Rijksmonumentenregister · Netherlands
Het Zuiderhofje
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Hofje
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1891 - 1892
- Address
- Zuiderstraat 12 A, 2011 XT Haarlem (and others)
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38097, 4.63057
- Monument number
- 513382
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1891-1892 naar ontwerp van de architect Ant.J. Salm G. Bzn. gebouwd HOFJE. Het ten zuiden van de Zuiderstraat gelegen hofje, Zuiderhofje genaamd, werd gebouwd in opdracht van de Doopsgezinde gemeente ter vervanging van een alhier gelegen ouder hofje dat uit 1640 dateerde en werd gesticht door Jacques van Damme en Elisabeth Blinckvliedt.
Het Zuiderhofje bestaat uit veertien woningen, een woning voor de opzichteres, een regentenkamer en enkele bijruimten zoals een bergplaats en een overdekte was- en droogplaats. Het geheel, dat is gebouwd in eclectische trant, is gelegen rondom een rechthoekige binnentuin.
In 1982-1984 werd het hofje grondig gerestaureerd en inwendig gemoderniseerd.
Omschrijving
Het Zuiderhofje is rechthoekig van hoofdvorm en bestaat uit een binnentuin waarlangs aan drie zijden (noord, west en oost) de woningen liggen. Aan de zuidzijde is het hofje door middel van een één bouwlaag hoge muur afgescheiden van een binnenplaats waarlangs onder meer het voormalige mortuarium, dat nu is ingericht tot bergruimte, ligt. Deze muur is, evenals het muurwerk rondom de binnenplaats, opgetrokken in rode baksteen. De muren zijn gedeeltelijk versierd met gele baksteen en hardstenen hoekblokken. De poort, waardoor de binnenplaats wordt bereikt, is afgesloten met een halfhoog smeedijzeren hek in Jugendstil-trant. Aan de noordzijde van de muur zijn, aan de zijde van de binnentuin, twee smeedijzeren lantaarns bevestigd. De zuidzijde van de muur is boven de poort versierd met een Jugendstil-tegeltableau waarop de naam "ZUIDER HOFJE" staat geschreven. Vanaf de beklinkerde binnenplaats leidt een dubbele houten deur naar het achtergelegen Doelenplein.
De rechthoekige binnentuin van het hofje is grotendeels symmetrisch van opzet, waarbij de straatjes zijn beklinkerd.
Aan de oost- en westzijde van de binnentuin bevindt zich, spiegelbeeldig ten opzichte van elkaar gelegen, een rij van vijf woningen elk op rechthoekige plattegrond. Deze rijen woningen zijn één bouwlaag hoog onder zadeldak, waarbij de noklijn parallel loopt aan de tuin. De daken zijn bekleed met rode kruispannen.
Aan de noordzijde wordt het hofje afgesloten door een één, respectievelijke twee, bouwlagen hoog bouwblok op samengesteld grondplan onder schild- c.q. zadeldaken met rode kruispan. Dit bouwblok ligt met de noordgevel aan de Zuiderstraat. Het bouwblok, dat in de hoeken één bouwlaag hoog is en zodoende aansluit op de oostelijke en westelijke gevelwanden van het hofje, is in het midden opgetrokken tot twee bouwlagen hoogte. Dit twee bouwlagen hoge deel van het bouwblok vormt het hoofdgebouw van het hofje, alwaar zich de entree, de woning voor de opzichteres en de regentenkamer bevinden. Op de top van dit twee bouwlagen hoge gedeelte is een houten lantaarn met roodkoperen spits aangebracht. In de hoeken van het noordelijk bouwblok bevinden zich in totaliteit vier woningen.
Het hofje is in zijn geheel, met uitzondering van de muur aan de zuidzijde van het hofje en de daarachter gelegen binnenplaats, opgetrokken in gele baksteen. De voegen zijn gevoegd met ossebloed-cement, een cementsoort met daar doorheen gemalen rode pannen, waardoor een rode kleur werd verkregen. De plint is van hardsteen. De gevels zijn versierd met enkele horizontale banden en hoekblokken van een zachte natuursteen-soort. Deze natuursteen banden lopen, als segmentbogen, door boven de vensters en deuren. Het twee bouwlagen hoge hoofdgebouw van het hofje bezit tussen de begane grond en de verdieping een cordonlijst. Aan de straatzijde is deze cordonlijst van natuursteen met daaronder een tegelband. Aan de zijde van de binnentuin wordt de cordonlijst gevormd door een band van rode en groene baksteen. De gevels van het hofje worden bovenaan langs de dakrand afgesloten door een houten geprofileerde kroonlijst. De kroonlijst langs de Zuiderstraat is versierd met guttae. Onder de kroonlijst bevindt zich ter versiering van de gevels een band van uitspringende gele bakstenen. De woningen grenzend aan de binnentuin bezitten in het dakschild boven de kroonlijst alle een kleine dakkapel waarbij het venster is omlijst door een houten pilasterstelling met hoofdgestel.
De vensters van de huizen in het hofje zijn vrijwel alle dubbele houten schuifvensters met gebogen bovendorpels, waarbij de middenstijl wordt gevormd door houten halfzuiltjes. In het twee bouwlagen hoge hoofdgebouw zijn de vensters op de verdieping openslaande houten vensters met rechte bovendorpels en de vensters op de begane grond schuifvensters met gebogen bovendorpels. De vensters hebben hier omlijstingen en middenstijlen van natuursteen. In de zuidgevel van het hoofdgebouw bevindt zich boven het middelste raam op de verdieping een wijzerplaat.
De voordeuren van de woningen in het hofje zijn van hout met glazen bovenlichten met gebogen bovendorpels. De entree tot het hofje ligt in het midden van het hoofdgebouw en bestaat uit een inpandige gang die het hofje met de Zuiderstraat verbindt. Te weerszijden van deze gang bevinden zich dubbele houten deuren met vensters en bovenlichten. De deur aan de straatzijde heeft smeedijzeren sierroosters voor de vensters. In de gang bevindt zich een marmeren plaquette ter herinnering aan de herbouw van het hofje.
De regentenkamer bevindt zich aan de westzijde van de gang en is onder meer rijk versierd met goudleerbehang.
Waardering
Het uit 1891-92 daterende Zuiderhofje met bijbehorende regentenkamer en andere onderdelen is van algemeen belang vanwege de sociaal-historische en architectuurhistorische waarde als zijnde een vanuit de Doopsgezinde gemeente gesticht complex van sociale woningbouw, gebouwd in Eclectische trant. Voorts is het hofje van algemeen belang als exponent binnen het oeuvre van de architect Ant. J. Salm G. Bzn.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A HOFJE built in 1891-1892 to the design of architect Ant.J. Salm G. Bzn. The hofje located to the south of the Zuiderstraat, called the Zuiderhofje, was built on commission of the Mennonite congregation to replace an older hofje located here that dated from 1640 and was founded by Jacques van Damme and Elisabeth Blinckvliedt.
The Zuiderhofje consists of fourteen dwellings, a dwelling for the caretaker, a regents' chamber and some ancillary spaces such as a storage place and a covered washing and drying area. The whole, which was built in eclectic style, is situated around a rectangular inner courtyard.
In 1982-1984 the hofje was thoroughly restored and modernised internally.
Description
The Zuiderhofje is rectangular in main form and consists of an inner courtyard along which on three sides (north, west and east) the dwellings are situated. On the south side the hofje is separated by means of a one-storey high wall from an inner courtyard along which, among other things, the former mortuary, which is now fitted out as storage space, is situated. This wall, as well as the brickwork around the inner courtyard, is built in red brick. The walls are partly decorated with yellow brick and hard stone corner blocks. The gate, through which the inner courtyard is reached, is closed with a half-height wrought-iron gate in Art Nouveau style. On the north side of the wall, on the side of the inner courtyard, two wrought-iron lanterns are affixed. The south side of the wall above the gate is decorated with an Art Nouveau tile panel on which the name "ZUIDER HOFJE" is written. From the clinker-paved inner courtyard a double wooden door leads to the Doelenplein behind.
The rectangular inner courtyard of the hofje is largely symmetrical in layout, with the lanes clinker-paved.
On the east and west side of the inner courtyard, mirror-image relative to each other, there is a row of five dwellings each on rectangular ground plan. These rows of dwellings are one storey high under gabled roof, whereby the ridge line runs parallel to the courtyard. The roofs are clad with red clay tiles.
On the north side the hofje is closed by a one, respectively two, storey high building block on composite ground plan under hipped or gabled roofs with red clay tiles. This building block is situated with its north facade on the Zuiderstraat. The building block, which is one storey high in the corners and thus adjoins the eastern and western gable walls of the hofje, is built up to two storeys height in the middle. This two-storey high part of the building block forms the main building of the hofje, where the entrance, the caretaker's dwelling and the regents' chamber are situated. On top of this two-storey high part a wooden lantern with red copper spire is installed. In the corners of the northern building block there are in total four dwellings.
The hofje as a whole, with the exception of the wall on the south side of the hofje and the inner courtyard behind it, is built in yellow brick. The joints are pointed with ox blood cement, a type of cement with ground red tiles mixed through, which resulted in a red colour. The plinth is of hard stone. The facades are decorated with some horizontal bands and corner blocks of a soft natural stone type. These natural stone bands run, as segmental arches, across above the windows and doors. The two-storey high main building of the hofje has a cordonlijst between the ground floor and the first storey. On the street side this cordonlijst is of natural stone with a tile band below it. On the side of the inner courtyard the cordonlijst is formed by a band of red and green brick. The facades of the hofje are closed at the top along the roof edge by a wooden profiled cornice. The cornice along the Zuiderstraat is decorated with guttae. Below the cornice, for decoration of the facades, is a band of projecting yellow bricks. The dwellings adjoining the inner courtyard all have in the roof slope above the cornice a small roof gable whereby the window is framed by a wooden pilaster order with capital.
The windows of the houses in the hofje are almost all double wooden sash windows with curved sills, whereby the central post is formed by wooden half-columns. In the two-storey high main building the windows on the first storey are opening wooden windows with straight sills and the windows on the ground floor are sash windows with curved sills. The windows here have frames and central posts of natural stone. In the south facade of the main building above the middle window on the first storey is a clock face.
The front doors of the dwellings in the hofje are wooden with glazed fanlights with curved sills. The entrance to the hofje is in the middle of the main building and consists of an interior passage connecting the hofje with the Zuiderstraat. On either side of this passage are double wooden doors with windows and fanlights. The door on the street side has wrought-iron decorative grilles for the windows. In the passage is a marble plaque in remembrance of the rebuilding of the hofje.
The regents' chamber is situated on the west side of the passage and is among other things richly decorated with gilt leather wallpaper.
Valuation
The Zuiderhofje dating from 1891-92 with its associated regents' chamber and other components is of general importance on account of the social-historical and architectural-historical value as being a complex of social housing founded by the Mennonite congregation, built in Eclectic style. Furthermore, the hofje is of general importance as an exponent within the oeuvre of architect Ant. J. Salm G. Bzn.
Nearby in the register
- Sociale zorg, liefdadigheid, Zuiderstraat 18Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Vanwege onderdelen kerk, Gasthuisstraat bij 32Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Gedempte Oude Gracht 34Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Gedempte Oude Gracht 36Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.