Rijksmonumentenregister · Netherlands
St.Werenfridus
Workum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1876 - 1877
- Address
- Noard 173, 8711 AE Workum (Súdwest-Fryslân 21) (and others)
- Place
- Workum
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.98381, 5.44836
- Part of complex
- 513623
- Monument number
- 513624
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De PASTORIE, behorend bij de rooms-katholieke St. Werenfriduskerk (apart monumentnummer 39479), is in 1876-1877 gebouwd naar ontwerp van architect A. Tepe (1840-1920) in een mengeling van Neo-Gotiek en Neo-Renaissance. Kerk en pastorie zijn in relatie tot elkaar ontworpen en vormen een geheel.
De pastorie ligt aan de noordzijde van de stad, op de hoek waar het Noard -van oudsher de hoofdas binnen de wegenstructuur van Workum- in de Prysterhoek overgaat, nog net binnen de grens van het beschermd stadsgezicht. Pastorie en kerk zijn naar het oosten-zuidoosten georiënteerd, ongeveer in de optische verlenging van het in 1910 gedempte Dwarsnoard, dat loodrecht op het Noard uitkomt. Rechts van de pastorie ligt een pleintje dat toegang geeft tot de zij-ingang van de kerk en de pastorie. De hoofdingang van de pastorie bevindt zich dus niet in de voorgevel (oostgevel) maar in de noordgevel. De oostgevel, aan de straatzijde, wordt door een gietijzeren HEKWERK begrensd. De pastorie heeft tegenwoordig een museale functie.
Omschrijving
De pastorie is uit bruine baksteen opgetrokken en heeft een rechthoekige plattegrond, die aan de achterzijde verbonden is met de plattegrond van het kerkelijke gebouw. Zij wordt gedekt door een zadeldak met leien en twee schoorstenen. De voorgevel bestaat uit een trapgevel die door drie vlakke, gemetselde pilasters in drie velden wordt verdeeld, waartussen symmetrisch de tweemaal twee zesruits-ramen zijn geplaatst. Deze bevinden zich binnen gemetselde spaarvelden met gotische afsluiting en gemetselde decoratieve motieven.
Tussen de beide bouwlagen loopt een getande cordonlijst. Sierankers markeren de balklagen. Aan weerszijden van de ramen op de verdieping is een blinde drievenster-opening aangebracht. In de top zitten nog twee kleine lichtgebogen vensters. De noordgevel wordt door de ingangspartij symmetrisch verdeeld: links en rechts hiervan bevinden zich drie zesruits-vensters met grote spitsboogvormige, gemetselde boogvelden. Tussen de vensters zijn (sier)ankers geplaatst. De ingang bestaat uit een risalerend deel onder zadeldak, daar bevindt zich de voordeur met daarnaast een driekantig torentje onder spits dakje. Aan weerskanten hiervan zijn in het dakschild twee kleine dakkapellen met tentdak en piron aangebracht. In het risalerend deel (met trapgevel) bevinden zich de houten voordeur met tweelichts bovenlicht en daarboven een zesruits-venster. In het torentje zitten drie kleine vierkante vensters en drie verticale vensters. Alle vensters zijn van een gemetseld spitsboogvormig boogveld voorzien. Het gemetselde decoratieve element is in de eerste bouwlaag een grote bloem. De achtergevel is deels verbouwd: naast de houten achterdeur zit een groot nieuw venster en in de top een T-venster. De top wordt door kantelen afgesloten. In de zuidgevel zitten twee grote nieuwe vierkante vensters waartussen twee grote vensters met glas-in-lood en gotische spitsboog zijn geplaatst. In het zuidelijk dakschild zijn twee kleine kapellen aangebracht, gelijk aan die in het noordelijke dakschild.
Het INTERIEUR is voor waar het de indeling op de begane grond betreft in grote mate oorspronkelijk, de eerste verdieping is verbouwd. Op de begane grond zijn de kamers aan de straatzijde als museum ingericht: de plafonds zijn deels verlaagd, in de L-vormige lange gangen zijn de zwarte marmeren vloerplaten en de oude houten lambrisering nog aanwezig. De kamers met museale functie hebben nog de originele binnenluiken en een schoorsteenmantel van zwart marmer. Verder zijn de originele houten paneeldeuren nog aanwezig.
Waardering
De pastorie uit 1876-1877, met hekwerk, behorend bij het complex van de rooms-katholieke St. Werenfriduskerk van architect A. Tepe, is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling;
- vanwege de esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur en (in redelijke mate) van het interieur;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The PARSONAGE, belonging to the Roman Catholic St. Werenfriduskerk (separate monument number 39479), was built in 1876-1877 to designs by architect A. Tepe (1840-1920) in a blend of Neo-Gothic and Neo-Renaissance. Church and parsonage were designed in relation to each other and form a unified whole.
The parsonage is situated on the north side of the town, at the corner where the Noard -traditionally the main axis within Workum's road structure- runs into the Prysterhoek, just within the boundary of the protected townscape. Parsonage and church are oriented towards the east-southeast, approximately in the optical extension of the Dwarsnoard, which was filled in in 1910 and runs perpendicular to the Noard. To the right of the parsonage is a small square providing access to the side entrance of the church and the parsonage. The main entrance of the parsonage is thus not in the front facade (east facade) but in the north facade. The east facade, on the street side, is bounded by a cast-iron RAILING. The parsonage nowadays has a museum function.
Description
The parsonage is built of brown brick and has a rectangular ground plan, which is connected at the rear to the ground plan of the ecclesiastical building. It is covered by a gabled roof with slates and two chimneys. The front facade consists of a stepped gable which is divided into three sections by three flat, brick-built pilasters, between which are symmetrically placed two times two six-pane windows. These are situated within brick-built spare fields with Gothic closure and brick-built decorative motifs.
Between the two storeys runs a toothed string course. Ornamental wall anchors mark the floor levels. On either side of the windows on the first floor is a blind three-light opening. At the top there are two more small light-curved windows. The north facade is symmetrically divided by the entrance section: on either side of this are three six-pane windows with large pointed-arch brick-built arch fields. Wall anchors are placed between the windows. The entrance consists of a projecting section under a gabled roof; within this is the front door with, beside it, a triangular small tower under a pointed roof. On either side of this are two small roof dormers with tent roof and decorative cresting in the roof slope. In the projecting section (with stepped gable) is the wooden front door with two-light fanlight and above it a six-pane window. In the small tower are three small square windows and three vertical windows. All windows are provided with a brick-built pointed-arch arch field. The brick-built decorative element in the first storey is a large flower. The rear facade has been partly altered: beside the wooden back door is a large new window and at the top a T-window. The top is closed off by crenellations. In the south facade are two large new square windows between which are placed two large windows with leaded glass and Gothic pointed arch. In the south roof slope are two small chapels, the same as those in the north roof slope.
The INTERIOR, as far as the layout on the ground floor is concerned, is to a large extent original; the first floor has been altered. On the ground floor the rooms on the street side are arranged as a museum: the ceilings are partly lowered; in the L-shaped long corridors the black marble floor tiles and the old wooden wall panelling are still present. The rooms with museum function still have the original interior shutters and a black marble fireplace mantel. Furthermore the original wooden panelled doors are still present.
Valuation
The parsonage of 1876-1877, with railing, belonging to the complex of the Roman Catholic St. Werenfriduskerk by architect A. Tepe, is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of a spiritual development;
- by virtue of the aesthetic quality of the design;
- by virtue of the use of materials and the ornamentation;
- as an essential component of a larger whole that is of national cultural-historical and architectural-historical importance;
- by virtue of the architectural integrity of the exterior and (to a reasonable extent) of the interior;
- in relation to the structural and visual integrity of the urban environment.
Nearby in the register
- Sint WerenfridusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Noard 165Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Dwarsnoard 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, vm. Noard 188Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.