Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Vrouwbuurtstermolen 18
Vrouwenparochie, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Vrouwbuurtstermolen 18, 9077 SW Vrouwenparochie (Waadhoeke 21)
- Place
- Vrouwenparochie
- Municipality
- Waadhoeke
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.28092, 5.71717
- Monument number
- 512343
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het TRANSFORMATORGEBOUW (Lage Spanning Verdeel Installatie, LSVI) te Vrouwenparochie is gelegen ten noorden van de Middelweg en naar het zuiden georiënteerd. Het ligt op een smal perceel tussen de weg aan de zuidzijde, een houten poort van een ernaast gelegen bedrijf aan de oostzijde en weiland aan de noord- en westzijde. Het is gebouwd in 1916, in Overgangsstijl, in opdracht van het Provinciaal Elektriciteitsbedrijf in Friesland Het PEB is in 1916 opgericht als opvolger van de gemeentelijke elektriciteitscentrales. De eerste transformatorgebouwen dateren uit het laatste decennium van de vorige eeuw en werden in hoge plaatijzeren zuilen ondergebracht. Pas na 1910 werden veel van deze zuilen vervangen door de onderkomens van baksteen. Dit ontwerp komt waarschijnlijk uit de eigen tekenkamer van het PEB. Deze LSVI voorzag -en voorziet nog steeds- de omliggende agrarische bedrijven van elektriciteit. De machines zijn gemoderniseerd; deze vallen buiten bescherming van rijkswege vanwege de te geringe ouderdom.
Omschrijving
Het transformatorgebouw heeft een L-vormige plattegrond en is één bouwlaag hoog. Het is uit bakstenen opgetrokken, bepleisterd en in wit en grijs (de plint) overgeschilderd. Het wordt gedekt door een samengesteld dak (schilddak en tentdak) van rode Hollandse pannen, waarvan de dunne houten daklijst op smalle klosjes rust. Op het tentdak staat een grote vierkante houten bekroning met tentdak, waarin de ventilatiekoker uitmondt. Op de nok van het schilddak is een rode sierbol geplaatst. Het gebouw bestaat uit twee ruimtes die door een wand worden gescheiden: één voor de laagspanning (onder het schilddak) en één voor de hoogspanning (onder het tentdak). De stalen deuren met betonnen lateien bevinden zich in de zuidoosthoek, onder het schuin aflopende gedeelte van het tentdak dat aan een kant op een grote, driehoekige dunne console rust. De deuren zijn recent door nieuwe vervangen als gevolg van vernieuwde veiligheidsvoorschriften. In de voor-, achter- en westelijke zijgevels zijn respectieve-lijk drie, twee-maal-twee en drie verticale vensters geplaatst; alleen de vensters in de voorgevel hebben nog de originele glastegels. Aan de onderkant van iedere gevel zitten twee ventilatieroosters. De oostgevel en een deel van de noordgevel worden door het aangrenzende bedrijf aan het zicht onttrokken.
Waardering
Het transformatorgebouw te Vrouwenparochie is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een technische en typologische ontwikkeling;
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp, in vergelijking tot de overige ontwerpen van transformatorgebouwen, met name binnen de provinciale grenzen;
- vanwege de samenhang tussen exterieur- en (nieuwe) interieuronderdelen en de functie;
- vanwege de situering, verbonden met de ontwikkeling van de streek;
- vanwege de in grote mate aanwezig architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de functionele en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The TRANSFORMER BUILDING (Low Voltage Distribution Installation, LSVI) at Vrouwenparochie is located north of the Middelweg and oriented towards the south. It stands on a narrow plot between the road on the southern side, a wooden gate of an adjacent business on the eastern side and pasture on the northern and western sides. It was built in 1916, in Transitional style, on commission of the Provincial Electricity Company in Friesland. The PEB was established in 1916 as successor to the municipal electricity generating stations. The first transformer buildings date from the last decade of the previous century and were housed in high sheet-iron columns. Only after 1910 were many of these columns replaced by brick structures. This design probably comes from the PEB's own drawing office. This LSVI supplied - and still supplies - the surrounding agricultural businesses with electricity. The machines have been modernised; these fall outside national monument protection due to their insufficient age.
Description
The transformer building has an L-shaped floor plan and is one storey high. It is built of brick, plastered and painted in white and grey (the plinth). It is covered by a composite roof (hipped roof and pavilion roof) of red Dutch tiles, with a thin wooden roof edge resting on narrow pegs. On the pavilion roof stands a large square wooden crown with pavilion roof, into which the ventilation duct opens. On the ridge of the hipped roof a red ornamental ball has been placed. The building consists of two spaces separated by a wall: one for low voltage (beneath the hipped roof) and one for high voltage (beneath the pavilion roof). The steel doors with concrete lintels are located in the south-east corner, beneath the sloping section of the pavilion roof which rests on one side on a large triangular thin console. The doors have recently been replaced with new ones due to updated safety regulations. In the front, rear and western side facades are respectively three, two-by-two and three vertical windows; only the windows in the front facade still have the original glass tiles. At the bottom of each facade are two ventilation grilles. The eastern facade and part of the northern facade are obscured from view by the adjacent business.
Evaluation
The transformer building at Vrouwenparochie is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a distinctive expression of a technical and typological development;
- for the aesthetic qualities of the design, in comparison to other transformer building designs, particularly within the provincial borders;
- for the coherence between exterior and (new) interior components and the function;
- for its siting, connected with the development of the region;
- for the largely present architectural integrity of the exterior;
- for its functional and typological rarity.
Nearby in the register
- Molen, Vrouwbuurtstermolen 6Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Waling Dykstrastraat 101Boerderijunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Waling Dykstrastraat 21Werk-woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Waling Dykstrastraat 9Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.