Rijksmonumentenregister · Netherlands
Molen, Langs Ijsselmeerdijk
Mirns, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1930 - 1940
- Address
- Langs Ijsselmeerdijk, Natuurgeb.De Mokkenbank Mirns (De Fryske Marren 21)
- Place
- Mirns
- Municipality
- De Fryske Marren
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.85538, 5.45262
- Monument number
- 513663
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "15 Stavoren" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De AMERIKAANSE WINDMOTOR is een markant herkenningspunt in het natuurgebied "De Mokkebank" dat aan de rand van het IJsselmeer ligt, tussen Mirns en Laaksum. De naar Amerikaans model gebouwde windmolen, waarschijnlijk van het type "Record", aan het begin van de 20ste eeuw ontworpen door de Gebr. Bakker te IJlst en is in Nederland vervaardigd. De molen werd na de afsluiting van de Zuiderzee gebouwd voor het bemalen van een in de voormalige Zuiderzee gelegen zomerpolder. Deze molen is de enige overgebleven molen die buitendijks land direct bemaalt op het IJsselmeer.
Omschrijving
De stalen toren staat in een uit rode baksteen opgetrokken funderingsbak, voorzien van houten deksels. In de funderingsbak is een stalen waaierpomp aangebracht, voorzien van een houten opleiderpijp met een houten terugslagklep. Aan de polderzijde is een stalen kroosrek aangebracht. De molen bemaalt de zomerpolder van het natuurgebied "De Mokkebank" en maalt direct op het IJsselmeer. Naast de molen liggen nog restanten van de oude houten paalschermen, versterkt door zwerfkeien (deze hadden een waterkerende functie voor de afsluiting van de Zuiderzee). De toren heeft een ladder en een eenvoudige stelling bestaande uit stalen liggers, een houten dek en een stalen hekwerk. Aan de bovenzijde van de toren is een stalen motorlichaam aangebracht. Het windrad heeft een diameter van 3.20 meter en telt twaalf gegalvaniseerde stalen bladen. Het rad bestaat uit zes straalarmen, waartussen segmenten met elk twee bladen; deze zijn verbonden door twee ringen. De molen is voorzien van één vaan voor zelfregeling naar windrichting. De zelfregeling naar windsterkte vindt plaats wanneer bij toenemende omloopsnelheid de optredende tanddruk-reactiekracht van het windrad groter wordt dan de spanning van de schroefveer van de vaan; de molen draait zich dan krimpend uit de wind. Het gaande werk van de molen is van gietstaal, en voorzien van stalen spillen. De waaierpomp wordt hierbij direct aangedreven door de verticale spil. In de funderingsput is nog een elektrisch gedreven pomp geplaatst van het fabrikaat Bosman, deze is tevens in staat de polder te bemalen.
Waardering
De zogenaamde Amerikaanse windmotor uit de eerste helft van de 20ste eeuw is van algemeen cultuurhistorisch en industrieel- archeologisch belang:
- voor de geschiedenis van de industriële archeologie van Nederland, in het bijzonder van die van de in Nederland ontworpen en gebouwde windmotoren;
- vanwege de ontwikkeling van de vroeg-20ste-eeuwse Nederlandse bemalingstechniek met gebruikmaking van windmolens naar Amerikaans model;
- als kenmerkend voorbeeld van een molentype uit de overgangsfase tussen windmolenbemaling en motorbemaling;
- vanwege zijn rol in het ontstaan van de bemalinggeschiedenis van het bemalingsgebied "De Mokkebank" en later het waterschap "Marne-Middelsee";
- vanwege zijn landschappelijke betekenis als markant herkenningspunt, gelegen aan de rand van het IJsselmeer tussen Mirns en Laaksum.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The AMERICAN WINDMOTOR is a distinctive landmark in the nature reserve "De Mokkebank" situated at the edge of the IJsselmeer, between Mirns and Laaksum. The windmill built to American specifications, probably of the "Record" type, designed at the beginning of the 20th century by Gebr. Bakker of IJlst and manufactured in the Netherlands. The mill was built after the closure of the Zuiderzee to pump a summer polder located in the former Zuiderzee. This mill is the only remaining mill that directly pumps water from polder land situated outside the dike onto the IJsselmeer.
Description
The steel tower stands in a foundation tank built of red machine-made brick, fitted with wooden covers. In the foundation tank is a steel fan pump fitted with a wooden inlet pipe with a wooden non-return valve. On the polder side a steel trash rack is fitted. The mill pumps the summer polder of the nature reserve "De Mokkebank" and pumps directly onto the IJsselmeer. Beside the mill remain fragments of the old wooden sheet-piling, reinforced with glacial boulders (these served a water-barrier function for the closure of the Zuiderzee). The tower has a ladder and a simple framework consisting of steel beams, a wooden deck and a steel railing. At the top of the tower is a steel motor body. The windwheel has a diameter of 3.20 metres and has twelve galvanized steel blades. The wheel consists of six radial arms, between which segments each with two blades; these are connected by two rings. The mill is fitted with one vane for self-regulation according to wind direction. Self-regulation according to wind force occurs when, as the rotational speed increases, the resulting tooth-pressure reaction force of the windwheel becomes greater than the tension of the screw spring of the vane; the mill then turns, contracting, out of the wind. The working parts of the mill are of cast steel and fitted with steel spindles. The fan pump is driven directly by the vertical spindle. In the foundation pit is a further electrically-driven pump of the make Bosman, which is also capable of pumping the polder.
Valuation
The so-called American windmotor from the first half of the 20th century is of general cultural-historical and industrial-archaeological importance:
- for the history of industrial archaeology in the Netherlands, in particular that of windmotors designed and built in the Netherlands;
- because of the development of early 20th-century Dutch pumping technology using windmills to American specifications;
- as a characteristic example of a mill type from the transition phase between windmill pumping and motor pumping;
- because of its role in the emergence of the pumping history of the pumping area "De Mokkebank" and later the water board "Marne-Middelsee";
- because of its landscape significance as a distinctive landmark, situated at the edge of the IJsselmeer between Mirns and Laaksum.
Nearby in the register
- Klokkenstoel (H), Op de begraafplaats aan de Murnserdyk Mirns (De Fryske Marren 21)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Kerk, De Klaster 2Kerk en kerkonderdeel2 mi
- Tempel, Murnserleane bij 1Kerk en kerkonderdeel2 mi
- Kerk, Buorren 37Kerk en kerkonderdeel2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.