Rijksmonumentenregister · Netherlands
Akkerbouwboerderij, Frjentsjerterdyk 16
Sexbierum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Akkerbouwboerderij
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1892
- Address
- Frjentsjerterdyk 16, 8855 XC Sexbierum (Waadhoeke 21)
- Place
- Sexbierum
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.21285, 5.50048
- Monument number
- 512696
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De STELPBOERDERIJ aan de Frjentsjerterdijk 16 te Sexbierum is in 1892 gebouwd. De boerderij is tot 1975 eigendom geweest van de Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente te Sexbierum. Het was een 'bouwboerderij', voor de verbouw van aardappelen, granen, vlas, bieten en koolzaad. De boerderij is niet meer in bedrijf. De boerderij ligt met de voorgevel aan de weg tussen het dorp en Franeker en is naar het noorden georiënteerd. De boerderij staat op een vrijwel rechthoekig erf. Aan de noordwestzijde ervan is een boomgaard, die een overblijfsel is van een grotere, maar niet meer wordt onderhouden. Ten zuiden van de boomgaard ligt een kleine moestuin. De boerderij is in een traditionele stijl gebouwd, waaraan decoratieve elementen zijn toegevoegd die aan verschillende bouwstijlen zijn ontleend. Het verkregen uiterlijk is eclectisch.
Het INTERIEUR van de stal is aanzienlijk gewijzigd en komt niet in aanmerking voor de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De boerderij heeft een rechthoekige plattegrond, is één bouwlaag hoog en wordt gedekt door een schilddak. Op het woongedeelte, aan de noordzijde, liggen zwarte gegolfde Friese pannen; op het schuurgedeelte -behalve op het dakschild aan de achterzijde- liggen golfplaten, die de oorspronkelijke rietbedekking verbergen. Op de nok staat de schoorsteen, waar de dekplaat aan ontbreekt; op het wolfseind aan de achterzijde staat een uilebord. Het woongedeelte van de boerderij is in roodbruine bakstenen opgetrokken, de stal in gele bakstenen. Voor de decoratieve elementen zijn gele bakstenen en pleisterwerk gebruikt. De plint is gepleisterd. Het doorgetrokken wolfseind aan de voorzijde wordt aan weerszijden afgesloten door een gemetselde lijst van bruine en grijze bakstenen en gemetselde pirons aan de uiteinden. Het dakschild van het woongedeelte loopt achter de gemetselde lijsten door. Onder de daklijst bevindt zich een hoofdgestel met geprofileerde stucdecoratie in het fries. De voorgevel is symmetrisch ingedeeld. In het midden bevindt zich, in een portiek, de ingangspartij. De ingangspartij wordt geflankeerd door pilasters op hoog basement; deze worden gedecoreerd door geprofileerde spiegelvlakken en erop metopen-achtige kapiteelafsluitingen. Het doorlopende fries heeft hier het uiterlijk van een architraaf met licht getoogde boog aan de onderzijde, die de pilasters verbindt. Aan de binnenzijde van de pilasters is op de hoeken een gepleisterd banden/blokken motief aangebracht. Onder de architraafafsluiting bevindt zich een getoogde strek met gepleisterde aanzetstenen en een diamantkop met geprofileerde lijst. De dubbele houten voordeur met trede is van roosters voorzien. Aan weerszijden van de ingangspartij bevinden zich links en rechts twee licht gebogen zesruitsvensters met aanzetstenen en diamantkoppen in de getoogde strek. De vensterindeling is niet origineel. De vensters worden op strekhoogte door gepleisterde banden verbonden en rusten op een doorlopende onderdorpel. In het dakschild boven de ingangspartij bevindt zich een gemetselde dakkapel. De zijgevels worden door banden van gele baksteen gedecoreerd. De dakkapel is aan de voorzijde voorzien van een driedelig venster, waarvan het middendeel breder is dan de overige twee, met afgeronde bovenlichten. Het venster wordt door een afgetopte, gemetselde strek afgesloten en aan weerszijden geflankeerd door twee gemetselde pilasters. Hiervoor zijn bruine en grijze bakstenen gebruikt. Drie pirons bekronen de afgeronde top. In het westelijke geveldeel (ten opzichte van de ingangspartij) bevindt zich nog een T-venster met lichtgebogen bovenlicht. Hierboven bevindt zich een gemetselde, hoekige wenkbrauwafsluiting met decoratie in gele bakstenen. In het oostelijke geveldeel bevindt zich een grote, dubbele inrijdeur voor het in het voorhuis ingebouwde koetshuis. De houten inrijdeur is in het bovendeel voorzien van rijk versierde roosters, met in het midden twee paardenkoppen. De inrijdeur wordt afgesloten door een gemetselde, hoekige wenkbrauw-afsluiting met gele bakstenen voor de decoratie. De oostelijke zijgevel is in roodbruine bakstenen opgetrokken. Het stalgedeelte in gele bakstenen. Hier zijn op gelijke afstand van elkaar twee kleine vensters, een houten deur en nog een venster aangebracht. De vensters worden afgesloten door gemetselde halfronde bogen en trommelvelden. Deze worden door een gemetseld mozaïek-trommelveld gedecoreerd. Erachter bevindt zich het koetshuis. In de zijgevel van het stalgedeelte bevinden zich een brede, houten, dubbele inrijdeur en vier vensters (waarvan het laatste groter is) met getoogde strekken en dorpels van rode bakstenen. De zijgevel is van een groot aantal ankers voorzien.
In de achtergevel is de inrijdeur, rechts in de gevel, vernieuwd. Links ervan zijn twee hoge meerruitsvensters, die in zeer slechte staat verkeren. Links in de gevel zit een houten deur. In de westelijke zijgevel zit, in het woongedeelte, een uitgebouwd venster. De gemetselde uitbouw met plat dak wordt door gemetselde pilasters geflankeerd en door een hoog hoofdgestel bekroond. Het T-venster wordt afgesloten door een getoogde strek met aanzetstenen en diamantkop. Naast deze uitbouw is een nieuw venster ingezet. De houten deur is vernieuwd. In het stalgedeelte zijn vierruitsvensters en een nieuw raam geplaatst.
De INDELING van het woongedeelte is grotendeels oorspronkelijk. De keuken is verbouwd. Uitzonderlijk is vooral het nog originele koetshuis, dat in het voorgedeelte van de boerderij is geplaatst.
Oorspronkelijke INTERIEUR-elementen zijn onder meer:
- de natuurstenen vloer en de paneeldeuren op de gang;
- de kastenwand met pronkkast, bedsteden en de marmeren schoorsteenmantel in de oude pronkkamer;
- de bedsteden (3x) en het balkenplafond in de voorkamer.
De indeling van de stal is veranderd: de koestal is vernieuwd en de paardenstal is ingekort toen het bedrijf overging van akkerbouw naar veehouderij. Het dorshuis is grotendeels verdwenen. Het karnlokaal is nieuw.
Waardering
De stelpboerderij aan de Frjentsjerterdijk 16 te Sexbierum is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische ontwikkeling;
- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling, met name wat betreft de plaatsing van het koetshuis;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek;
- vanwege de samenhang tussen exterieur en interieurindeling;
- vanwege de situering, verbonden met de geschiedenis en de economische ontwikkeling van de streek;
- voor het aanzien van de streek;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de architectonische gaafheid van een aantal interieuronderdelen;
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de landschappelijke omgeving;
- vanwege de typologische zeldzaamheid van de voorhuisindeling voor wat betreft de plaatsing van het koetshuis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The STELPBOERDERIJ at Frjentsjerterdijk 16 in Sexbierum was built in 1892. The farmhouse was owned by the Church Wardens of the Reformed Church in Sexbierum until 1975. It was a 'bouw boerderij', for the cultivation of potatoes, grains, flax, beets and rapeseed. The farmhouse is no longer in operation. The farmhouse is oriented with its front facade facing the road between the village and Franeker and is oriented towards the north. The farmhouse stands on an almost rectangular plot. On the northwestern side of it is an orchard, which is a remnant of a larger one, but is no longer maintained. South of the orchard lies a small vegetable garden. The farmhouse was built in a traditional style, to which decorative elements have been added that are borrowed from various architectural styles. The resulting appearance is eclectic.
The INTERIOR of the barn has been considerably altered and does not qualify for protection by the state.
Description
The farmhouse has a rectangular floor plan, is one storey high and is covered by a hipped roof. On the residential part, on the north side, lie black corrugated Frisian tiles; on the barn part - except for the roof slope at the rear - lie corrugated sheets, which conceal the original thatched covering. On the ridge stands the chimney, which lacks the coping; on the half-hipped roof end at the rear stands a barn owl board. The residential part of the farmhouse is built in reddish-brown bricks, the barn in yellow bricks. Yellow bricks and plasterwork have been used for the decorative elements. The plinth is plastered. The continuous half-hipped end at the front is closed on both sides by a mortared band of brown and grey bricks and mortared pirons at the ends. The roof slope of the residential part runs behind the mortared bands. Beneath the cornice is a header with profiled stucco decoration in the frieze. The front facade is symmetrically arranged. In the middle is the entrance section in a portico. The entrance section is flanked by pilasters on a high base; these are decorated by profiled mirror surfaces and metope-like capital finishes on them. The continuous frieze here has the appearance of an architrave with lightly arched underside, which connects the pilasters. On the inside of the pilasters is a plastered band/block motif applied at the corners. Beneath the architrave finish is an arched stretch with plastered setting stones and a diamond head with profiled moulding. The double wooden front door with step is provided with grilles. On either side of the entrance section are on the left and right two slightly curved six-light windows with setting stones and diamond heads in the arched stretch. The window arrangement is not original. The windows are connected at stretch height by plastered bands and rest on a continuous windowsill. In the roof slope above the entrance section is a mortared dormer window. The side gables are decorated by bands of yellow brick. The dormer is provided on the front with a three-part window, of which the middle section is wider than the other two, with rounded fanlights. The window is closed off by a topped mortared stretch and flanked on both sides by two mortared pilasters. Brown and grey bricks have been used for this. Three pirons crown the rounded top. In the western part of the facade (with respect to the entrance section) there is another T-shaped window with slightly curved fanlight. Above this is a mortared, angular eyebrow finish with decoration in yellow bricks. In the eastern part of the facade is a large, double carriage entrance for the coach house built into the front house. The wooden carriage entrance is provided in the upper part with richly decorated grilles, with two horse heads in the middle. The carriage entrance is closed off by a mortared, angular eyebrow finish with yellow bricks for the decoration. The eastern side gable is built in reddish-brown bricks. The barn section in yellow bricks. Here two small windows, a wooden door and another window are placed at equal distances from each other. The windows are closed off by mortared semi-circular arches and drum fields. These are decorated by a mortared mosaic drum field. Behind it is the coach house. In the side gable of the barn section is a wide, wooden, double carriage entrance and four windows (the last one larger) with arched stretches and sills of red bricks. The side gable is provided with a large number of wall anchors.
In the rear gable the carriage entrance, on the right of the gable, has been renewed. To the left of it are two tall multi-light windows, which are in very poor condition. On the left of the gable is a wooden door. In the western side gable, in the residential part, is a projecting window. The mortared projection with flat roof is flanked by mortared pilasters and crowned by a high header. The T-shaped window is closed off by an arched stretch with setting stones and diamond head. Next to this projection a new window has been installed. The wooden door has been renewed. In the barn section are four-light windows and a new frame have been installed.
The ARRANGEMENT of the residential part is largely original. The kitchen has been remodeled. The still original coach house, which is placed in the front part of the farmhouse, is particularly exceptional.
Original INTERIOR elements include:
- the natural stone floor and paneled doors in the hallway;
- the cabinet wall with display cabinet, beds and the marble fireplace surround in the old parlor;
- the beds (3x) and the beam ceiling in the front room.
The arrangement of the barn has changed: the cattle shed has been renewed and the horse stable has been shortened when the business changed from arable farming to livestock farming. The threshing floor has largely disappeared. The churn room is new.
Valuation
The stelpboerderij at Frjentsjerterdijk 16 in Sexbierum is of general cultural historical and architectural historical importance:
- as a particular expression of a socio-economic development;
- as a particular expression of a typological development, especially with regard to the placement of the coach house;
- by virtue of the high quality aesthetic quality of the design;
- by virtue of the particular use of materials and ornamentation;
- by virtue of the coherence between exterior and interior layout;
- by virtue of the location, connected with the history and economic development of the region;
- for the appearance of the region;
- by virtue of the architectural integrity of the exterior;
- by virtue of the architectural integrity of a number of interior components;
- in relation to the structural and visual integrity of the surrounding landscape;
- by virtue of the typological rarity of the front house layout with regard to the placement of the coach house.
Nearby in the register
- Boerderij, Frjentsjerterein 25Boerderijunder 1 mi
- Woonhuis, Alde Buorren 3Woonhuisunder 1 mi
- Archeologie, DorpsterpArcheologieunder 1 mi
- Woonhuis, Alde Buorren 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.