Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kazerne, Stationsweg 35
Gorredijk, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Function
- Kazerne
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Stationsweg 35, 8401 DL Gorredijk (Opsterland 21) (and others)
- Place
- Gorredijk
- Municipality
- Opsterland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.00750, 6.06306
- Monument number
- 513186
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De KAZERNE van de Koninklijke Marechaussee, thans dubbel woonhuis, werd in 1895 gebouwd in traditionele baksteenarchitectuur met elementen van de Chaletstijl en de Neo-Renaissancestijl wegens overplaatsing van de KM-brigade vanuit Beetsterzwaag. De in Beetsterzwaag gestationeerde brigade vormde een onderdeel van de Vierde Divisie in Friesland die sedert 1893 in 18 plaatsen gelegerd was, meest aan de rand van de nederzettingsbebouwing. De bouw van marechaussee-kazernes hield verband met de sociale onrust aan heet eind van de vorige eeuw, in het bijzonder in de 'voormalige' veenontginningsgebieden. Thans is de kazerne in de straatwand opgenomen. Van hetzelfdentype kazerne staat een niet van rijkswege beschermd voorbeeld aan het Fok 28-29 te Heerenveen. Het ontwerp is vermoedelijk van het Wapen der Genie en de kazerne werd gebouwd door de firma Gebr. Aberson uit Steenwijk, die ook de kazerne te Heerenveen heeft gerealiseerd. De bijbehorende stallen en het cellenblok zijn ingrijpend verbouwd tot garagebedrijf (Stationsweg 33; hoek Leitswei) en vallen buiten de bescherming van rijkswege. De garage die de ruimte tussen beide aanbouwen aan de achterzijde opvult valt eveneens buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De kazerne heeft een U-vormige plattegrond; het hoofdvolume staat met de lange gevel parallel aan de openbare weg. Het gebouw is in twee bouwlagen opgetrokken, onder een zadeldak belegd met zwart gesmoorde gegolfde Friese pannen. Windveer en gootlijst zijn geprofileerd. Op de noknaald staan twee gemetselde schoorstenen. Het opgaand muurwerk is vanaf de bepleisterde plint gemetseld in bruine bakstenen, verlevendigd met korte gepleisterde banden en neggeblokken langs de wissel- en bovendorpel van de raamkozijnen en imitatiesluitstenen in de getoogde streklagen in de gevelopeningen. De voorgevel is vijf traveeën breed en heeft een symmetrisch indeling: een risalerende middenpartij beëindigd door een topgevel, aan weerszijden twee vensters en hoeklisenen. De H-vensters hebben een ingesnoerde lekdorpel en in het trommelveld afwisselend gele en bruine bakstenen in graatvormig verband. Het middenrisaliet heeft een getoogde portiekopening van dezelfde breedte als de vensters; daarachter verbreedt de portiek zich naar de twee toegangsdeuren. Boven de portiekopeningen een H-venster. In de topgevel een gepleisterd vlak met het opschrift: KONINKLIJKE / MARECHAUSSEE. De geveltop wordt afgesloten door een siermakelaar met opengewerkte beschieting. De zuidelijke zijgevel heeft in de eerste bouwlaag een later toegevoegde driezijdige erker ter plaatse van een oorspronkelijk venster. De erker op bakstenen voet heeft een strokenvenster onder een betonnen afdekplaat. In de gevel twee ringen voor het aanbinden van de paarden. In de tweede bouwlaag een H-venster en in de geveltop een tweelicht T-venster met bovenlicht. De vensters zijn onder een getoogde streklaag met in het trommelveld geblokt metselwerk. Onder het dakoverstek een siermakelaar. In de zijgevel van de aanbouw een venster en een deur. Aan de achterzijde zijn de aanbouwen opgetrokken in één bouwlaag onder plat dak: zowel de achtergevel van het hoofdvolume als van de aanbouw is bepleisterd met cement. Aan de achterzijde een deur met zij- en bovenlicht. In de tweede bouwlaag van het hoofdvolume een enkele of dubbele deur naar het droogplat op de aanbouw. In het dakschild aan de achterzijde twee grote drielichtkajuiten. De noordelijke zijgevel van de aanbouw heeft twee H-vensters en een deur. De indeling van de zijgevel is overeenkomstig de zuidelijke zijgevel. Alle lekdorpels van de zijgevels zijn uitgevoerd in bakstenen.
Het interieur is structureel redelijk oorspronkelijk: de kamers hebben eenvoudige gestucte plafonds en natuurstenen hoek-schoorsteenmantels.
Waardering
De voormalige Marechaussee-kazerne is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een bestuurlijk-paramilitaire ontwikkeling, in relatie tot de sociale onrust in de streek,
- vanwege de hoge mate van belang van de historische functie,
- vanwege de redelijke mate van belang als voorbeeld van een gestandaardiseerd type kazerne,
- vanwege de hoge mate van gaafheid van het exterieur, m.n. de voorgevel, waaraan het object als kazerne herkenbaar is,
- van wege de hoge mate van typologische zeldzaamheid op provinciaal niveau.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The BARRACKS of the Royal Constabulary, now a double dwelling house, was built in 1895 in traditional brick architecture with elements of the Chalet style and the Neo-Renaissance style due to the transfer of the Constabulary brigade from Beetsterzwaag. The brigade stationed in Beetsterzwaag formed part of the Fourth Division in Friesland which had been garrisoned in 18 places since 1893, mostly at the edge of settlement development. The construction of constabulary barracks was related to social unrest at the end of the previous century, in particular in the 'former' peat extraction areas. The barracks is now incorporated in the street frontage. An example of the same type of barracks, not protected at national level, stands at the Fok 28-29 in Heerenveen. The design is presumably by the Corps of Engineers and the barracks was built by the firm Gebr. Aberson from Steenwijk, who also realized the barracks at Heerenveen. The associated stables and the cell block have been drastically renovated into a garage business (Stationsweg 33; corner Leitswei) and fall outside the scope of national protection. The garage which fills the space between both annexes on the rear side also falls outside the scope of national protection.
Description
The barracks has a U-shaped floor plan; the main volume stands with its long facade parallel to the public road. The building is constructed in two storeys, under a gabled roof covered with black tarred corrugated Frisian tiles. Wind brace and gutter line are moulded. On the roof ridge stand two mortared chimneys. The exterior wall is mortared from the plastered plinth in brown bricks, enlivened with short plastered bands and brick blocks along the middle and top edges of the window frames and imitation voussoirs in the arched bed joints in the facade openings. The front facade is five bays wide and has a symmetrical layout: a projecting central section terminated by a gable, on either side two windows and corner pilasters. The H-windows have a recessed drip moulding and in the arch alternating yellow and brown bricks in herringbone bond. The central risalit has an arched porch opening of the same width as the windows; behind it the porch widens towards the two entrance doors. Above the porch openings an H-window. In the gable a plastered surface with the inscription: ROYAL / CONSTABULARY. The gable is terminated by a decorative corbelling with open-work cladding. The southern side facade has in the first storey a later-added three-sided bay window in place of an original window. The bay on a brick base has a ribbon window under a concrete capping. In the facade two rings for tying up the horses. In the second storey an H-window and in the gable a two-light T-window with fanlight. The windows are under an arched bed joint with blocked brickwork in the arch. Under the roof overhang a decorative corbelling. In the side facade of the annex a window and a door. On the rear side the annexes are constructed in one storey under flat roof: both the rear facade of the main volume and of the annex is plastered with cement. On the rear side a door with side and fanlight. In the second storey of the main volume a single or double door to the roof terrace on the annex. In the roof section on the rear side two large three-light dormers. The northern side facade of the annex has two H-windows and a door. The layout of the side facade corresponds to the southern side facade. All drip mouldings of the side facades are executed in brick.
The interior is structurally reasonably original: the rooms have simple stuccoed ceilings and natural stone corner chimney mantels.
Valuation
The former Constabulary barracks is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of an administrative-paramilitary development, in relation to social unrest in the region,
- on account of the high degree of importance of the historical function,
- on account of the reasonable degree of importance as an example of a standardized type of barracks,
- on account of the high degree of integrity of the exterior, in particular the front facade, by which the object is recognizable as barracks,
- on account of the high degree of typological rarity at provincial level.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerkewal 14Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Hoofdstraat 24Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Hoofdstraat 40Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Hoofdstraat 42Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.