Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vuurtorenwachterswoning(K), Oranjeweg 45
Hollum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Vuurtorenwachterswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1880
- Address
- Oranjeweg 45, 9161 CB Hollum (Ameland 21) (and others)
- Place
- Hollum
- Municipality
- Ameland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.44832, 5.62673
- Monument number
- 512336
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WOONHUIZEN bij de vuurtoren te Hollum, op het eiland Ameland, zijn gebouwd als woningen voor de vuurtorenwachters. De vuurtoren is al Rijksmonument en is geregistreerd onder monumentnummer 7693.. Het zijn in totaal vier woonblokken, waarvan drie in 1880 zijn gebouwd, tegelijkertijd met de vuurtoren (nr 43/45, 47 en 49/51) en één in 1886 (nr. 53/55), na de oprichting van de Kustwacht. Nr. 43/45, 49/51 en 53/55 waren dubbele woningen. De eerste drie woningen zijn in de vorm van een U gerangschikt en bevinden zich tegenover het pad dat naar de vuurtoren leidt; met de voorgevels begrenzen ze het voorliggende plein. Dit wordt aan de noordzijde door paaltjes afgesloten. Aan de noordzijde zijn coupure-achtige gepleisterde, rechthoekige afscheidingen tussen de zijgevels van nr. 43 en van 47 en 49 aangebracht die het gesloten karakter van het pleintje benadrukken. Het hele terrein, inclusief het deel waar de vuurtoren op staat, heeft de vorm van een afgestompte pijl die in zuidoostelijke richting wijst. De toren is in de staart ervan geplaatst en de woonhuizen in de zeshoekige top. Het vierde woonhuis uit 1886 ligt ten noordwesten van woonhuis nr. 49/51. De woningen zijn in een zeer traditionele stijl gebouwd door aannemer Mosterman van Ameland. De ontwerper is naar alle waarschijnlijkheid architect Q. Harder, die ook de vuurtoren heeft ontworpen. In 1978 zijn de woningen gerenoveerd en de interieurs ingrijpend verbouwd. Ook het exterieur is enigszins veranderd: zowel de ramen, kozijnen als de deuren zijn vernieuwd, de houten delen van de uitbouwen zijn verhoogd en vernieuwd en de muren zijn geïsoleerd. In de dakhellingen zijn daklichten geplaatst. Dit alles is zorgvuldig uitgevoerd. De woningen die nu eigendom van de gemeente Ameland zijn, zijn lichtgeel geschilderd.
Omschrijving
Alle woonhuizen hebben een rechthoekige plattegrond en een zadeldak met vernieuwde dakpannen, waarop twee of drie schoorstenen staan. Boven de voor- en achtergevels wordt het zadeldak begrensd door een eenvoudig houten hoofdgestel. De gevels zijn één bouwlaag hoog en in rode baksteen opgetrokken. De drie oudste woonhuizen zijn echter bekleed door geblokt pleisterwerk met imitatievoegen. Op alle gevels zijn rozetankers aangebracht.
HET (DUBBELE) WOONHUIS NR. 43/45 heeft drie schoorstenen. De voorgevel wordt symmetrisch verdeeld door de uitgebouwde houten portalen met plat dak. Hier bevinden zich, aan de noord- en zuidzijde, de houten voordeuren. Links in de gevel zitten twee zesruitsvensters en rechts één. Tegen de noordelijke zijgevel bevindt zich een uitbouw met plat dak die deels van steen is en deels (noordoostzijde) van hout. In de uitbouw zitten, in de westelijke, noordelijke en oostelijke gevel respectievelijk een zesruitsvenster, een zesruitsvenster met een vierruitsvenster, een vierkante enkelruit in het houten deel en een houten deur. De geveltop wordt afgesloten door een gepleisterde daklijst en in tweeën gedeeld door het schoorsteenkanaal. In de achtergevel van noord naar zuid: twee zesruitsvensters, een tweeruits, horizontaal geplaatst provisiekelderraam en een houten deur met enkelruit in het bovendeel. Tegen de zuidelijke zijgevel, waarvan de top met een piron wordt afgesloten, is de uitgebouwde, blokvormige (voormalige) machinekamer met plat dak geplaatst. In de zuidzijde hiervan een zesruitsvenster. In de zijgevel links een zesruitsvenster en rechts een tweeruits horizontaal geplaatst venster. Alle vensters zijn voorzien van gepleisterde strekken en vernieuwde onderdorpels.
HET (DUBBELE) WOONHUIS NR. 49/51 verschilt van nr. 45/46 uitsluitend in de verdeling van vensters en deuren. De panden zijn verder even groot. De voorgevel aan het pleintje is naar het oosten gericht. Hier zijn links en rechts van de houten uitbouw met twee portalen, twee zesruitsvensters. Boven de uitbouw zitten twee tweeruitslichten. Naast de strekken zijn rozetankers geplaatst. In de achtergevel zitten, symmetrisch verdeeld, twee aan twee gerangschikt, in totaal vier zesruitsvensters; hiertussen en laag in de gevel twee enkelruitsvensters van de provisiekelders. In de noordelijke zijgevel zitten aan weerszijden van het schoorsteenkanaal twee vierruitsvensters; in de eerste bouwlaag, links van de stenen uitbouw een zesruitsvenster; in de uitbouw aan de noord- en oostzijde twee kleinere zesruitsvensters. De zuidelijke zijgevel is gelijk aan de noordelijke, maar in spiegelbeeld.
Het WOONHUIS NR. 47 heeft ook een rechthoekige plattegrond maar is kleiner qua afmetingen. De woning ligt tegenover het pad dat naar de vuurtoren leidt. Op het dak twee schoorstenen. Links van het houten uitgebouwde voorportaal (in het midden van de gevel en met tweeruits-bovenlicht) bevindt zich een zesruitsvenster, rechts ervan een zesruitsvenster en een vierruitsvenster. Onder het eenvoudige hoofdgestel zijn tussen de strekken rozetankers geplaatst. In de achtergevel zitten, links en rechts van de houten uitbouw met tweeruits-bovenlicht, twee zesruitsvensters; ter hoogte van de strekken rozetankers. In de oostelijke zijgevel (met rozetankers) zitten links en rechts in de gevel twee zesruitsvensters en in de top een vierruitsvenster. In de westelijke zijgevel (met rozetankers) zit in het midden een vierruitsvenster met onder een provisiekelderraam; rechts ervan een zesruitsvenster; in de top twee vierruitsvensters. Aan de noordzijde van de gepleisterde afscheiding/muur tegen de westelijke zijgevel, bevindt zich een waterreservoir.
HET (DUBBELE) WOONHUIS NR 53/55 uit 1886 ligt buiten de symmetrische aanleg uit 1880. Het blok is in bruin/rode baksteen opgetrokken en is niet gepleisterd. Het wordt net als de overige gedekt door een zadeldak met vernieuwde Hollandse pannen en drie schoorstenen en heeft een rechthoekige plattegrond. De voorgevel wordt afgesloten door een hoofdgestel dat gevormd wordt door een gemetselde lijst met eronder een hoge houten lijst. De toppen van de zijgevels worden afgesloten door gemetselde daklijsten met pirons. Het pand is van grotere afmetingen dan de overige. De voorgevel wordt door twee ingangen onder uitgebouwde houten portalen met plat dak symmetrische verdeeld. Boven de portalen twee tweeruits-bovenlichten; aan weerszijden van de uitbouw twee zesruitsvensters met getoogde strekken; in de gevel rozetankers. In de achtergevel zitten links en recht twee zesruitsvensters; in het midden is de vergrote uitbouw geplaatst met aan weerszijden de zesruits-zijlichten. Onder het eenvoudige hoofdgestel acht rozetankers op een rij. De zuidelijke zijgevel heeft in de top twee vierruitsvensters die omringd worden door acht rozetankers. De noordelijke zijgevel is gelijk aan de zuidelijke.
Waardering
De vuurtorenwachterswoningen te Hollum, Ameland, zijn van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische, cultuurhistorische en maatschappelijke ontwikkeling;
- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling;
- vanwege de esthetische kwaliteiten van het ontwerp;
- vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel dat sociaaleconomisch, maatschappelijk en cultuurhistorisch van nationaal belang is;
- vanwege de situering en de rangschikking van de woonblokken ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de vuurtoren;
- voor het aanzien van het dorp en het hele eiland;
- vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met het water;
- vanwege de in redelijke mate aanwezige architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de hoogwaardige architectonische kwaliteit van de samenstellende onderdelen (de woonblokken, het pleintje, het pad en de vuurtoren);
- in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van de dorpse en de landschappelijke omgeving;
- vanwege de in zeer grote mate aanwezige functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The DWELLING HOUSES at the lighthouse in Hollum, on the island of Ameland, were built as residences for the lighthouse keepers. The lighthouse is already a national monument and is registered under monument number 7693. There are in total four residential blocks, three of which were built in 1880, at the same time as the lighthouse (nos. 43/45, 47 and 49/51) and one in 1886 (nos. 53/55), after the establishment of the Coast Guard. Nos. 43/45, 49/51 and 53/55 were double dwellings. The first three dwellings are arranged in the form of a U and are situated opposite the path leading to the lighthouse; with their front facades they bound the square in front. This is closed off on the north side by bollards. On the north side, partition-like plastered, rectangular separations between the side facades of no. 43 and of 47 and 49 have been installed which emphasize the enclosed character of the little square. The entire site, including the part where the lighthouse stands, has the shape of a truncated arrow pointing in a south-easterly direction. The tower is positioned in the tail of it and the dwelling houses in the hexagonal head. The fourth dwelling house from 1886 is situated to the north-west of dwelling house no. 49/51. The dwellings were built in a very traditional style by contractor Mosterman of Ameland. The designer is in all probability architect Q. Harder, who also designed the lighthouse. In 1978 the dwellings were renovated and the interiors were thoroughly rebuilt. The exterior was also somewhat altered: both the windows, frames and doors were renewed, the wooden parts of the extensions were raised and renewed and the walls were insulated. Roof lights have been installed in the roof slopes. All this was carried out carefully. The dwellings, which are now owned by the municipality of Ameland, are painted light yellow.
Description
All dwelling houses have a rectangular floor plan and a gabled roof with renewed roof tiles, on which two or three chimneys stand. Above the front and rear facades the gabled roof is bounded by a simple wooden cornice. The facades are one storey high and constructed in red brick. The three oldest dwelling houses, however, are clad with rusticated plasterwork with imitation joints. On all facades ornamental wall anchors have been installed.
THE (DOUBLE) DWELLING HOUSE NO. 43/45 has three chimneys. The front facade is symmetrically divided by the protruding wooden portals with flat roof. Here are situated, on the north and south side, the wooden front doors. On the left in the facade are two six-pane windows and on the right one. Against the northern side facade there is an extension with flat roof which is partly of stone and partly (north-east side) of wood. In the extension, in the western, northern and eastern facades respectively a six-pane window, a six-pane window with a four-pane window, a square single-pane in the wooden part and a wooden door. The gable top is closed off by a plastered drip moulding and divided in two by the chimney flue. In the rear facade from north to south: two six-pane windows, a two-pane, horizontally placed provisions cellar window and a wooden door with single pane in the upper part. Against the southern side facade, the top of which is closed off by a tile, the protruding, block-shaped (former) engine room with flat roof is situated. In the south side of this a six-pane window. In the side facade on the left a six-pane window and on the right a two-pane horizontally placed window. All windows are provided with plastered reveals and renewed sills.
THE (DOUBLE) DWELLING HOUSE NO. 49/51 differs from no. 45/46 solely in the distribution of windows and doors. The properties are otherwise of equal size. The front facade facing the square is oriented to the east. Here to the left and right of the wooden extension with two portals are two six-pane windows. Above the extension are two two-pane fanlights. Next to the reveals are ornamental wall anchors placed. In the rear facade, symmetrically divided, arranged in pairs, in total four six-pane windows; between these and low in the facade two single-pane windows of the provisions cellars. In the northern side facade on either side of the chimney flue are two four-pane windows; in the first storey, to the left of the stone extension a six-pane window; in the extension on the north and east sides two smaller six-pane windows. The southern side facade is the same as the northern, but in mirror image.
The DWELLING HOUSE NO. 47 also has a rectangular floor plan but is smaller in dimensions. The dwelling is situated opposite the path leading to the lighthouse. On the roof two chimneys. To the left of the wooden protruding front portal (in the middle of the facade and with two-pane fanlight) is a six-pane window, to the right of it a six-pane window and a four-pane window. Below the simple cornice ornamental wall anchors are placed between the reveals. In the rear facade, to the left and right of the wooden extension with two-pane fanlight, are two six-pane windows; at the level of the reveals ornamental wall anchors. In the eastern side facade (with ornamental wall anchors) on the left and right in the facade are two six-pane windows and in the gable a four-pane window. In the western side facade (with ornamental wall anchors) in the middle is a four-pane window with below a provisions cellar window; to the right of it a six-pane window; in the gable two four-pane windows. On the north side of the plastered separation/wall against the western side facade, is located a water reservoir.
THE (DOUBLE) DWELLING HOUSE NO. 53/55 from 1886 lies outside the symmetrical layout of 1880. The block is constructed in brown/red brick and is not plastered. Like the others it is covered by a gabled roof with renewed Dutch tiles and three chimneys and has a rectangular floor plan. The front facade is closed off by a cornice which is formed by a brick list with below it a tall wooden list. The tops of the side facades are closed off by brick drip mouldings with tiles. The property is of larger dimensions than the others. The front facade is divided by two entrances under protruding wooden portals with flat roof in a symmetrical manner. Above the portals two two-pane fanlights; on either side of the extension two six-pane windows with arched reveals; in the facade ornamental wall anchors. In the rear facade on the left and right are two six-pane windows; in the middle the enlarged extension is situated with on either side the six-pane side lights. Below the simple cornice eight ornamental wall anchors in a row. The southern side facade has in the gable two four-pane windows which are surrounded by eight ornamental wall anchors. The northern side facade is the same as the southern.
Valuation
The lighthouse keepers' dwellings at Hollum, Ameland, are of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- as a particular expression of a socio-economic, cultural-historical and social development;
- as a particular expression of a typological development;
- because of the aesthetic qualities of the design;
- because of the use of materials and ornamentation;
- as an essential component of a larger whole which is of national socio-economic, social and cultural-historical importance;
- because of the siting and arrangement of the residential blocks in relation to each other and in relation to the lighthouse;
- for the appearance of the village and the entire island;
- because of the historical-spatial relation with the water;
- because of the architectural integrity of the exterior present to a reasonable degree;
- because of the high-quality architectural quality of the constituent components (the residential blocks, the square, the path and the lighthouse);
- in relation to the visual and structural integrity of the village and the landscape environment;
- because of the functional rarity present to a very great degree.
Nearby in the register
- Kust- en oevermarkering, Oranjeweg 57Kust- en oevermarkeringunder 1 mi
- Woonhuis, Oranjeweg 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Olfert Pieter Lapstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Johannes Bakkerstraat 13Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.