten van de polder naar het Zuidlaardermeer geloosd. Aan het einde van de uitstroom ligt een betonnen vaste brug uit 1949, die de Mr. Koolweg over het water leidt. Bij het gemaal stond tot 1994 een dienstwoning. Deze is gesloopt en vervangen door een nieuwe, die buiten de bescherming van rijkswege valt.
Omschrijving
GEMAAL opgetrokken op een rechthoekige plattegrond in een rode baksteen op een trasraam van donkere klinkers. Het zadeldak, tussen twee topgevels met strakke windveren en houten makelaar, is gedekt met riet. De voorgevel (oost) wordt verlevendigd door siermetselwerk in verblendsteen en muurankers. In de oostgevel drie staande, getoogde ijzeren vijftienruits vensters en in de top een ijzeren roosvenster. Aan deze zijde ligt boven de kolk een houten plateau. De noordgevel heeft een getoogd vijftienruits venster, een dubbele houten deur met dubbel getoogd bovenlicht en een half zesruits venster; bij de entree een gevelsteen waarop staat: "1914, J. Veldman voorzitter, O. Kloots Hzn, O. Kloots Kzn, en A. Hoenderken Ezn." De westgevel heeft drie halve ijzeren zesruits vensters, een rechthoekige opening met aangesmeerde omlijsting en in de top een ijzeren roosvenster. Voor de gevel ligt boven de sloot een houten rooster, afgescheiden door een betonnen wand waarin een ijzeren krooshek. De zuidgevel heeft een dubbele houten deur met dubbel getoogd bovenlicht en twee getoogde ijzeren vijftienruits vensters.
In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: de electromotor uit 1940 op een betonnen onderbouw met een rond plaatje waarop staat: "E.M.F. Dordt", en het houten balkenplafond.
Waardering
Voormalig stoomgemaal en kolk van algemeen cultuurhistorisch belang
- als voorbeeld van een tot elektrisch gemaal omgebouwd stoomgemaal met in- en uitstroom uit 1914
- vanwege de sobere, maar zorgvuldige vormgeving met decoratieve elementen
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur van het gemaal en de kolk
- vanwege de functionele en ruimtelijk-visuele relatie met de Oostpolder
- vanwege de markante ligging in het open veld
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former STEAM PUMP HOUSE with screw pump and INFLOW and OUTFLOW built in 1914 in the Oostpolder commissioned by the Water Board "de Oostpolder". The execution of the work was awarded to D.H. Landeweer. The construction of the pump house, erected in a craftsman-traditional building style, was necessary because the existing watermill could not reduce the excessively high water level due to persistent wind shortage. In 1940 a new, electric pumping installation is placed in the pump house, carried out by the N.V. Machinefabriek Spaans from Hoofddorp, which in turn is replaced again in 1995. The water board "de Oostpolder" is abolished in 1988 and becomes part of the water board "Gorecht", now water board "Hunze en Aa".
The pump house, which is still in operation, is located west of the unpaved part of the Mr. Koolweg in the Oostpolder. On the west side of the pump house runs the INFLOW, which runs under the pump house and becomes a long straight OUTFLOW. The outflow has a concrete wall on the south side and is bounded on the north side by an earthen embankment. Via a screw pump the water from the ditches of the polder is discharged into the Zuidlaardermeer. At the end of the outflow lies a concrete fixed bridge from 1949, which leads the Mr. Koolweg over the water. Next to the pump house stood a service cottage until 1994. This has been demolished and replaced by a new one, which falls outside the scope of national protection.
Description
PUMP HOUSE erected on a rectangular floor plan in red brick on a gravel bed of dark clinkers. The gabled roof, between two gable ends with taut wind bracing and wooden tie, is covered with thatch. The front facade (east) is enlivened by decorative brickwork in visible brick and wall anchors. In the east facade three tall, arched iron fifteen-pane windows and in the gable a tall arched iron grille window. On this side above the basin lies a wooden platform. The north facade has an arched fifteen-pane window, a double wooden door with double arched fanlight and a half six-pane window; at the entrance a facade stone bearing: "1914, J. Veldman chairman, O. Kloots Hzn, O. Kloots Kzn, and A. Hoenderken Ezn." The west facade has three half iron six-pane windows, a rectangular opening with applied moulding and in the gable an iron grille window. In front of the facade above the ditch lies a wooden grating, separated by a concrete wall with an iron screening rake. The south facade has a double wooden door with double arched fanlight and two arched iron fifteen-pane windows.
In the INTERIOR are notably: the electric motor from 1940 on a concrete base with a round plaque bearing: "E.M.F. Dordt", and the wooden beam ceiling.
Valuation
Former steam pump house and basin of general cultural-historical significance
- as an example of a steam pump house converted to electric pump house with inflow and outflow from 1914
- because of the austere, yet careful design with decorative elements
- because of the high degree of integrity of the exterior of the pump house and basin
- because of the functional and spatial-visual relationship with the Oostpolder
- because of the distinctive location in open countryside
Nearby in the register
- Boerderij, Lageweg 39Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Lageweg 8Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Kerkstraat 5Boerderijunder 1 mi
- Boerderij, Middenstraat 1Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.