Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vroom en Dreesmann
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Winkel (G2)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1930 - 1934
- Address
- Grote Houtstraat 70, Locatie: Centrum, 2011 SR Haarlem
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37933, 4.63330
- Monument number
- 513377
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "Onteigening voor het aanleggen van een duinweg van de kommen van Bloemendaal en van Overveen naar Zandvoort" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In de periode 1930-1934 naar ontwerp van de architect J. Kuijt gebouwd WARENHUIS. Het voor Vroom en Dreesmann gebouwde warenhuis is gelegen op de hoek Grote Houtstraat/Verwulft/Gierstraat en werd opgetrokken in een mengvorm van Amsterdamse School (de gevelbehandeling en -indeling), Art Déco (de decoratieve elementen) en Nieuwe Zakelijkheid (met name de glazen toren).
Het pand werd ontworpen naar aanleiding van een prijsvraag die Vroom en Dreesmann in 1927 uitschreef. Voor deze prijsvraag werden vier architecten benaderd, onder wie Kuijt. Kuijt kreeg de uiteindelijke opdracht en kwam omstreeks augustus 1929 met een eerste ontwerp. Dit ontwerp werd in oktober 1929, na overleg met de schoonheidscommissie van Haarlem die de bouwplannen beoordeelde, drastisch gewijzigd. Het tweede ontwerp werd, met enkele aanpassingen, uiteindelijk uitgevoerd.
De schoonheidscommissie vond het pand, zoals in het eerste ontwerp geschetst, te hoog. Men voorzag dat er dan te weinig licht en zon in de straten zou komen. De schoonheidscommissie ordonneerde om deze reden dat de hoogste verdiepingen van het pand moesten inspringen. In het tweede ontwerp van Kuijt werd deze wijziging aangebracht. Tevens bepaalde de schoonheidscommissie dat er een geleidelijke overgang moest plaatsvinden tussen het warenhuis en de belendende bebouwing. Als gevolg hiervan werd de zuidelijke aanbouw aan de zijde van de Gierstraat niet hoger dan vier bouwlagen en sloot deze zo meer aan op de naast gelegen bebouwing.
Daar één van de eigenaren van de panden die op de plek van het toekomstige warenhuis stonden zijn pand niet wilde verkopen, werd in het uiteindelijke ontwerp het warenhuis om dit 18de-eeuwse pand van drogisterij Van der Pigge heen gebouwd. Dit aan de Gierstraat-zijde gelegen pand heeft zodoende mede bijgedragen aan de huidige vorm van het warenhuis.
Het warenhuis kende oorspronkelijk op de begane grond zogenaamde etalagegangen. Tussen deze etalagegangen met vrijstaande vitrinekasten bewoog zich het winkelende publiek. De etalagegangen verdwenen omstreeks 1950 om plaats te maken voor een groter verkoopoppervlak. De eveneens uit de bouwtijd daterende centrale lichthof met koepel, die er voor zorgde dat daglicht tot alle verdiepingen kon doordringen, werd in het midden van de jaren '60 tijdens een ingrijpende verbouwing weggehaald. Bij deze verbouwing werd eveneens een extra verdieping op het pand geplaatst. De afgelopen jaren is het pand opgeknapt en gerestaureerd. Zo zijn onder meer de glas-in-lood vensters in het trappenhuis, de vlaggenmasten en de glastoren hersteld c.q. teruggeplaatst. Zeer recent zijn de bovenste twee verdiepingen, alwaar zich het restaurant bevindt, verbouwd en opnieuw ingedeeld.
Omschrijving
Het aan drie zijden vrij gelegen warenhuis op de hoek Grote Houtstraat/Verwulft/Gierstraat telt in totaal tien bouwlagen. Deze tien bouwlagen betreffen acht verdiepingen boven de grond en twee kelderverdiepingen. Van de acht verdiepingen boven het maaiveld zijn er zeven oorspronkelijk en is er één in het midden van de jaren '60 bijgeplaatst. Het pand is gebouwd op een samengesteld grondplan en bestaat uit een betonskelet bekleed met gele baksteen. In de gevels wordt de baksteen afgewisseld door detailleringen van zandsteen en mergel. Het geheel wordt gedekt door een plat dak, met uitzondering van de zuidelijke aanbouw aan de Gierstraat-zijde. Deze vier bouwlagen hoge aanbouw, waar zich het magazijn en de kantoren bevinden, wordt gedekt door een zadeldak met zwarte pannen. Het pand heeft een sterke horizontale geleding die wordt veroorzaakt door de omlopend aangebrachte horizontale banden van zandsteen en de horizontaal gerichte vensterreeksen. De vensters zijn gevuld met glas-in-lood en de onderste helften van de ramen zijn merendeels dichtgezet met bordeauxrode platen. Tussen de vensters bevinden zich natuurstenen blokken. De etalagezone bestaat uit een onder een luifel gelegen doorlopende reeks van winkelruiten. De deuren van de met graniet beklede entrees aan de Verwulft-zijde, Grote Houtstraat-zijde en Gierstraat-zijde, zijn vernieuwd.
Het boven de grond in totaal acht verdiepingen hoge pand, wijkt aan de Gierstraat-zijde vanaf de zesde bouwlaag terug. Aan de Verwulft-zijde springt de gevel vanaf de zevende bouwlaag in. Aan de Grote Houtstraat-zijde is het pand gedeeltelijk slechts vier bouwlagen hoog en wordt het afgesloten door de inspringende nieuwe verdieping die er in het midden van de jaren '60 opgezet is. Overal waar de gevels inspringen wordt het gevelvlak afgesloten door een brede horizontale natuurstenen band. De gevelvlakken zijn plastisch behandeld en zijn op de hoeken veelal gebogen. In de westelijke gevel van het pand, aan de kant van de Gierstraat, bevindt zich het trappenhuis. Dit brede trappenhuis is van buiten duidelijk herkenbaar door de grote, verticale glas-in-lood vensters met de omgebogen gevelvlakken aan weerszijden.
In de hoek van het Verwulft en de Gierstraat bevindt zich, schuin achter het 18de-eeuwse pand van Van der Pigge dat bij de bouw van het warenhuis als enige is blijven staan, de hoogopgaande hoektoren. Deze hoektoren domineert, als verticaal element, vanaf deze zijde het warenhuis. De hoektoren bestaat uit een vierkant bakstenen torenlichaam met daar bovenop, als bekroning, een cirkelvormige glazen verlichtingstoren.
Op de gevels bevinden zich enkele oorspronkelijke vlaggenmasthouders uit natuursteen en metaal.
Waardering
Het uit 1930-34 daterende pand van Vroom & Dreesmann is van algemeen belang door zijn architectuurhistorische en cultuurhistorische waarden, als zijnde een nog deels gaaf bewaard warenhuis uit het Interbellum in een stijl die een mengeling is van Amsterdamse School, Art Déco en Nieuwe Zakelijkheid. Daarnaast is het pand van algemeen belang door zijn grootschaligheid; een dergelijk groot en hoog gebouw was in de bouwtijd uniek voor Haarlem. Ook is het pand van algemeen belang door zijn beeldbepalende ligging in het centrum van Haarlem, op de hoek Verwulft/Grote Houtstraat/Gierstraat.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A DEPARTMENT STORE built between 1930-1934 to the design of architect J. Kuijt. The department store built for Vroom en Dreesmann is located at the corner of Grote Houtstraat/Verwulft/Gierstraat and was constructed in a hybrid style of Amsterdam School (the facade treatment and division), Art Deco (the decorative elements) and New Objectivity (particularly the glass tower).
The building was designed following a design competition that Vroom en Dreesmann announced in 1927. Four architects were approached for this competition, including Kuijt. Kuijt received the final commission and came up with an initial design around August 1929. This design was drastically modified in October 1929, after consultation with Haarlem's beauty committee which assessed the building plans. The second design was ultimately executed with some minor adjustments.
The beauty committee found the building, as sketched in the first design, too tall. They anticipated that there would then be too little light and sun in the streets. For this reason, the beauty committee ordered that the highest storeys of the building had to be set back. In Kuijt's second design, this modification was made. Furthermore, the beauty committee determined that there had to be a gradual transition between the department store and the adjoining buildings. As a result, the southern extension on the Gierstraat side was no higher than four storeys and thus aligned more closely with the adjacent buildings.
Since one of the owners of the buildings that stood on the site of the future department store refused to sell their building, in the final design the department store was built around this 18th-century building of the chemist Van der Pigge. This building, located on the Gierstraat side, thus contributed to the present form of the department store.
The department store originally had so-called display galleries on the ground floor. Between these display galleries with freestanding display cases, the shopping public moved about. The display galleries disappeared around 1950 to make room for a larger sales area. The central skylight with dome, also dating from the construction period, which ensured that daylight could penetrate to all storeys, was removed in the mid-1960s during a major renovation. During this renovation, an additional storey was also added to the building. In recent years the building has been cleaned up and restored. For instance, the stained-glass windows in the stairwell, the flagpoles and the glass tower have been restored or reinstalled. Very recently the top two storeys, where the restaurant is located, have been renovated and reorganised.
Description
The department store, freely situated on three sides at the corner of Grote Houtstraat/Verwulft/Gierstraat, has a total of ten storeys. These ten storeys comprise eight storeys above ground and two basement storeys. Of the eight storeys above ground level, seven are original and one was added in the mid-1960s. The building is constructed on a composite ground plan and consists of a reinforced concrete skeleton clad in yellow brick. In the facades the brick is alternated by detailing of sandstone and marl. The whole is covered by a flat roof, with the exception of the southern extension on the Gierstraat side. This four-storey high extension, which houses the warehouse and offices, is covered by a gabled roof with black tiles. The building has a strong horizontal articulation caused by the horizontal bands of sandstone running around and the horizontally oriented window rows. The windows are filled with stained glass and the lower halves of the frames are mostly blocked with bordeaux-coloured panels. Between the windows are natural stone blocks. The shop window zone consists of a continuous series of shop windows located beneath an awning. The doors of the granite-clad entrances on the Verwulft side, Grote Houtstraat side and Gierstraat side have been renewed.
The building, which is eight storeys high above ground in total, steps back on the Gierstraat side from the sixth storey onwards. On the Verwulft side the facade steps back from the seventh storey. On the Grote Houtstraat side the building is partly only four storeys high and is terminated by the stepped-back new storey that was added in the mid-1960s. Wherever the facades step back, the facade plane is terminated by a broad horizontal natural stone band. The facade planes are modelled plastically and are mostly curved at the corners. In the western facade of the building, on the Gierstraat side, is the stairwell. This wide stairwell is clearly recognisable from the outside by the large, vertical stained-glass windows with the curved facade planes on either side.
At the corner of Verwulft and Gierstraat, diagonally behind the 18th-century building of Van der Pigge which was the only one to remain standing during the construction of the department store, stands the tall corner tower. This corner tower dominates, as a vertical element, the department store from this side. The corner tower consists of a square brick tower body with, as its crown, a circular glass lighting tower.
On the facades are some original flagpole holders of natural stone and metal.
Valuation
The building dating from 1930-34 of Vroom & Dreesmann is of general interest for its architectural and cultural-historical values, being a partly well-preserved department store from the Interwar period in a style that is a mixture of Amsterdam School, Art Deco and New Objectivity. Furthermore, the building is of general interest for its large scale; such a large and tall building was unique for Haarlem at the time of construction. The building is also of general interest for its defining position in the centre of Haarlem, at the corner of Verwulft/Grote Houtstraat/Gierstraat.
Nearby in the register
- Werk-woonhuis, Grote Houtstraat 64Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Verwulft HaarlemWerk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Gierstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Houtstraat 86Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.