Rijksmonumentenregister · Netherlands
Canidunum
Nes, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sport en recreatie
- Function
- Recreatiehuisje
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1935
- Address
- Duinweg 15, 9163 GH Nes (Ameland 21)
- Place
- Nes
- Municipality
- Ameland
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.44823, 5.76685
- Monument number
- 512335
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Met de ontwikkeling van de recreatie werden vanaf het eerste decennium van deze eeuw recreatiewoningen gebouwd. In de jaren dertig werden, behalve op het vaste land, ook op de eilanden (aantrekkelijke en rustgevende natuurgebieden) opvallend veel recreatiewoningen gebouwd. Het RECREATIEHUISJE te Nes op Ameland, Canidunum genaamd, is daar een bijzonder voorbeeld van. Opvallend is in dit geval de uitzonderlijke en unieke organische bouwvorm van het pand. De woning ligt aan de rand van het dorp Nes, ten noordwesten ervan, in het duingebied de "Honnedunen". De naam van de zomerwoning is ontleend aan dit duingebied: "Canidunum"= canis + dunum; canis betekent in het Latijn 'hond', dunum betekent 'duin'. Echter, volgens de eigenaar betekent de naam "vogel rustend in het duin". Het pand is met de voorgevel naar het oosten gericht en ligt op een vrij ruim terrein, omgeven door bosschages. Het terrein loopt aan de westzijde sterk omlaag , zowel ten opzichte van de woning als de weg die er voorlangs loopt. Het recreatiehuisje is zeer waarschijnlijk in 1935 gebouwd (de blauwdrukken dateren uit augustus 1934 en november 1934) door architect Tj. Venstra uit Dokkum, gemeentearchitect te Ameland, in opdracht van dr. H.J. Leopold uit Apeldoorn. Aannemer was P. Mosterman, uit Nes op Ameland. Het pand is in hout opgetrokken, het bouwmateriaal bij uitstek voor dit type woningen. In de bouwstijl zijn elementen van de Engelse Landhuisstijl en de Interbellum-architectuur toegepast.
Omschrijving
De woning heeft een onregelmatige, langwerpige plattegrond en is samengesteld uit rechthoekige en gebogen bouwvormen. Het pand is één bouwlaag hoog en wordt gedekt door een groot rieten dak met nokvorsten. Het dak heeft een organische vorm, die aan een grote vis doet denken. De schuine en bijna golvend omlaag lopende nok en de schoorsteen accentueren het organische van de vorm. Het grote dak lijkt de onregelmatige vorm van de plattegrond vastigheid te geven. Op de dakhelling is aan de voorzijde een halfronde dakkapel aangebracht. De woning is in hout opgetrokken en rust op een plint van rechtopstaande rode gesinterde bakstenen. De plint is aan de achterzijde hoger, omdat het terrein hier afloopt. De voorzijde, naar het oosten gericht, springt rechts van de ingang twee keer terug; aan de zuidzijde is de gevel volgens een gebogen lijn, tot aan de vrij rechte zuidelijke zijgevel, doorgetrokken. In de voorgevel leidt de zestreeds houten trap met houten leuning en houten deur met drieruits bovendeel naar de deur van de overdekte veranda. Deze was in oorsprong open, maar is tijdens de Tweede Wereldoorlog voorzien van ramen die afkomstig waren van gesloopte zomerwoningen. De houten deur is van een zesruits indeling voorzien. De veranda wordt rondom belicht door aaneengeschakelde vierruitsvensters in het midden (later toegevoegd) en zesruitsvensters aan de zijkant, die tot onder het overstekende rieten dak komen. De vensters volgen de hoekige gevellijnen, die hier volgens een afgeronde, gebroken lijn zijn geplaatst. Op de noordelijke hoek, vanaf de voorgevel richting zijgevel, zijn twee zesruitsvensters geplaatst. Tegen de noordelijke zijgevel en onder hetzelfde dak is de houten schuur aangebouwd. Hier bevindt zich, aan de oostzijde, een houten deur. Het dak reikt als een afgestompte staart tot over het schuurgedeelte. De achtergevel springt in het midden naar voren; hier bevinden zich drie zes-ruitsvensters. Rechts van het middendeel is een rechthoekig terras, links twee vierruitsvensters. Op de hoek van het terras naar de zuidelijke zijgevel twee zesruitsvensters. De leuning van het terras is onderbroken om toegang tot het terras mogelijk te maken. De deur naar het woongedeelte bevindt zich onder de afgedekte veranda. De deur is halfrond en in het bovendeel voorzien van een zesruitsverdeling. Het oorspronkelijke massieve koperen klopwerk is aan de rechte stijl gevestigd. Links van de deur loopt een raampartij naar de zijgevel toe, die volgens een gebogen lijn is geplaatst en waarachter zich de woonkamer bevindt. Meteen links van de deur is een tuindeur geplaatst, die vanaf de kamer rechtstreeks toegang geeft tot de veranda. Rechts van de deur een kleinere gebogen raampartij, waarachter zich de eetkamer bevindt. De indeling van het INTERIEUR is origineel, zoals de meeste interieuronderdelen. In de eetkamer -rechts van de gang- is de oorspronkelijk betimmering van grote rechthoekige platen aanwezig, die zowel voor de wanden als voor het plafond en de kasten zijn gebruikt. Als scheiding tussen de eetkeuken en de keuken zijn schuifdeuren met transparant glas-in-lood gebruikt. In de kamer, links van de gang zijn onder meer het originele plafond aanwezig en enig meubelair. Op de gang is via een trapje naar beneden de kelder te betreden. Achter in de gang bevinden zich een deur naar het toilet en tussen de eetkamerdeur en de kelderdeur een deur naar een grote slaapkamer. Alle deuren op deze verdieping zijn origineel. Op de verdieping onder het hoge dak bevinden zich twee slaapkamers. Hier zijn onder andere nog de oorspronkelijke deuren, plafonds, en wandbetimmering (planken van ongeveer 20 cm.) aanwezig.
Waardering
Het recreatiehuis "Canidunum" is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een culturele en sociaaleconomische ontwikkeling, met name wat betreft de sterke ontwikkeling van de recreatie in de jaren dertig;
- als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling;
- vanwege de uitzonderlijke, zeldzame bouwvorm;
- voor de geschiedenis van de architectuur;
- vanwege het bijzondere materiaalgebruik;
- vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp;
- vanwege de situering, verbonden met de veranderende opvattingen over recreatie in rustgevende, natuurrijke omgeving;
- voor het aanzien van het dorp en de landschappelijke omgeving;
- vanwege de relatie, met name qua bouwvorm, met de bodemgesteldheid;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de architectonische gaafheid van het interieur;
- in relatie tot de visuele en de structurele gaafheid van de dorpse en landschappelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
With the development of recreation, recreational houses were built from the first decade of this century. In the nineteen-thirties, recreational houses were built in notably large numbers, both on the mainland and on the islands (attractive and peaceful natural areas). The RECREATION HOUSE at Nes on Ameland, called Canidunum, is a particularly striking example of this. What is notable in this case is the exceptional and unique organic building form of the property. The dwelling is located at the edge of the village of Nes, to its north-west, in the dune area the "Honnedunen". The name of the summer residence is derived from this dune area: "Canidunum" = canis + dunum; canis means 'dog' in Latin, dunum means 'dune'. However, according to the owner, the name means "bird resting in the dune". The property faces east with its front facade and is situated on fairly spacious grounds, surrounded by copses. The grounds slope steeply downward on the west side, both in relation to the dwelling and the road that runs past it. The recreation house was most probably built in 1935 (the blueprints date from August 1934 and November 1934) by architect Tj. Venstra from Dokkum, municipal architect of Ameland, commissioned by Dr. H.J. Leopold from Apeldoorn. The contractor was P. Mosterman, from Nes on Ameland. The property is constructed in wood, the building material par excellence for this type of dwelling. The building style incorporates elements of English Country House style and Interbellum architecture.
Description
The dwelling has an irregular, elongated floor plan and is composed of rectangular and curved building forms. The property is one storey high and is covered by a large thatched roof with roof ridges. The roof has an organic form, reminiscent of a large fish. The sloping and almost undulating downward-running ridge and the chimney accentuate the organic nature of the form. The large roof seems to give solidity to the irregular floor plan shape. On the roof slope at the front a semi-circular roof dormer has been installed. The dwelling is constructed in wood and rests on a plinth of upright red sintered bricks. The plinth is higher on the rear side, as the ground slopes away here. The front facade, facing east, recesses twice to the right of the entrance; on the south side the facade follows a curved line, extending to the fairly straight southern side facade. In the front facade a six-step wooden staircase with wooden handrail and wooden door with three-pane fanlight leads to the door of the covered veranda. This was originally open, but was fitted with windows during the Second World War, which came from demolished summer houses. The wooden door is divided into six panes. The veranda is lit all around by chained four-pane windows in the middle (added later) and six-pane windows on the side, which extend beneath the overhanging thatched roof. The windows follow the angular facade lines, which are positioned here according to a rounded, broken line. On the northern corner, from the front facade towards the side facade, two six-pane windows are positioned. Against the northern side facade and under the same roof the wooden shed is built on. Here, on the east side, there is a wooden door. The roof extends like a truncated tail over the shed section. The rear facade steps forward in the middle; here there are three six-pane windows. To the right of the middle section is a rectangular terrace, to the left two four-pane windows. On the corner of the terrace towards the southern side facade two six-pane windows. The terrace railing is interrupted to allow access to the terrace. The door to the living section is located beneath the covered veranda. The door is semi-circular and divided into six panes in the upper part. The original solid brass knocker is mounted on the right jamb. To the left of the door is a row of windows extending towards the side facade, positioned according to a curved line and behind which is the living room. Immediately to the left of the door is a garden door, which provides direct access from the room to the veranda. To the right of the door a smaller curved window row, behind which is the dining room. The layout of the INTERIOR is original, as are most of the interior components. In the dining room - to the right of the hall - the original woodwork of large rectangular panels is present, which has been used for both the walls and the ceiling and the cupboards. As a divider between the dining kitchen and the kitchen, sliding doors with transparent leaded glass are used. In the room to the left of the hall, the original ceiling is present among other things, and some furnishings. From the hall, the basement can be entered via a small staircase downward. At the back of the hall there is a door to the toilet and between the dining room door and the basement door a door to a large bedroom. All doors on this floor are original. On the storey beneath the high roof there are two bedrooms. Here, among other things, the original doors, ceilings, and wall panelling (boards approximately 20 cm.) are still present.
Valuation
The recreation house "Canidunum" is of general cultural-historical and architectural-historical significance:
- as a particular expression of cultural and socio-economic development, notably with regard to the strong development of recreation in the nineteen-thirties;
- as a particular expression of a typological development;
- because of its exceptional, rare building form;
- for the history of architecture;
- because of the exceptional material use;
- because of the high-quality aesthetic quality of the design;
- because of its setting, connected with changing attitudes towards recreation in peaceful, nature-rich surroundings;
- for the appearance of the village and the landscape context;
- because of the relationship, particularly in terms of building form, with the ground conditions;
- because of the architectural integrity of the exterior;
- because of the architectural integrity of the interior;
- in relation to the visual and structural integrity of the village and landscape context.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rixt van Doniastraat 19Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Torenstraat 14Boerderijunder 1 mi
- Woonhuis, Torenstraat 12Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Rixt van Doniastraat 13Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.