Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Koepoortstraat 34
Doesburg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Koepoortstraat 34, Locatie: Centrum, 6981 AT Doesburg
- Place
- Doesburg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01613, 6.13349
- Monument number
- 513143
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Zutphania Comitatus" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS op ongeveer vierkant grondplan, waarachter twee ACHTERHUIZEN, ontstaan door samentrekking in het midden van de 19de eeuw van twee diepe huizen. Beide hebben vermoedelijk een middeleeuwse oorsprong. Het oorspronkelijke rechter achterhuis valt niet onder de bescherming, aangezien het tot het rechter buurpand behoort.
Het pand ligt in de middeleeuwse stad, in de rooilijn. De brede voorgevel maakt door de muurankers in het rechter deel en het blinde middenvak in het bovendeel de oorsprong als twee huizen herkenbaar.
Omschrijving
Het vierkante VOORHUIS bestaat uit twee samengetrokken panden. Het platte dak met voor- en zijschilden is na 1950 tot stand gekomen door de twee kappen te koppelen; beide waren overigens aan de voorzijde al sinds de 19de eeuw verbonden door een dwars geplaatste kap. Van de linker kap is een gedeelte bewaard gebleven: de linkerzijde van de jufferkap en de complete 19de-eeuwse inbouw ervan, met aftimmering en zolderkamertjes. Enkele sporen dragen lange, rechte, ingehakte telmerken. Van de sporen zijn enkele zwaarder uitgevoerd en voorzien van windschoren. Het rechter deel is grondig gewijzigd bij het aanbrengen van het platte dak, bij welke gelegenheid de achtergevel tussen de oude topgevels is opgetrokken. Aangezien beide achtergevels, die zich nog aftekenen in het muurwerk, niet in één lijn liggen, maakt het nieuwere tussenstuk hier een sprong. De genoemde linker zolderafwerking staat nu als het ware ín de grote zolderruimte. De achtergevel van het rechter pand is middeleeuws, met latere vlechtingen. Gezien de rechter borstwering is de oorspronkelijke zijmuur aan die kant ook bewaard gebleven. De achtergevel van het linker huis is vermoedelijk ook bewaard en heeft een kelderlicht en enkele oude muurankers.
Van beide oorspronkelijke huizen is een kelder bewaard gebleven. De kelder links achterin is middeleeuws en heeft een tongewelf loodrecht op de rooilijn. De binnen de kelder beginnende trap bevindt zich rechts-voor. De kelder voorin het rechter pand heeft eveneens een tongewelf loodrecht op de voorgevel, maar is mogelijk jonger. De trap is rechts-achter geplaatst. Gezien de ligging van de kelders kan zich tussen beide panden een poortweg bevonden hebben. Het rechter huis had een eiken, enkelvoudig balklaag boven de begane grond, evenwijdig aan de voorgevel; deze balklaag is vervangen. Het smallere LINKER ACHTERHUIS is met een links inspringend tussenlid met het voorhuis verbonden.
Van de kap van het achterhuis is niets bewaard doordat de zolder tot verdieping onder plat dak is uitgebouwd. De VOORGEVEL, een gepleisterde en wit geschilderde lijstgevel, heeft een symmetrische opbouw met in het midden de bescheiden, niet omlijste ingang, rechts en links twee zesruits schuiframen. De zolderverdieping heeft slechts twee vierruits schuiframen, waarbij vooral het blinde middendeel opvalt. De 19de-eeuwse voordeur zelf is zeer rijk. Boven de twee smalle ruiten met smeedijzeren rooster suggereert op paneel aangebracht lijstwerk een gebroken fronton. In de open top is een piron geplaatst. Rechts en links is de schouder van een kleine console voorzien.
De bepleistering van de gevel is pas door de huidige bewoners wit geschilderd. Vóór de door hen uitgevoerde verbouwing had de gevel in plaats van de twee zesruits schuiframen rechts, in dit deel een deur links en een schuifraam zonder verdere indeling rechts.
De lateien zijn vermoedelijk van beton of een andere kunststeen.
Het poortje onder rondboog in de gevel van het linker buurpand behoort bij Koepoortstraat 34. De originele deur hierin is gesierd met 18de-eeuws lijstwerk. De bovenzijde hiervan, in klokvorm, heeft een sierelement met een palmet, hangende voluten en een tros.
De LINKER ZIJGEVEL is blind en ligt aan het eigen achterom, dat door het buurpand loopt. De zijgevel van het gepleisterde en wit geschilderde achterhuis is blind, op twee vensters rechts na. De RECHTER ZIJGEVEL is blind en loopt langs het achterom van de buren.
De ACHTERGEVEL van het hoofdhuis is een afgeplatte topgevel, ontstaan door koppeling van twee puntgevels. Het vrijliggende gedeelte naast het tussenlid heeft enkele muurankers met een krul aan de bovenzijde. De tweelaags achtergevel van het linker achterhuis heeft in de twee T-vensters nu stolpramen. De begane grond is als serre uitgebouwd. Van het INTERIEUR is onder meer de tegelvloer van de gang van monumentale waarde. Deze bestaat uit zwarte en witte plavuizen, gelegd in een sierlijk patroon. De keuken, links voorin het linker achterhuis gelegen, bevat een 19de-eeuwse eenvoudige schouwwand met ingebouwde kasten.
Op het erf staat tegen de linker erfscheiding naast het achterhuis een gietijzeren POMP.
Waardering
WOONHUIS, in de huidige vorm rond het midden van de 19de eeuw tot stand gekomen door de verbouwing van twee oudere huizen.
- van architectuurhistorische waarde vanwege het concept van de eenvoudige 19de-eeuwse voorgevel. Dit is een goed voorbeeld van de wijze, waarop in die tijd met architectonische middelen de indruk van nieuwbouw gewekt werd, waar in feite sprake was van verbouw. In het onderhavige geval wordt de samentrekking van twee panden toch door de gevelindeling onthuld. Tevens zijn enige onderdelen van ex- en interieur van kunsthistorisch belang.
- van bouwhistorische waarde als voorbeeld van de koppeling van twee middeleeuwse huizen tot een 19de-eeuws concept met centrale gang.
- van stedenbouwkundige waarde vanwege zijn positieve rol in het straatbeeld van zowel de Koepoortstraat als de Korte Koepoortstraat en de verwijzing naar de oorspronkelijke structuur van losse diepe huizen, gescheiden door poortwegen.
Cultuurhistorische omschrijving
Het pand in relatie tot de STEDENBOUWKUNDIGE structuur: In de rooilijn wordt op op de voorgevel van de twee gekoppelde huizen van Koepoortstraat 34 direct aangesloten door de gevels van de buurpanden. In beide laatst genoemde sluit een poortweg aan op Koepoortstraat 34; het merkwaardige is dat het linker hiervan niet bij het buurpand behoort, maar wel in het gevelbeeld ervan is opgenomen en erdoor overbouwd. De linker zijmuur van dit achterom maakt een middeleeuwse indruk en moet de eigenlijke zijgevel van Koepoortstraat 36 zijn. De perceelsgrens loopt in het verlengde hiervan recht naar achter door. De rechter zijmuur van de poortweg vormt de zijmuur van Koepoortstraat 34. Het feit dat deze muur ver boven de huidige kap van nr 34 uitsteekt en een oude oorsprong verraadt, op het eerste gezicht middeleeuws, zou erop wijzen dat op de plaats van het linker pand van Koepoortstraat 34 een veel hogere, eveneens diepe voorganger stond. Deze muur is later als zijgevel voor het linker buurpand in gebruik genomen, daarmee het achterom incorporerend. De huidige rechter begrenzing van de tuin is het gevolg van een recente terrein-aankoop.
Beschrijving TEGELVLOER in de gang: de hoofdvorm bestaat uit overhoeks geplaatste witte vierkanten. Voor het wit is marmer gebruikt. Hierin zijn drie zwarte kaders gelegd, terwijl de breedte van de gang eveneens in zwarte hardsteen steen is aangevuld. De grote vierkanten raken elkaar echter niet: de toppen zijn doorsneden door een overhoekse ruit, geflankeerd door dito vierkanten. Deze drie kleine vierhoeken zijn gevuld met witte florale motieven op een zwart fond. Achterin de gang ontbrak een deel van de vloer, dit is aangevuld met de tegels van een gedeelte voorin, dat weg gehaald is om er een deurmat te leggen.
Het ACHTERHUIS van het RECHTER pand is, minstens voor wat betreft de uiterlijke verschijningsvorm, gaaf bewaard. Het heeft een zadeldak loodrecht op de rooilijn en geeft in doorsnede ongeveer de maat aan van het oorspronkelijk bijbehorende voorhuis. Aangezien dit bouwdeel nu bij het rechter buurpand is getrokken, maakt het geen deel meer uit van het te beschermen pand en wordt hier verder buiten beschouwing gelaten. Het kadastrale minuutplan van 1832 geeft voor het brede voorhuis en de beide achterhuizen al dezelfde plattegrond en eigendomsverhoudingen aan als nu.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DWELLING HOUSE on an approximately square ground plan, behind which two REAR HOUSES, created by the joining together in the middle of the 19th century of two deep houses. Both presumably have a medieval origin. The original right rear house does not fall under protection, as it belongs to the right neighbouring property.
The property is located in the medieval town, in the building line. The broad front facade makes the origin as two houses recognizable through the wall anchors (ornamental) in the right part and the blind central section in the upper part.
Description
The square FRONT HOUSE consists of two joined properties. The flat roof with front and side hipped roofs was created after 1950 by coupling the two roof structures; moreover, both had been connected at the front since the 19th century by a transversely placed roof. Part of the left roof truss structure has been preserved: the left side of the maiden roof and its complete 19th-century internal fitting, with casing and small attic rooms. Some rafters bear long, straight, incut carpenters' marks. Some of the rafters are more heavily executed and provided with wind braces. The right part was thoroughly modified when the flat roof was installed, at which time the rear facade between the old gable ends was built up. Since both rear facades, which are still visible in the masonry, do not lie in one line, the newer middle section makes a break here. The mentioned left attic finish now stands as it were within the large attic space. The rear facade of the right property is medieval, with later wattle and daub. Viewed from the right parapet, the original side wall on that side has also been preserved. The rear facade of the left house is presumably also preserved and has a cellar light and some old wall anchors (ornamental).
A cellar has been preserved from both original houses. The cellar at the left rear is medieval and has a barrel vault perpendicular to the building line. The stair beginning inside the cellar is located right-front. The cellar in the front of the right property also has a barrel vault perpendicular to the front facade, but may be more recent. The stair is placed right-rear. Given the location of the cellars, there may have been a gateway passage between the two properties. The right house had an oak, simple beam floor above the ground floor, parallel to the front facade; this beam floor has been replaced. The narrower LEFT REAR HOUSE is connected to the front house by a left recessed middle section.
Nothing of the roof truss structure of the rear house has been preserved because the attic has been developed into a storey under a flat roof. The FRONT FACADE, a plastered and white-painted cornice-topped facade, has a symmetrical composition with in the centre the modest, un-moulded entrance, to the right and left two six-light sash windows. The attic storey has only two four-light sash windows, with the blind central section being particularly striking. The 19th-century front door itself is very ornate. Above the two narrow panes with wrought-iron grille, moulding applied on panel suggests a broken pediment. In the open top a pirn has been placed. To the right and left the shoulder of a small console is provided.
The plastering of the facade has only been painted white by the current residents. Before the renovation they carried out, the facade had, instead of the two six-light sash windows on the right, in this part a door on the left and a sash window without further subdivision on the right.
The lintels are presumably of concrete or another artificial stone.
The small gateway under the round arch in the facade of the left neighbouring property belongs to Koepoortstraat 34. The original door within it is decorated with 18th-century moulding. The upper part thereof, in bell shape, has a decorative element with a palmette, hanging volutes and a bunch of grapes.
The LEFT SIDE FACADE is blind and lies on its own rear passage, which runs through the neighbouring property. The side facade of the plastered and white-painted rear house is blind, except for two windows on the right. The RIGHT SIDE FACADE is blind and runs along the rear passage of the neighbours.
The REAR FACADE of the main house is a flattened gable end, created by joining two pointed gables. The detached section next to the middle section has some wall anchors (ornamental) with a curl at the top. The two-storey rear facade of the left rear house now has tilting casements in the two T-windows. The ground floor has been developed as a conservatory. Of the INTERIOR, the tile floor of the corridor is of monumental value, among other things. This consists of black and white tiles, laid in an ornate pattern. The kitchen, located on the left front of the left rear house, contains a simple 19th-century chimney breast wall with built-in cupboards.
On the courtyard, against the left plot boundary next to the rear house, stands a cast-iron PUMP.
Valuation
DWELLING HOUSE, in its current form created around the middle of the 19th century through the renovation of two older houses.
- of architectural historical value because of the concept of the simple 19th-century front facade. This is a good example of the way in which at that time architectural means were used to create the impression of new construction, where in fact there was renovation. In this case, the joining together of two properties is nevertheless revealed by the facade layout. In addition, some components of the exterior and interior are of art-historical importance.
- of building historical value as an example of the joining of two medieval houses into a 19th-century concept with central corridor.
- of urban planning value because of its positive role in the street view of both Koepoortstraat and Korte Koepoortstraat and the reference to the original structure of separate deep houses, separated by gateway passages.
Cultural-historical description
The property in relation to the URBAN PLANNING structure: In the building line, the front facades of the two joined houses at Koepoortstraat 34 are directly adjoined by the facades of the neighbouring properties. In both the last mentioned, a gateway passage connects to Koepoortstraat 34; what is remarkable is that the left one does not belong to the neighbouring property, but is nevertheless included in its facade image and built over by it. The left side wall of this rear passage makes a medieval impression and must be the actual side facade of Koepoortstraat 36. The plot boundary runs in the extension thereof straight to the rear. The right side wall of the gateway passage forms the side wall of Koepoortstraat 34. The fact that this wall extends far above the current roof of no. 34 and betrays an old origin, at first sight medieval, would suggest that on the site of the left property of Koepoortstraat 34 there stood a much higher, likewise deep predecessor. This wall was later used as a side facade for the left neighbouring property, thereby incorporating the rear passage. The current right boundary of the garden is the result of a recent land purchase.
Description TILE FLOOR in the corridor: the main form consists of white squares placed diagonally. Marble was used for the white. Three black frames have been laid within this, while the width of the corridor has also been completed with black stone. The large squares do not, however, touch each other: the tops are intersected by a diagonally placed diamond, flanked by squares of the same kind. These three small quadrilaterals are filled with white floral motifs on a black ground. At the rear of the corridor part of the floor was missing, this has been completed with tiles from a section at the front that was removed to lay a doormat.
The REAR HOUSE of the RIGHT property is, at least as far as its external appearance is concerned, well preserved. It has a gabled roof perpendicular to the building line and indicates in cross-section approximately the dimensions of the original associated front house. Since this component is now drawn to the right neighbouring property, it no longer forms part of the property to be protected and is hereby disregarded further. The cadastral minute plan of 1832 already shows for the broad front house and both rear houses the same ground plan and ownership relations as now.
Nearby in the register
- Woonhuis, Koepoortstraat 36Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Koepoortstraat 30Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Koepoortstraat 28Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Koepoortstraat 26Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.