Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gerechtsgebouw(EX3), Jansstraat 81
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gerechtsgebouw
- Function
- Gerechtsgebouw(EX3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889 - 1890
- Address
- Jansstraat 81, Locatie: Centrum, 2011 RW Haarlem
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38189, 4.63788
- Monument number
- 513387
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1888 ontworpen en in 1889-1890 gebouwd GERECHTSGEBOUW. Het gerechtsgebouw, dat onderdeel uitmaakt van de gevelwand aan de oostzijde van de Jansstraat, werd ontworpen door de architect W.C. Metzelaar, die in die tijd als 'ingenieur-architect der gevangenissen en gerechtsgebouwen' in dienst was bij de Rijksgebouwendienst. De bouw van het complex werd uitgevoerd door de aannemer C. Eijsvogel uit Aarlanderveen.
Het in de trant van de neorenaissance gebouwde gerechtsgebouw, dat momenteel de arrondissementsrechtbank huisvest, werd in de periode 1983-1987 grondig verbouwd. Bij deze verbouwing bleef alleen de oorspronkelijke gevel staan en werd daarachter nieuwbouw gerealiseerd.
N.B. De bescherming richt zich uitsluitend op de voorgevel van het pand Jansstraat 81.
Omschrijving
Het in de gevelwand aan de oostzijde van de Jansstraat gelegen gerechtsgebouw bestaat uit een souterrain, bel-etage, verdieping en kapverdieping en wordt gedekt door een afgeknot schilddak met grijze Hollandse pannen. De voorgevel van het pand is opgetrokken in rode baksteen op een gebosseerde plint van hardsteen ter hoogte van het souterrain. De voorgevel is in drie traveeën geleed waarbij de vijf vensterassen brede middentravee enigszins terugwijkend is gelegen. Elke travee bezit boven de houten kroonlijst een kleine dakkapel met houten fronton. De voorgevel is versierd met detailleringen van zandsteen, zoals cordonlijsten, speklagen en hoekstenen. De kroonlijst wordt ondersteund door zandstenen consoles. Rondom de houten vaste vensters bevinden zich eveneens detailleringen van zandsteen, zoals de sluitstenen in de strekken boven de vensters en de Dorische vierkante zuiltjes die als middenas van de vensters fungeren. Ter hoogte van het souterrain zijn deze zuiltjes tussen de vensters van hardsteen. Tussen het souterrain en de bel-etage en tussen de bel-etage en de verdieping bevindt zich een horizontale band die is gevuld met sierwerk van gekleurde baksteen en zandsteen.
De entree van het gerechtsgebouw ligt in het midden van de terugwijkende middentravee en wordt gevormd door een hardstenen bordes met ter weerszijden daarvan een hardstenen trap die leidt naar de houten dubbele deur ter hoogte van de bel-etage. Het bordes wordt afgesloten door een door zandstenen pilasters cq. zuilen ondersteund zandstenen balkon met balustrade. In het fries langs de voorzijde van het rijk geornamenteerde balkon staat in een natuurstenen belettering te lezen "Justitia".
De hardstenen leuningen langs de dubbele trap eindigen aan de straatzijde beide in een blokvormige versiering met op top daarvan een in hardsteen uitgehouwen kroon. In de blokvorm zelf is rondom het wapen van Nederland uitgehouwen. In de leuningbeëindiging van de linkertrap bevinden zich in de kopse kant de initialen van de architect: 'WCM' (W.C. Metzelaar). Onder het bordes bevindt zich een, enigszins gewijzigde, entree tot het souterrain.
Waardering
Overwegend gaaf bewaarde voorgevel van aan het eind van de 19de eeuw in neorenaissance trant gebouwd gerechtsgebouw, van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde, de cultuurhistorische waarde als zijnde een justitiegebouw alsmede binnen het oeuvre van W.C. Metzelaar, die als architect in dienst was van justitie; tevens van belang vanwege de beeldbepalende ligging in de gevelwand langs de oostzijde van de Jansstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
COURTHOUSE designed in 1888 and built in 1889-1890. The courthouse, which forms part of the facade wall on the east side of Jansstraat, was designed by architect W.C. Metzelaar, who at that time was employed by the State Building Service as 'engineer-architect for prisons and courthouses'. Construction of the complex was carried out by contractor C. Eijsvogel from Aarlanderveen.
The courthouse, built in the neo-Renaissance style and currently housing the district court, underwent extensive renovation in the period 1983-1987. During this renovation, only the original facade was retained and new construction was realized behind it.
N.B. The protection applies solely to the front facade of the property at Jansstraat 81.
Description
The courthouse situated in the facade wall on the east side of Jansstraat consists of a basement, piano nobile, first floor and attic storey and is covered by a hipped roof with grey Dutch tiles. The front facade of the property is constructed in red brick on a rusticated plinth of ashlar stone at the level of the basement. The front facade is articulated in three bays, with the five-window-wide central bay set somewhat back. Each bay has above the wooden cornice a small roof dormer with wooden pediment. The front facade is decorated with stone details of sandstone, such as string courses, joinery courses and quoins. The cornice is supported by sandstone brackets. Surrounding the wooden fixed windows are likewise details in sandstone, such as the voussoirs in the reveals above the windows and the Doric square pilasters which serve as the central axis of the windows. At the level of the basement these pilasters are of ashlar stone. Between the basement and the piano nobile and between the piano nobile and the first floor there is a horizontal band filled with ornamental work of coloured brick and sandstone.
The entrance to the courthouse is located in the centre of the set-back central bay and is formed by an ashlar stone landing with stone stairs on either side leading to the wooden double door at the level of the piano nobile. The landing is closed off by a sandstone balcony with balustrade, supported by sandstone pilasters and columns. In the frieze along the front of the richly ornamented balcony there is inscribed in natural stone lettering the word "Justitia".
The ashlar stone railings along the double staircase each end on the street side in a block-shaped ornament with a crown carved in ashlar stone on top. In the block form itself the coat of arms of the Netherlands is carved around. In the railing termination of the left staircase there are on the end face the initials of the architect: 'WCM' (W.C. Metzelaar). Below the landing is a somewhat modified entrance to the basement.
Valuation
Remarkably well-preserved front facade of a courthouse built at the end of the 19th century in neo-Renaissance style, of general importance on account of its architectural historical value, its cultural historical value as a justice building as well as within the oeuvre of W.C. Metzelaar, who served as architect in the justice service; also of importance on account of its prominent location in the facade wall along the east side of Jansstraat.
Nearby in the register
- Woonhuis, Jansstraat 87Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Jansstraat 64Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Jansstraat 79Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Jansstraat 85Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.