Rijksmonumentenregister · Netherlands
Helmheerd
Hellum, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Pastorie(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Hoofdweg 54, 9627 PE Hellum (Midden-Groningen 20)
- Place
- Hellum
- Municipality
- Midden-Groningen
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.23888, 6.83827
- Monument number
- 513608
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
PASTORIE, genaamd Helmheerd (niet-origineel), gebouwd omstreeks 1855 in een Eclectische stijl. De pastorie, gebouwd op de plek van een oude weem, vormt een aanvulling op de reeds van rijkswege beschermde NH-kerk, gelegen aan de overzijde van de weg (Rijksmonumentnummer 33810). Vanaf omstreeks 1960 doet het pand dienst als woonhuis. In 1977 is de woning intern verbouwd (op begane grond indeling gewijzigd en op zolder kamers afgetimmerd), waardoor de gevelindeling van het achterhuis enigszins is gewijzigd. Tevens is in 1977 aan de achterzijde een garage/berging gebouwd; deze komt wegens te geringe ouderdom en te weinig architectonische waarde niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking.
De pastorie ligt op een ruim langwerpig terrein op een zandrug aan het hoofdlint van Hellum. Samen met de kerk markeert ze het centrum van het dorp. Het perceel wordt aan de voorzijde van de openbare weg gescheiden door een eenvoudig uit circa 1855 stammend HEK van smeed- en gietijzer met in het midden een beweegbaar deel dat toegang tot het huis verleent. Aan de voorzijde in de tuin enkele loofbomen.
Omschrijving
PASTORIE bestaande uit een DWARSHUIS en ACHTERHUIS. Het verdiepingloze, deels onderkelderde symmetrische DWARSHUIS op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in een rode strengperssteen op een gepleisterd trasraam en wordt gedekt door een schilddak waarop niet-originele leien; twee gemetselde schoorstenen met kap op de nokken; houten kroonlijst. De gevels worden geleed door getoogde H-vensters onder een strek met houten luiken.
Centraal in de voorgevel (zuidoostzijde) de entree, bestaande uit twee houten paneeldeuren met gietijzeren panelen en getoogd bovenlicht waarin glas-in-lood; houten omlijsting waarnaast pilasters; hardstenen stoep van vier treden. Boven de entree is de gevel doorgetrokken en wordt beëindigd door een houten kroonlijst en fronton waaronder een houten balkon, ondersteund door natuurstenen consoles; balustrade van hout en gietijzer; twee maal twee openslaande paneeldeuren waarin glas met halfronde bovenlichten en aan weerszijden een geblokt pilaster. Aan weerszijden van de entree twee getoogde H-vensters.
Aan de zuidwestzijde drie getoogde H-vensters. Aan de achterzijde (noordwestgevel) is het achterhuis aangebouwd.
Aan de noordoostzijde een H- , een blind en een niet-origineel venster en een getoogd tweeruits keldervenster.
Het ACHTERHUIS op rechthoekige plattegrond is opgetrokken in een rode strengperssteen en wordt gedekt door een schilddak waarop niet-originele pannen; mastgoot; muurankers. De gevels worden geleed door getoogde zesruits vensters onder strek.
Aan de zuidwestzijde een zesruits venster en een niet-originele deur met zij- en bovenlichten; drie niet-originele dakramen.
In de achtergevel (noordwestzijde) centraal een opgeklampte houten deur met getoogd twee-ruits bovenlicht onder strek. Links van de deur twee zesruits vensters en rechts een getoogd vierruits en een niet-origineel zesruits venster; twee niet-originele dakramen.
Aan de noordoostzijde drie zesruits vensters.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de luiken en de paneeldeuren, in de hal twee paneeldeuren waarin glas waarboven een gebogen fronton met decoratief stucwerk, in de studeerkamer de schouw waarboven gestucte pilasters met kroonlijst.
Waardering
Pastorie en hek van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een traditionele pastorie uit omstreeks 1855 in de provincie Groningen
- vanwege de evenwichtige, sobere vormgeving en fraaie detaillering
- vanwege de redelijk hoge mate van gaafheid
- vanwege de functionele en ruimtelijke relatie met de tegenover gelegen NH-kerk
- vanwege de zeer fraaie en beeldbepalende ligging aan het hoofdlint van Hellum
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
PARSONAGE, named Helmheerd (not original), built circa 1855 in an Eclectic style. The parsonage, built on the site of an old weem, forms a complement to the Dutch reformed church already protected by the state, situated on the opposite side of the road (National Monument number 33810). From circa 1960 onwards the building serves as a dwelling house. In 1977 the dwelling was internally altered (layout on ground floor was changed and rooms were partitioned off on the attic), whereby the facade articulation of the rear building was somewhat altered. Also in 1977 a garage/storage building was constructed on the rear side; this does not qualify for state protection due to insufficient age and insufficient architectural value.
The parsonage is situated on an ample elongated plot on a sand ridge on the main line of Hellum. Together with the church it marks the centre of the village. The plot is separated from the public road at the front by a simple FENCE of wrought and cast iron dating from circa 1855 with a moveable section in the middle that provides access to the house. In front in the garden several deciduous trees.
Description
PARSONAGE consisting of a CROSS-WING and REAR BUILDING. The single-storey, partly undercellared symmetrical CROSS-WING on a rectangular plan is constructed in red pressed brick on a plastered timber frame and is covered by a hipped roof with non-original slates; two masonry chimneys with cap on the ridges; wooden cornice. The facades are articulated by arched H-windows beneath a string course with wooden shutters.
Centrally in the front facade (southeast side) the entrance, consisting of two wooden panelled doors with cast-iron panels and arched fanlight with leaded glass; wooden surround with pilasters on either side; hard stone stoop of four steps. Above the entrance the facade is continued and is terminated by a wooden cornice and pediment beneath which a wooden balcony, supported by natural stone consoles; balustrade of wood and cast iron; two by two French panelled doors with leaded glass with semi-circular fanlights and on either side a blocked pilaster. On either side of the entrance two arched H-windows.
On the southwest side three arched H-windows. On the rear (northwest facade) the rear building is attached.
On the northeast side an H-window, a blind window and a non-original window and an arched two-pane cellar window.
The REAR BUILDING on a rectangular plan is constructed in red pressed brick and is covered by a hipped roof with non-original tiles; masthead gutter; wall anchors. The facades are articulated by arched six-pane windows beneath string course.
On the southwest side a six-pane window and a non-original door with side and fanlight; three non-original roof windows.
In the rear facade (northwest side) centrally an attached wooden door with arched two-pane fanlight beneath string course. To the left of the door two six-pane windows and to the right an arched four-pane and a non-original six-pane window; two non-original roof windows.
On the northeast side three six-pane windows.
In the INTERIOR the following are of note: the shutters and the panelled doors, in the hall two panelled doors with leaded glass above which a curved pediment with decorative stucco work, in the study the fireplace above which plastered pilasters with cornice.
Valuation
Parsonage and fence of general importance for cultural and architectural-historical value:
- as an example of a traditional parsonage from circa 1855 in the province of Groningen
- for the balanced, sober design and fine detailing
- for the reasonably high degree of integrity
- for the functional and spatial relationship with the Dutch reformed church situated opposite
- for the very fine and visually-defining location on the main line of Hellum
Nearby in the register
- De WalfriduskerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Boerderij, Hoofdweg 27Boerderijunder 1 mi
- Boerderij(M1), Hoofdweg 221Boerderijunder 1 mi
- Stookhok, Hoofdweg bij 221Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.